Қуанышы баршаның, Құтты болсын қадамың
Әз – Наурыз! (1-сынып)
Наурыз – табиғаттың түлеп, елдің еңсесі көтерілетін, береке мен бірлікті дәріптейтін ұлық мереке. Бұл материал 1-сынып оқушыларына арналған Наурыз ертеңгілігінің мазмұнын жүйелеп, көркем мәтіндер мен сахналық көріністерді бір арнаға түсіреді.
Сахнаны безендіру және атмосфера
Мереке өтетін орын ұлттық салт-дәстүрге сай жабдықталады. Балалар ұлттық киіммен келеді. Киіз үйдің керегесінен шағын сахна жасалады. Залда әсем әуен ойнап тұрады.
Ілінетін ұлағатты сөздер
Мұндай безендіру балаларға мерекенің мәнін сезіндіреді, ал қонақтарға ұлттық құндылықтардың сабақтастығын көрсетеді.
Мұғалімнің кіріспе сөзі
Армысыздар, құрметті қонақтар! Құрметті ата-аналар, ұстаздар мен балалар!
Малдар төлдеп, қой қоздап,
Сүттен бұлақ ағызған.
Жаңа жылдың сипаты,
Молшылыққа аңыз боп,
Басталыпты Наурыздан.
Қазақ халқы жаңа жылды Наурыздан бастаған. Ұлыс күндеріңіз – Жаңа жыл құтты болсын! Бүгінгі Наурыз мейрамына арналған «Әз – Наурыз!» атты ертеңгілігімізді бастауға рұқсат етіңіздер!
Әжені ортаға шақыру (шашу)
Алишердің әжесі – Гүлсім әже ортаға келеді.
Наурыз келсе, құт келгені, халайық,
Шашу шашып, ел боп қарсы алайық!
Ақ сандықты ашайық,
Бұл мереке, бұл тойдың шашуларын шашайық!
Ұлыс оң болсын! Ақ мол болсын!
Әже шашу шашады.
Наурызбен құттықтау рәсімі
Мұғалім балаларға Наурыздың 22 наурызда – жыл басы екенін, бұл мерекенің халық үшін айрықша мәні бар екенін түсіндіреді.
Көптен күткен Наурыз тойы арайлы,
Нұрға бөлеп, міне жатыр маңайды!
Мал біткеннің бал татыған уызы,
Қуат болып қанымызға тарайды.
Содан соң барлығы орындарынан тұрып, бір-бірін құшақтап, жылы тілек айтып құттықтайды:
II. Әңгімелеу: Наурыздың мәні
Наурыз шығыс күнтізбесінде жаңа жылдың басы болып саналады. 21–22 наурызда күн мен түн теңеледі. «Наурыз» сөзі «нау» (жаңа) және «руз» (күн) ұғымдарынан тараған, яғни «жаңа күн», «жаңа жыл» деген мағына береді.
Бұл күнге адамдар алдын ала дайындалады: үйін, ауласын, көшесін, арық-атызын тазартады; ағаш, гүл егеді; дастархан жайып, ән айтып, би билеп, ойын-сауық ұйымдастырады.
Наурыз туралы түйін
Наурыз – бақыттың бастамасы, ұлылықтың ұйытқысы, жақсылықтың жаршысы, ынтымақтың белгісі, өмірге нұр, сезімге гүл сыйлайтын қастерлі күн.
Келе жатыр жылымыз,
Мейрамдаймыз мұны біз.
Халқы сүйген мейрамды
Қарсы алайық Наурызды!
Наурыз қыздың шығуы
Наурыз қыз (Аяна)
Сәлем, ата-аналар!
Айналайын, балалар!
Уақыт үдеп келдім мен,
Бақыт тілеп адамға.
Сайратамын бұлбұлды,
Жайнатамын гүл-гүлді.
Жылғадан су ағызып,
Гүлдендірем әлемді.
Наурыз қыз өзіне белгіленген орынға отырып, тойды тамашалайды.
Қыдыр атаны қарсы алу
Қыдыр ата тілерге жақсылығын,
Жас ұрпаққа жеткізер жақсы үнін.
Ұлыстың ұлы күні құтты болып,
Жаратқаным айырмасын жақсы күнін.
Құрметті халайық, Қыдыр атамыз ырыс-несібесін сыйлауға келе жатыр. Қарсы алайық!
Қыдыр ата (Алишердің атасы – Ғазиз ата)
Уа, халқым! Наурыз мейрамдарыңыз құтты болсын! Еліміз аман, жұртымыз тыныш болсын! Төрт түлігің түгел болып, бастарыңа бақ-береке қонсын!
III. Тақпақтар: бүлдіршіндердің тартуы
Енді кішкентай бүлдіршіндеріміз Наурыз мейрамына дайындаған тақпақтарын ұсынады.
Аружан
Қош келіпсің, Наурыз!
Арман тойы халықтың.
Қуанышы баршаның,
Құтты болсын қадамың!
Нұрасыл
Наурыз тойы – береке,
Наурыз тойы – жыр-аңыз.
Қызып-дулы мереке,
Қызық думан құрамыз.
Ақерке
Би биледік бәріміз!
Егін өңін толқытқан,
Елдің көңілін шалқытқан.
Бас иеміз – Наурызға!
Алишер
Сені тойлап қарсы алып,
Бар әлемге жар салып,
Сәлем бердік, біз сізге!
Мадина
Бата беріп атамыз,
Бата беріп апамыз,
Тәтті болып жасалған,
Наурыз дәмін татамыз.
Әділжан
Көктем келді бүгін,
Күнім төкті нұрын.
Сайрап барлық құстар,
Ән салуға құштар.
Көктемнің алғашқы гүлдері
Мұғалім көктемнің алғашқы күндерінен бастап жер бетіне қылтиып шығатын гүлдер туралы айтады: бәйшешек, жауқазын, қызғалдақ. (Интерактивті тақтамен жұмыс.)
Құралай
Түрлі-түсті әйбат,
Гүлдер шықты жайнап.
Қызығып ылғи барамын,
Қырға шықтым ойнап.
Нұрқожа
Сәнді көктем нұрымен,
Наурыз тойы жырымен,
Көңіл гүлдей жайнасын.
Али
Кіргізіп көркін даланың,
Бәйшешек қырда қаптады.
Қызығып ылғи барамын,
Үзуге бірақ батпадым.
Елдана
Күн мен түн теңеледі,
Жер шуаққа бөленеді,
Соны тойлар ел енді.
Ерасыл
Наурыз тойы – салтымыз,
Көгерсін – деп халқымыз,
Көшеге тал егеміз.
Көктем көріністері
Көктем – жыл мезгілінің ең әдемі кезеңдерінің бірі. Наурыз айында күн ұзарып, түн қысқарады. Күннің шуағы молаяды. Қар еріп, жылғалардан су аға бастайды. (Интерактивті тақтадағы суреттер көрсетіледі.)
Ақниет
Сансыз көкек сұңқылдап,
Көктем келді еркелеп.
Диас
Нәзік үнмен сыңқылдап,
Бұйра бұлақ еркелеп,
Көкте бұлттар күркіреп,
Жерге төкті өрнегін.
Балауса
Қар су болып жөнелді,
Қалды дала жалаңаш,
Күн нұрына кенелді.
Төлеген
Келіп көктем құстары,
Бау-бақшада ән салды.
Оларды жас достары,
Ұя жасап қарсы алды.
Айдана
Көкке бояп өңірді,
Көктем келді көңілді.
Бау-бақшада, орманда,
Құстар әні төгілді.
Мұғалім көктемде табиғаттың түрленетінін, жылы жақтан құстардың туған жеріне оралатынын атап өтеді. (Интерактивті тақтадан слайдтар көрсетіледі.)
Автор туралы мәлімет
- Өңірі
- Шығыс Қазақстан облысы, Аягөз қаласы
- Мектебі
- К. Бозтаев атындағы жалпы білім беретін орта мектеп КММ
- Мұғалімі
- Слямгазина Нұргүл Мұратовна, бастауыш сынып мұғалімі