Үшбұрыштардың түрлерін ажыратуға үйрету
Сабақтың мақсаты
Бұл сабақта оқушылар үшбұрыш ұғымын жүйелі түрде меңгеріп, оның элементтері мен түрлерін ажырата алады, сондай-ақ периметрді есептеуді тәжірибеде қолданады.
Білімдік
- Үшбұрыш, оның элементтері, биіктік, медиана, биссектриса туралы түсінік қалыптастыру.
- Үшбұрыштарды қабырғалары мен бұрыштары бойынша жіктеуді үйрету.
- Қабырғаларының ұзындықтары арқылы периметрін есептеуге дағдыландыру.
Дамытушылық
- Оқылған материалды қорытындылау және салыстыру дағдысын дамыту.
- Өз ойын дәл және түсінікті жеткізе білу қабілетін жетілдіру.
Тәрбиелік
- Жылдамдыққа, сауаттылыққа және ұйымшылдыққа тәрбиелеу.
- Ұқыптылыққа, ізденімпаздыққа, өзін бағалай білуге және сенімділікке баулу.
Ұйымдастыру кезеңі
- Оқушылармен амандасу, түгендеу.
- Сабаққа дайындығын тексеру.
- Назарды сабаққа аудару үшін қысқа психологиялық сәт өткізу.
Үй тапсырмасын тексеру
Өзіндік жұмыс нәтижелері бағалау парағы арқылы тіркеледі. Оқушылар тапсырмалар орындау барысында ұпай жинайды (үшбұрыш бөліктерін жинақтау түрінде).
10 тапсырма бойынша бағалау шкаласы
Ескерту: қажет болған жағдайда мұғалім сыныптың жалпы нәтижесіне қарай аралық ұпайларды нақтылайды.
Жаңа материалға кіріспе
Оқушылардан сұрақ қою арқылы өткен білімді жаңа тақырыпқа байланыстырамыз: үй тапсырмасын тексеру барысында қандай фигуралар жинақталды? Жауап: үшбұрыштар.
Өмірден мысалдар
- Таулардың пішіні, пирамидалар.
- Жол қозғалысындағы ескерту белгілері.
- Ауа ағынын «тіліп өтетін» үшкір пішіндер: ұшақтың мұрны, құстың тұмсығы және т.б.
Үшбұрышты геометрияда салу үшін жазықтықта бір түзудің бойында жатпайтын үш нүкте белгілейміз. Нүктелерді кесінділермен қосқанда үш төбесі, үш қабырғасы, үш бұрышы бар фигура шығады.
Негізгі анықтамалар
Үшбұрыш
Бір түзудің бойында жатпайтын үш нүкте, оларды қосатын үш кесінді және сол кесінділермен шектелген жазықтық бөлігінен тұратын фигура үшбұрыш деп аталады.
Периметр
Үшбұрыш қабырғалары ұзындықтарының қосындысы оның периметрі деп аталады.
Медиана
Үшбұрыштың төбесін оған қарсы жатқан қабырғаның ортасымен қосатын кесінді медиана деп аталады.
Биссектриса
Үшбұрыш бұрышының биссектрисасының қарсы қабырғаға дейінгі кесіндісі сол бұрыштың биссектрисасы деп аталады.
Биіктік
Үшбұрыштың төбесінен оған қарсы жатқан қабырғаны қамтитын түзуге түсірілген перпендикуляр кесінді үшбұрыштың биіктігі деп аталады.
Қабырғалары бойынша түрлері
- Әр қабырғалы үшбұрыш — қабырғаларының ұзындықтары әртүрлі.
- Тең бүйірлі үшбұрыш — екі қабырғасы тең.
- Тең қабырғалы үшбұрыш — үш қабырғасы өзара тең.
Бұрыштары бойынша түрлері
- Сүйір бұрышты үшбұрыш — үш бұрышы да сүйір.
- Тік бұрышты үшбұрыш — бір бұрышы тік.
- Доғал бұрышты үшбұрыш — бір бұрышы доғал.
Алғашқы тексеру және бекіту
«Пирамида» ойыны
Оқушыларға A деңгейіндегі тапсырмалар беріледі. Әр дұрыс жауап пирамида бөлігін құрастыруға мүмкіндік береді.
Оқулық бойынша есептер
- №129
- №130
- №133(1)
Демалу минуты
Қысқа сергіту тапсырмасы: берілген сурет/сызба бойынша неше үшбұрыш бар екенін есептеу.
Мақсаты: назарды қайта шоғырландыру, жылдам ойлау дағдысын дамыту.
Қорытындылау тапсырмасы
«Үшбұрыш және оның түрлері» тақырыбын бекіту үшін әртүрлі үшбұрыштардың астына жасырылған сұрақтарға жауап беру ұсынылады. Жауап беру арқылы оқушылар өздері қорытынды жасап, негізгі белгілерді нақтылайды.
Тренинг: «Адам есімінің түстері»
Мақсаты
- Психологиялық тұрғыдан белсендіру арқылы ойлау қабілетін дамыту.
- Өзіне деген сенімділікті қалыптастыру.
- Өзін бағалай білуге және өзін тануға ықпал ету.
- Үшбұрыш түрлерін ажыратуды бекіту.
Шарты
- Оқушыларға қызыл, жасыл, сары, көк түсті парақшалар таратылады.
- Оқушы өзіне ұнаған түсті таңдайды.
- Таңдаған парақшаға кез келген үшбұрыш түрін салып, қиып дайындайды.
- Дайын жұмыстар бойынша түстер мен үшбұрыш түрлеріне сәйкес сипаттамалар талқыланады.
Түстер бойынша сипаттама
- Қызыл — өзіне сенімді, алдына мақсат қоя білетін.
- Жасыл — ақкөңіл, табиғатты сүйетін.
- Сары — ниеті таза, пейілі кең, жомарт.
- Көк — мейірімді, сенімді, биік армандарды көздейтін.
Үшбұрыш түрлері бойынша сипаттама
- Тік бұрышты үшбұрыш — мінезі қатты, алған бетінен қайтпайтын.
- Әр қабырғалы үшбұрыш — құбылмалы мінезді, тез ойлап, тез жауап беретін.
- Тең бүйірлі үшбұрыш — әрқашан әділдікті қолдайтын.
- Тең қабырғалы үшбұрыш — сыпайылыққа ұмтылатын.
Ескерту: бұл сипаттамалар тренингтік, ынталандыру мақсатында қолданылады.
Үй тапсырмасы және бағалау
Үйге тапсырма
- №134 (2)
- №135
Бағалау және өзін-өзі бағалау
Оқушыларға өзін-өзі бағалау парақтары таратылады. Мұғалім оқушылардың өз мүмкіндігін шынайы бағалауына бағыт береді.