Қазақша рефераттар

Айтылу мақсатына қарай сөйлем түрлерін анықта

Сабақ туралы қысқаша мәлімет

Сыныбы
9 (12 жылдық)
Сабақтың тақырыбы
Сөйлем түрлері. Бұйрықты сөйлем
Сабақтың түрі
Шығармашылық-ізденіс сабағы
Көрнекілігі
Кесте-сызбалар, мультимедиялық проектор
Пәнаралық байланыс
Әдебиет

Сабақтың мақсаты

  • Сөйлем түрлері бойынша өткенді қайталау арқылы білімді толықтыруға жағдай жасау.
  • Тақырыпты әр оқушының деңгейіне сай меңгерту жолдарын жан-жақты қарастыру.
  • Ой еркіндігі мен пікірдің дәйектілігін, нақтылығын дамыту тәсілдерін тиімді қолдануға баулу.
  • Шығармашылық пен тапқырлыққа тәрбиелеу.

Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

Бастау
  • Оқушылармен амандасу, сабаққа қатысуын және дайындығын тексеру.
  • Үй тапсырмасын сұрау.

Миға шабуыл: айтылу мақсатына қарай сөйлем түрлерін анықта.

  1. Қазақта жеті ата деген шежірелік ұғым бар.
  2. Бір-біріне жиен-нағашы болып кеткенмен, ата-текті біліп, өз руының таңбасы мен ұранын білу — ата-баба дәстүріне деген құрмет емес пе?!
  3. Сендерге тағы қандай жаратылыстану ғылымдары белгілі?
  4. Сайын даланың тарихын жүздер мен рулардың шежіресіне, ерліктің рухын ата ұранына сыйдыра білген ата-бабаларымыз неткен дана еді?!
  5. Күнделікті өмірлеріңді химиямен байланыстыра алар ма едіңдер?
  6. Жеті атаға толмай қыз алыспайды.
  7. Бүгінгі күні қазақстандықтар заман мен уақыт талабының ығында туған жерінен жырақта жүр.
  8. Мүмкін, әлі көрмеген боларсың?

Тренинг және топқа бөлу

  • Оқушыларды ортаға шақырып, конфет тарату арқылы бір-біріне тілек айтқызу.
  • Суреттер арқылы топқа бөлу: «Білгірлер» және «Тапқырлар».

Бағалау

Әр топтан бағалау жүргізетін сарапшылар тағайындалады.

Мұғалім сөзі

Бүгінгі сабағымыздың тақырыбы — сөйлем түрлері, соның ішінде бұйрықты сөйлем. Мақсатымыз — сөйлем түрлерін қайталап, білімді жетілдіру және шығармашылық пен тапқырлықты дамыту.

II. Жаңа сабақ

Негізгі бөлім

1) Сәйкестендіру әдісі

Мысал Түрі
1. Хан қызының жұмбағы қиын ба? Сұраулы
2. Тұр, кет жолымнан. Бұйрықты
3. Мемлекеттік тілді мақтан тұтамын! Лепті
4. Айтылған мысалдар бойынша үнемі ізденіп жүрмін. Хабарлы

Қорытынды: айтылу мақсатына қарай сөйлемнің төртінші түрі — бұйрықты сөйлем.

2) Топпен жұмыс

«Достар әлемінде»

Білгірлер тобы

Сөйлем түрлері
Сөйлем Түрі
Рысқұл ауылда қалған балаларды ойлады. Хабарлы
Ғарыштан жер қалай көрінеді? Сұраулы
Берекеңнен айналдым, беу, қазақ-ай! Лепті
Уақытты созбай, іске кіріс! Бұйрықты

Мінездемелік сипаттама (рөлдік түсіндіру)

  • Хабарлы сөйлем — «ақпарат бөлімінің» жетекшісі: жаңалықты нақты жеткізеді.
  • Сұраулы сөйлем — журналист: сұрақ қойып, мәліметті нақтылайды.
  • Лепті сөйлем — өнер адамы: сезімді, көңіл күйді әсерлі білдіреді.
  • Бұйрықты сөйлем — тәртіп пен орындауды талап ететін бағыт: әрекетке шақырады.

«Жай сөйлемдер әлемінде»

Тапқырлар тобы

Талдау

Тапсырма: атауын тап, мысал келтір, дәлелде.

Құрылымына қарай

  • Тек тұрлаулы мүшелерден жасалады.
  • Тұрлаусыз мүшелер қатысады.

Бастауыштың қатысуына қарай

  • Бастауышы бар сөйлем.
  • Бастауышы жоқ сөйлем.

Толымдылығына қарай

  • Айтылуға тиісті мүшелердің барлығы қатысқан сөйлем.
  • Тиісті мүшелердің бірі түсіп қалған сөйлем.

3) «Ізден, тап!» айдары

Білгірлер тобы

84-жаттығу: әдебиет оқулығын пайдаланып, ақындардың өлеңдерінен бұйрықты сөйлемдерді теріп жазыңдар.

Ақындар: Абай, Жамбыл.

Тапқырлар тобы

85-жаттығу: өлең үзінділерінен бұйрықты сөйлемдерді көшіріп жазып, жаттап алыңдар.

4) Сергіту сәті: «Сұрақ қоя білесің бе?»

Ереже: әр оқушы 10 сұрақ қана қоя алады. Тірек сөздер: мектеп, оқушы, ұстаз, гүл.

III. Бекіту

Практика

5) Грамматикалық тапсырма

Оқушылар қызыл немесе жасыл алманы таңдау арқылы тапсырма бағытын анықтайды.

Қызыл алма

Қас пен көздің арасында жетіп келдің бе

Мен келгенде ойдағы-қырдағы ел жиналған екен.

  • Сөйлем түрлерін анықтап, тиісті тыныс белгілерін қойыңдар.
  • Асты сызылған сөздерге морфологиялық талдау жасаңыздар.

Жасыл алма

Туу түк түсініп болмайтынын-ай

Айтыс ақыны болу үшін қазақ халқының шежіресі мен тарихын жақсы білетін зеректік керек.

  • Сөйлем түрлерін анықтап, тыныс белгілерін дұрыс қойыңдар.
  • Асты сызылған сөздерге фонетикалық талдау жасаңыздар.

IV. Қорытынды

Жинақтау

6) Графикалық диктант

  1. Ертең күн ашық болар деп ойлаймын.
  2. Сабаққа қашан бармақ?
  3. Уа, шіркін, қандай таза ауа!
  4. Үлкенге іні, кішіге аға бол!

Сарапшы әр топтағы оқушылардың жұмысын қорытындылап, баға қояды.

V. Үй тапсырмасы

Рефлексия

Тақырып: «Бұйыра сөйлеу мәдениетті талап ете ме?» — осы мәселе бойынша мақала дайындау.