Қазақша рефераттар

Ертең нешесі

ШҚО, Жарма ауданы, Қалбатау ауылы

Маяковский атындағы орта мектеп (ММ)

Қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі: Қалмақбаева Гүлназ Ернатқызы

Пән

Қазақ тілі

Сынып

6-сынып

Бағыты

Филология

Сабақ тақырыбы

Үстеуден өткенді қайталау. «Тапқыр достар» ойыны

Білімділік мақсат

Оқушылардың үстеу туралы алған білімдерін пысықтау; үстеу түрлерін ажырата білуін қалыптастыру; танымдық қабілетін арттыру; ойын арқылы білімді бекіту.

Дамытушылық мақсат

Сөйлеу тілін жетілдіру; ой-өрісін, есте сақтау қабілетін дамыту; ізденіп білім алуға дағдыландыру.

Тәрбиелік мақсат

Өзара ынтымақтастыққа тәрбиелеу; шапшаң ойлауға баулу; командада жұмыс істеу мәдениетін қалыптастыру.

Сабақ түрі

Ойын сабақ, дәстүрден тыс сабақ

Әдісі

Сұрақ-жауап, логикалық және деңгейлік тапсырмалар

Көрнекілігі

Слайд, қосымша материалдар, интерактивті тақта, кеспе қағаздар

Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  • Сыныптың дайындығын тексеру
  • Топтарға бөлу, ережені түсіндіру

II. Өткен тақырыпты қайталау

Үстеудің түрлерін еске түсіру: ереже мен мысалдар арқылы жинақтау.

Түрлері Ереже Мысалдары
1) Мезгіл үстеуі Қимылдың мезгілін білдіреді. Бүгін, былтыр, биыл, ертең, кешке, қазір, күндіз, қыстай, ала жаздай, әлгінде, баяғыда, бұрын, таңертең, түнде, бүрсігүні.
2) Сын-қимыл үстеуі Қимылдың жүзеге асу амалын білдіреді. Әрең, ақырын, бірден, бірге, бірте-бірте, осылай, әрең-әрең, емін-еркін, лезде.
3) Мекен үстеуі Қимылдың болу орны мен бағытын білдіреді. Ілгері, кейін, мұнда, сонда, ірің, бері, жоғары, төмен, алға, артта, арттан.
4) Мөлшер үстеуі Қимылдың мөлшерін, көлемін білдіреді. Онша, сонша, анағұрлым, әжептәуір, қыруар, талай, бірталай, мұншама.
5) Күшейткіш үстеу Қимылдың белгісі мен сапасын тым күшейтіп немесе солғындатып көрсетеді. Әбден, тым, ең, ылғи, кілең, сәл, тіпті, мүлдем, дәл, нағыз, керемет, орасан, ерен, әрең, аса, өте.
6) Мақсат үстеуі Қимылдың болу мақсатын білдіреді. Әдейі, әдейілеп, жорта, қасақана.
7) Себеп-салдар үстеуі Қимылдың болу себебін, салдарын білдіреді. Босқа, бекерге, жоққа, құр, лажсыздан, амалсыздан, шарасыздан.

«Тапқыр достар» ойыны

Ойынның мақсаты — үстеу тақырыбын қызықты тапсырмалар арқылы қайталау, топтық жұмыс пен жылдам ойлауды дамыту.

I топ

Тұлпар

II топ

Сұңқар

III топ

Жұлдыз

I тур. «Сөз тапқанға қолқа жоқ»

Әр оқушы бір әріпті таңдайды. Қойылған сұрақтарға сол әріптен басталатын сөздермен жауап береді.

I топ — Тұлпар

Е Б Ә
  1. Сен бүгін нешеде тұрдың?
  2. Сен қандай үйірмеге барасың?
  3. Күрделі үстеуге мысал айт.
  4. Жайлауға қашан барасың?
  5. Сен нені армандайсың?
  6. Жазғы демалыста қалай демалдың?
  7. Сенің мінезің қандай?
  8. Еріншектің несі бітпейді?
  9. Бүгін нешесі?
  10. Сабақ нешеде басталады?

II топ — Сұңқар

Қ А Т
  1. Сен қандай кітапты сүйіп оқисың?
  2. Күрделі үстеуге мысал айт.
  3. Сен кеше нешеде тұрдың?
  4. Кітапханаға қашан барасың?
  5. Сен нені армандайсың?
  6. Қысқы демалыста қалай демалдың?
  7. Сен қазір қандай көңіл-күйдесің?
  8. Қандай адамның бір ісі артық?
  9. Ертең нешесі?
  10. Сабақ нешеде аяқталады?

III топ — Жұлдыз

М О К
  1. Сен кеше қайда бардың?
  2. Күрделі үстеуге мысал келтір.
  3. Сен кеше нешеде ұйықтадың?
  4. Қалаға қашан барасың?
  5. Сенің арманың қандай?
  6. Жазғы демалыста қайда барасың?
  7. Сенің сүйікті пәнің қандай?
  8. Ұстаз өз жемісін қашан көреді?
  9. Алдыңғы күні нешесі болды?
  10. Ертең қайда барасың?

II тур. «Ойлан, тап»

Мақсаты — берілген сөз тіркестерінің мағынасын ашу.

I топ — Тұлпар

  • 1 Шай қайнатым уақыт — аз ғана уақыт.
  • 2 Сүт пісірім уақыт — 5–10 минут шамасы.
  • 3 Ақ пен қызыл арасында — алыс.
  • 4 Қан сонарда — алғашқы қар жауған күн.
  • 5 Аяқ астынан — ойламаған жерден.

II топ — Сұңқар

  • 1 Қас пен көздің арасы — өте жақын (лезде).
  • 2 Қас қараю — кеш бату.
  • 3 Төбеге жай түскендей — ойламаған жерден.
  • 4 Кірпік қаққанша — көз ілмей, өте қысқа сәт.
  • 5 Ісі далаға кету — пайдасы болмау.

III топ — Жұлдыз

  • 1 Қас қағым сәт — тез арада.
  • 2 Түс ауа — түстен кейін.
  • 3 Түн ауа — түн ортасы өткенде.
  • 4 Тал түс — күндіз, дәл түс кезі.
  • 5 Түстен кейін — күннің екінші жартысы.

III тур. «Сен білесің бе?»

Мақсаты — ұяшық артында жасырылған сұрақтарға жауап беру.

10 ұпай

Қазақ тілінде неше сөз табы бар?

Жауабы: 9

20 ұпай

Үстеу мағынасына қарай нешеге бөлінеді?

Жауабы: 7

30 ұпай

Өздік етістің жұрнақтарын ата.

Жауабы: -ын, -ін, -н

40 ұпай

Белгісіздік есімдіктерді атап бер.

Жауабы: кейбіреу, қайсібір, әлдеқайда, әркім

50 ұпай

Зат есім, сын есім, сан есім орнына қолданылатын сөз табы.

Жауабы: есімдік

60 ұпай

Бірде есім сөздің, бірде етістіктің қызметін атқаратын етістіктің түрі.

Жауабы: есімше

70 ұпай

Үстеудің қай түрі «Қалай? Не мақсатпен?» сұрақтарына жауап береді?

Жауабы: мақсат үстеуі

80 ұпай

Ілгері, кейін, мұнда, жоғары, төмен — қай үстеу түріне жатады?

Жауабы: мекен үстеуі

90 ұпай

Қимылдың атауын ғана білдіретін етістіктің түрі.

Жауабы: тұйық етістік

IV тур. «Кім тапқыр?»

Мақсаты — берілген сөздерді көрермендерге жасырып, тапқызу.

I топ — Сұңқар

Алма Достар Құстар Оқушы Кітап Ақша

II топ — Тұлпар

Қыздар Ана Жапырақ Бидай Дала Ойыншық

III топ — Жұлдыз

Мектеп Ұстаз Гүл Қалам Айна Дәптер

Қорытынды

Сабақ соңында оқушылар үстеудің мағынасына қарай түрлерін қайталап, мысалдармен ажыратуды бекітеді. Ойын кезеңдері арқылы жылдам жауап беру, топпен жұмыс істеу және тілдік қорды қолдану дағдылары дамиды.