Эссе жұмысы
Президент сабағы (5-сынып): сабақтың мақсаты мен форматы
Бұл материал тәуелсіз Қазақстанның қалыптасуындағы Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті Н. Ә. Назарбаевтың рөлі туралы сынып сағатына (презентациясымен) арналған. Сабақ лекция форматына негізделген, бірақ оқушы белсенділігін арттыратын тапсырмалармен толықтырылады.
Мақсаты
- Н. Ә. Назарбаевтың өмірі мен еңбектері туралы мағлұмат беру.
- Қазақстанның қалыптасуы мен болашағына қатысты тарихи шолу жасау.
- Оқушылардың ой-өрісін дамыту, патриоттық тәрбие беру.
Сабақ түрі және әдістері
- Түрі: лекция сабақ.
- Интерактивті тақтадағы слайд-шоу, Елбасының суреттері және Астанаға шолу.
- «Менің Елбасым» эссесі, сөзжұмбақ тапсырмасы.
Көрнекіліктер
Интерактивті тақта, фотосуреттер, қанатты сөздер, буклеттер, альбомдар.
Сабақ барысы: ұйымдастыру және тренинг
I. Ұйымдастыру кезеңі
- 1 Оқушылармен сәлемдесу.
- 2 Оқушыларды түгендеу.
- 3 Тәрбие сағаты дәптерлерін тексеру.
II. «Шаттық шеңбері»
Оқушылар бір-біріне жылы лебіз білдіреді:
Бүгінгі күніміз сәтті болсын!
Аспанымыз ашық болсын!
Еліміз тыныш болсын!
Денсаулығымыз мықты болсын!
Ақ мол болсын, ырыс-береке болсын!
Тақырыпқа кіріспе: өмірбаяны
III. Презентациямен таныстыру
Сынып жетекші: Аймаханов Ержан.
Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев 1940 жылы 6 шілдеде Алматы облысы Қарасай ауданына қарасты Шамалған ауылында Әбіш пен Әлжанның отбасында дүниеге келген.
Қызмет жолы және білім алуы
IV. Білімі
- 1960 ж. — Днепродзержинск техникалық училищесі.
- 1967 ж. — Қарағанды металлургия комбинаты жанындағы жоғары техникалық оқу орны.
- 1976 ж. — КПСС ОК жанындағы Жоғары партия мектебі.
Еңбек жолының басталуы
1960 жылы Теміртау қаласындағы Қарағанды металлургия комбинатында қатардағы жұмысшы болып еңбек жолын бастап, домна пешінің аға газдаушысына дейін көтерілді.
Негізгі қызмет кезеңдері (хронология)
- 1960–1969 Қарағанды металлургия зауытында жұмыс істеді.
- 1969–1973 Теміртау қаласындағы партия-комсомол жұмыстарында жауапты қызметтер атқарды.
- 1973–1977 Қарметкомбинаттың партком хатшысы.
- 1977–1979 Қарағанды облыстық партия комитетінің хатшысы, екінші хатшысы.
- 1979–1984 Қазақстан КП Орталық Комитетінің хатшысы.
- 1984–1989 Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің төрағасы.
- 1989–1991 Қазақстан КП ОК бірінші хатшысы.
- 1990 (ақпан–сәуір) Қазақ КСР Жоғары Кеңесінің төрағасы.
- 1990 (сәуір) Қазақ КСР Президенті.
- 1991 (1 желтоқсан) Қазақстан Республикасы Президентінің тұңғыш жалпыхалықтық сайлауы өтті; Н. Ә. Назарбаев 98,7% дауыспен жеңіске жетті.
- 1995 (29 сәуір) Жалпыхалықтық референдум нәтижесінде өкілеттігі 2000 жылға дейін ұзартылды.
- 1999 (10 қаңтар) 79,78% дауыс алып, Президент болып қайта сайланды.
- 2005 (4 желтоқсан) 91,5% дауыс алып, Президент болып қайта сайланды.
Еңбектері мен қоғамдық-саяси ойлары
Н. Ә. Назарбаев әлеуметтік-экономикалық даму мәселелері мен қоғамдық-саяси тақырыптарға арналған бірқатар ғылыми еңбектер мен кітаптардың авторы.
V. Негізгі кітаптары
- «Важнейшее условие интенсификации» (А., 1983)
- «Стальной профиль Казахстана» (А., 1984)
- «Экономика Казахстана: реальность и перспектива становления» (А., 1988)
- «Без правых и левых» (М., 1991)
- «Стратегия развития Казахстана как суверенного государства» (А., 1992)
- «Стратегия ресурсосбережения и переход к рынку» (М., 1992)
- «Идейная консолидация общества как условие прогресса Казахстана» (А., 1993)
- «Нарық және әлеуметтік-экономикалық даму» (А., 1994)
- «Ғасырлар тоғысында» (А., 1996)
- «Евразийский союз: идеи, практика, перспективы» (М., 1997)
- «Тарих толқынында» (А., 1997)
- «О времени, о судьбах, о себе…» (Лондон, 1997)
- «Стратегия трансформации общества и возрождение евразийской цивилизации» (М., 2002)
- «Бейбітшілік кіндігі» (А., 2002)
- «Сындарлы он жыл» (А., 2002)
- «Еуразия жүрегінде» (А., 2005)
Дәйексөздер: тіл және ұлттық бірегейлік
«Қазақстанның болашағы — қазақ тілінде.»
VI бөлім. Дәйексөздер
«Кеше болмағанның бүгін болуы мүмкін, бүгін болмағанның ертең болуы мүмкін, бірақ ана тіліне мән бермеушілік, оны құрметтемеу орны толмас олқылықтарға соқтыратыны сөзсіз.»
«Ұлт пен тіл мәселесіне келгенде, ең бастысы — ұлттық оқшауланудан, томаға-тұйықтықтан қашу керек.»
«Қазақ қазақпен қазақша сөйлессін.»
«Отаршыл заманды еске салып, халықтың намысына тиетін атауларды да, тілдің төл заңдылықтарын, табиғи үйлесімін бұзып тұрған атауларды да өзгерту керек.»
Білім беру бастамалары
VII. Назарбаевтың бастамасымен ашылған оқу орындары
- Халықаралық ақпараттық технологиялар университеті
- Қазақстан менеджмент институты
- Экономика және болжау институты
- Қожа Ахмет Ясауи атындағы Қазақ-түрік университеті
- Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия университеті
- Ұлттық мемлекеттік заң университеті
- Назарбаев Университеті
- Назарбаев Зияткерлік мектептері, бірқатар лицейлер мен колледждер
Сондай-ақ «Болашақ» халықаралық стипендиялық бағдарламасы арқылы жастар әлемнің жетекші оқу орындарында білім алуда. Дарынды балаларға арналған президенттік «Дарын» сыйлығы тағайындалған.
Қоғамдық қызметтері мен атақтары
VIII. Ғылыми атақтары және ұйымдар
- Экономика ғылымдарының докторы (1993).
- ҚР ҰҒА академигі (1995) және өзге ғылыми мекемелердің мүшесі.
- Қазақстан халқы Ассамблеясының төрағасы.
- Қазақстан Қарулы Күштерінің Жоғары Бас Қолбасшысы.
- Дүниежүзі қазақтар қауымдастығы және өзге қоғамдық ұйымдардағы жетекшілік қызметтер.
Марапаттары және халықаралық мойындау
Назарбаев Қазақстанның ең жоғары ерекшелік белгісі — ерекше үлгідегі «Алтын Қыран» орденімен, сондай-ақ көптеген елдердің, халықаралық және қоғамдық ұйымдардың жоғары наградаларымен марапатталған.
Әлемдік сарапшылардың бағалауынша, Қазақстандағы реформалар посткеңестік кеңістіктегі жаңа тәуелсіз мемлекеттер тарихындағы ең табыстылардың бірі ретінде аталады.
Астана: жаңғыру символы
IX. Астана қаласының гүлденуі — Қазақстанның өркендеуі
Интерактивті тақта арқылы слайд-шоу көрсетіліп, Астананың көрікті жерлері таныстырылады. Бұл бөлім оқушыларға елорда дамуының тарихи-мәдени маңызын түсіндіруге бағытталады.
«Қазақстан – 2030»: ұзақ мерзімді даму бағдарлары
1997 жылдың қазан айында Қазақстан Республикасы Президенті халыққа арнаған Жолдауында «Барлық қазақстандықтардың өсіп-өркендеуі, қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы» атты құжат арқылы 2030 жылға дейінгі даму стратегиясын ұсынды.
X. Стратегияның 7 басымдығы
- 1 Ұлттық қауіпсіздік.
- 2 Ішкі саяси тұрақтылық және қоғамның топтасуы.
- 3 Экономикалық өсу: шетел инвестициялары мен ішкі жинақталымдары жоғары, ашық нарықтық экономика.
- 4 Денсаулық, білім және әл-ауқат: азаматтардың өмір сапасын арттыру.
- 5 Энергетика ресурстары.
- 6 Инфрақұрылым, әсіресе көлік және байланыс.
- 7 Кәсіби мемлекет: басқарудың тиімді үлгісі.
Сыныптық тапсырмалар: сөзжұмбақ және эссе
XI. Сөзжұмбақ: «Астана»
- 1) Қазақстанның бұрынғы астанасы — Алматы.
- 2) 1991 ж. 1 желтоқсанда өткен — сайлау.
- 3) «Нұр Отан» ХДП-сының Н. Ә. Назарбаев атқарған қызметі — төраға.
- 4) 2003, 2006 жж. Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының съезі өткен жер — Астана.
- 5) Халықтың Елбасын атауы — Нұраға.
- 6) Елбасының ресми сайты: www — Ақорда.
XII. Эссе жұмысы
Оқушылар «Менің Елбасым» тақырыбында жазған эсселерін оқып, сынып алдында таныстырады. Талқылауда: ойдың жүйелілігі, дәлел келтіру, тарихи фактілерді дұрыс қолдану және тіл мәдениеті ескеріледі.
Қорытынды бөлім
Сынып жетекші: Аймаханов Ержан.
1991 жылғы 16 желтоқсанда тәуелсіздігін жариялаған Қазақстан Республикасының дамуы, ұлттық қауіпсіздік жүйесін орнықтыру, мемлекеттік басқару тетіктерін қалыптастыру және билік тармақтарының өзара ықпалдасуын жолға қою үдерістері Н. Ә. Назарбаев есімімен тығыз байланысты деп қарастырылады.
Конституциялық құрылыс
Конституциялық реформалар 1995 жылғы тамызда өткен бүкілхалықтық референдумда еліміздің Негізгі Заңын қабылдаумен аяқталды.
Демократиялық институттар
Сөз және баспасөз бостандығы, сайлау және сайлану құқығы, партиялар мен қоғамдық бірлестіктер құру, дін бостандығы сияқты азаматтық қоғам құндылықтары конституциялық нормалармен бекітілді.
Экономикалық жаңғыру
Кеңестік әкімшілік-жоспарлы жүйе күйрегеннен кейінгі дағдарыс жағдайында экономиканы қайта құруға бағытталған ауқымды шаралар әзірленіп, жүзеге асырылды.