Қарын сөзінің синонимы
Сабақтың тақырыбы: «Экология – ел тағдыры»
Мақсаты
Экология ілімінің негізгі қағидаларына сүйене отырып, білімділікке, салауаттылыққа және тәрбиелік құндылықтарға мән беру; оқушыларды еліміздің экологиясын қорғауға және жеке үлес қосуға шақыру.
Сабақ түрі
Сайыс сабақ (кеш форматында, бөлімдер бойынша ұйымдастырылады).
Негізгі ой
Табиғатқа жанашырлық — ұран емес, күнделікті әдет. Денсаулық, тазалық және жауапкершілік — болашақтың тірегі.
Кіріспе сөз
1-жүргізуші (ұл)
Елбасымыз Н. Ә. Назарбаев «Қазақстан – 2030» стратегиялық даму бағдарламасындағы халыққа Жолдауында: «Қазақстанның әрбір азаматының денсаулығы мықты, хал-ахуалы жақсы болуы тиіс» деп атап өткен.
Болашақ Қазақстанның жастары салауатты да тәрбиелі, ауасы таза, көк желекті, дамыған елде өмір сүруге тиіс. Осы идеяны негізге ала отырып, 8-сынып оқушылары арасында ұйымдастырылған «Экология – ел тағдыры» кешіне қош келдіңіздер!
2-жүргізуші (қыз)
«Әрбір жаманшылықтың жағасында тұрып, адамның адамдығын бұзатын жаманшылықтан бойын жинақтау — бұл адамға нұр болады» деген ой бар. Бүгінде көптеген аурулар адамзатты алаңдатып отырған жаһандық мәселеге айналды. Сондықтан әрбір адам табиғатты қорғаудың мәнін түсінсе, көптеген қауіптің алдын алуға болады.
Экология — бөтен сөз емес, бір туғаның секілді жақын ұғым.
Эко — «үй», «Отан» (грек тілінен).
Логия — ғылым, әлемнің тұтқасы іспетті.
Табиғат — «өз үйің, өлең төсегің»: оған айтқан ауыр сөз өзіңе қайтып оралады.
1-жүргізуші (ұл) — табиғатқа үндеу
Қазір шу аз ба, шаң аз ба — бәрі көңілге алаң. Дүңкиген «КамАЗдар» — даланың динозавры секілді. Көгалға кілем төсегендей қап-қара асфальт төседік. Су таппай жүріп, қаншама батпақты қолдан құрғаттық…
Сайыс құрылымы
Табиғат туралы қысқа жыр
Табиғатты тарылтпайық мөлдір кәусар тынысын.
Пәк табиғат — әр жүректің тамылжыған жарысың.
Ей, азамат, ақылға сал, қатыгездік жасама.
Өзің де содан тудың — табиғаттың ұлысың.
Бөлімдер тізімі
- 1 Таныстыру: әр топ ортаға шығып өзін таныстырады.
- 2 «Ой маржан»: ғылыми жоба қорғау.
- 3 Ой бөлісу: фаст-фуд өнімдерінің денсаулыққа әсері, жұмбақтар.
- 4 «Менің өнерім»: өз өнерін көрсету.
- 5 Сұрақ-жауап: 20 сұрақ, әр сұрақ — 1 балл.
Жұмбақтар
-
Адам мен жануардан бөлінеді,
Өсімдіктің торына ілінеді.
Жауабы: CO₂ -
Ол болмаса асыңның дәмі кірмес,
Кім бар екен ортада оны білмес.
Жауабы: NaCl
Талқылау тақырыбы
Фаст-фуд өнімдерінің денсаулыққа әсері: күнделікті өмір салты, дұрыс тамақтану, қант пен тұз мөлшері, майдың түрлері, су ішу мәдениеті және қозғалыс белсенділігі.
Талқылаудың мақсаты — кінәлау емес, ғылыми дәлелге сүйенген саналы таңдау қалыптастыру.
Сұрақ-жауап бөлімі (20 сұрақ)
Ескерту: түпнұсқа мәтінде кейбір жауаптар толық берілмеген. Төменде мәтін бойынша бар жауаптар сақталды, ал бос қалғандары «(жауабы көрсетілмеген)» деп белгіленді.
| № | Сұрақ | Жауап |
|---|---|---|
| 1 | Ағзаға өте қажетті бейорганикалық зат? | Су, минералды тұздар |
| 2 | Қарынның орташа қызу градусы қанша? | 38–40° |
| 3 | Қауіпті тіс ауруы? | Тіс жиегі (мәтіндегі нұсқа) |
| 4 | «Қарын» сөзінің синонимі? | Асқазан |
| 5 | Асқазанның жылу қоры? | Май |
| 6 | Микседема ауруы қайдан пайда болады? | (жауабы көрсетілмеген) |
| 7 | Атмосферадағы озон қабатының маңызы неде? | (жауабы көрсетілмеген) |
| 8 | Қазақстанның халық саны қанша? | 17 миллион (мәтіндегі нұсқа) |
| 9 | Адам күніне қанша литр су ішеді? | 2–3 л |
| 10 | Шыбындар мен тарақандар қандай ауру таратады? | (жауабы көрсетілмеген) |
| 11 | Хромосома саны? | 46 |
| 12 | «Адамның зертханасы»? | Бауыр |
| 13 | Мидың ақ затында болатын элемент? | Молибден |
| 14 | Атқаратын қызметі бірдей клеткалар жиынтығы? | Ұлпа |
| 15 | Ұйқы безінде болатын элемент? | Никель |
| 16 | Экология ғылымы нені зерттейді? | (жауабы көрсетілмеген) |
| 17 | «Озон тесігі» ұғымына түсінік беріңіз. | (жауабы көрсетілмеген) |
| 18 | Бейнеу ауданының экологиясы туралы не айтар едіңіз? | (жауабы көрсетілмеген) |
| 19 | Қазақстанның өзен-көлдерінің экологиясы қандай жағдайда? | (жауабы көрсетілмеген) |
| 20 | Ауыр металдардан зардап шегуден қандай аурулар пайда болады? | Тері аурулары (мәтіндегі нұсқа) |
Қорытынды ой
Табиғатқа аманат
Табиғатты сүю — парыз.
Сүю үшін қорғау — парыз.
Табиғатсыз күнің жоқ,
Бірақ оны айтуға табиғаттың тілі жоқ.
Тілек
- Аспанымыз ашық болсын!
- Жеріміз кең болсын!
- Ауамыз таза болсын!
- Суымыз тұнық болсын!
- Гүліміз жайқалып өссін!
Оқушыларға үндеу
Бүгін біз «Экология – ел тағдыры» тақырыбында қазіргі заманның өзекті мәселелерінің бірі — экология туралы ой қозғадық. Экологиялық мәселелер бір күнде шешілмейді. Алайда әрбір оқушы өз туған жерінің тазалығына жауапкершілікпен қарай білсе, бұл түйін біртіндеп тарқайды.
Әрекетке шақыру
Табиғатты қорғау үшін бәріміз бірігейік:
бір-бір ағаш егейік.
Жасымыз да, кәріміз де текке отырмай,
таза ауа үшін тер төгейік.
Қорытынды бөлім: әділқазылар алқасына сөз беріледі.