Қазақша рефераттар

PRINT оператордың аты

Сабақ жоспарлары • №15–16

Бақылау жұмысы және сызықтық алгоритмдерді BASIC тілінде программалау

Бұл жазбада екі сабақтың мазмұны жүйеленіп берілді: жартыжылдық бақылау жұмысы және сызықтық алгоритмдерді BASIC тілінде жазу (енгізу, шығару, меншіктеу операторы).

Сабақ №15

Тақырыбы: Жартыжылдық бақылау жұмысы

Білімділік

Оқушылардың алған білімдерін тексеру.

Дамытушылық

Ойлау және есте сақтау қабілеттерін дамыту.

Тәрбиелік

Жауапкершілікке тәрбиелеу.

Сабақтың түрі

Бақылау сабағы.

Сабақтың өту барысы

  1. 1 Оқушыларды ұйымдастыру.
  2. 2 Үй тапсырмасын тексеру.
  3. 3 Өткен материалды қайталау.

Тапсырма форматы: тест жұмысы.

Сабақ №16

Тақырыбы: Сызықтық алгоритмдерді программалау (енгізу, шығару, меншіктеу операторы)

Білімділік

Сызықтық алгоритм командалары мен құрылымын түсіндіру, компьютерде есеп шығару кезеңдерімен таныстыру және практикада қолдануға үйрету.

Дамытушылық

Алгоритм құрастыру дағдыларын қалыптастыру, логикалық ойлауын дамыту.

Тәрбиелік

Ұқыптылыққа, жинақылыққа және адамгершілікке тәрбиелеу.

Сабақтың түрі

Аралас сабақ.

Сабақтың барысы

  1. 1 Ұйымдастыру.
  2. 2 Өткен материалды қайталау.
  3. 3 Жаңа сабақты түсіндіру.
  4. 4 Сабақты бекіту.
  5. 5 Үйге тапсырма беру.

Өткен материалды қайталау сұрақтары

  • Алгоритмді өрнектеу (жазу) тәсілдері дегеніміз не?
  • Алгоритмді графиктік түрде кескіндеудің ерекшеліктері қандай?
  • Блок-сызба (блок-схема) дегеніміз не?
  • Негізгі және көмекші блоктарға нелер жатады?
  • Алгоритмдік тіл және программалау тілі дегеніміз не?

Жаңа сабақ: BASIC тіліндегі сызықтық алгоритм және меншіктеу операторы

Сызықтық алгоритм, әдетте, бірнеше меншіктеу операторынан тұрады. BASIC тілінде мұндай алгоритмді жазу қиын емес: тек өрнектердің BASIC-те қабылданған жазылу тәртібін сақтау жеткілікті.

Бір жолға жазу

Бірнеше операторды бір қатарға орналастыруға болады. Бұл жағдайда олар “:” қос нүктесімен ажыратылады.

Алгоритмдік тілдегі ажыратқыш

Алгоритмдік тілде операторлар көбіне “;” нүктелі үтірмен ажыратылады.

Мысал: трапецияның ауданын есептеу (BASIC)

Берілгені: A, B, H. Табу керек: S. 

10 REM Трапеция ауданы
20 INPUT A!, B!, H!
30 LET S = (A + B) / (2 * H)
40 PRINT "Трапецияның ауданы S = "; S
50 END

Ескерту: жазбадағы өрнек көрсетілімі біріздендіріліп, арифметикалық амалдардың дәстүрлі BASIC стиліне келтірілді.

BASIC операторларын топтастыру

  • Мәндерді есептейді және оларды айнымалыларға меншіктейді.
  • Ақпаратты енгізеді және нәтижелер мен хабарларды экранға/баспаға шығарады.
  • Есептеулердің орындалу ретін басқарады.

Меншіктеу операторы (LET)

Жазылу пішімі

k LET v = e
  • k — қатар нөмірі
  • LET — оператор аты
  • v — айнымалы аты
  • e — арифметикалық/литерлік өрнек

Орындалу кезеңдері

  1. 1 e өрнегінің мәні есептеледі.
  2. 2 Есептелген мән v айнымалысына меншіктеледі (жады ұяшығына жазылады).

Егер e — дайын сандық тұрақты немесе айнымалы болса, онда есептеу кезеңі орындалмайды.

Қарапайым мысалдар

LET X% = 1        ' бүтін X айнымалысына 1 меншіктеледі
LET A  = 27.4     ' нақты A айнымалысына 27.4 меншіктеледі
LET A$ = "Мектеп"  ' мәтіндік A$ айнымалысына "Мектеп" меншіктеледі

Өрнек арқылы меншіктеу мысалдары

LET X = A * SIN(T)
LET C$ = A$ + B$

Бұл жағдайда “=” белгісінің оң жағындағы барлық айнымалылардың ағымдағы мәндері алдын ала анықталған болуы тиіс.

“=” белгісінің мағынасы: BASIC пен математика айырмашылығы

Математикада X = X + 1 жазуы дұрыс емес, ал BASIC тілінде LET X = X + 1 дұрыс және бұл X айнымалысының бұрынғы мәнін 1-ге арттыруды білдіреді.

  1. Жадтан X мәні алынады.
  2. Ол мәнге 1 қосылады.
  3. Жаңа мән қайтадан X айнымалысына жазылады (алдыңғысы өшіріледі).

Программа үзіндісі

10 LET A = 5
20 LET B = 3
30 LET C = -2
40 LET D = B^2 - 4*A*C
50 LET K = D
60 PRINT "D="; D; " K="; K

Бұл мысалда 10, 20, 30-қатарларда тек меншіктеу орындалады, ал 40-қатарда өрнек есептеледі.

LET сөзін түсіріп жазу

BASIC тілінің көптеген нұсқаларында LET сөзін қалдырып кетуге болады (мысалы: X = 5). Дегенмен оқу мақсатында LET қолдану айқынырақ.

Ақпаратты енгізу және баспаға шығару операторлары

Кез келген деректерді өңдеу үшін, олар алдымен компьютер жадына енгізілуі керек. Деректерді пернетақтадан енгізуге де, сыртқы тасымалдаушылардан (мысалы, диск) оқуға да болады. BASIC тілі диалог режимінде жұмыс істеуге ыңғайлы: енгізу пернетақта арқылы орындалып, нәтиже экранға немесе баспаға шығарылады.

Енгізу операторы: INPUT

Жазылу пішімі:

k INPUT p1, p2, ..., pn

Программа орындау барысында INPUT операторына келгенде, экранға сұрақ белгісі шығады. Пайдаланушы айнымалылар мәндерін үтір арқылы енгізіп, Enter пернесін басады. Енгізілген мәндер тізімдегі айнымалыларға ретімен меншіктеледі.

Маңызды: енгізілген мәндердің саны мен типі айнымалылар тізіміне сәйкес болуы керек. Артық мәндер еленбеуі мүмкін, ал жетіспесе компьютер қайта сұрайды.

Шығару операторы: PRINT

Жазылу пішімі:

k PRINT element1; element2; ...

PRINT операторы экранға (немесе баспаға) сандарды, айнымалыларды, өрнектерді, мәтіндерді және TAB(X) функциясын шығара алады. Егер тізімде өрнек берілсе, алдымен оның мәні есептеледі, содан кейін нәтижесі шығарылады. 

PRINT 24, X, A, 5

INPUT қолдануға мысал

Мысалы, X, Y, Z$, K$ айнымалыларына мәндерді енгізіп, кейін оларды қолданайық: 

100 INPUT X, Y, Z$, K$
120 LET A = X + Y
125 LET B$ = K$ + Z$

Үй тапсырмасы

3.2-тақырып бойынша 3–7 сұрақтарға жазбаша жауап дайындау.

Қайталау Терминдер Мысалдар

Қысқаша қорытынды: сызықтық алгоритмдер көбіне меншіктеу операторларынан құралады; деректерді енгізу үшін INPUT, нәтижені шығару үшін PRINT қолданылады.