Рахмет баяндамаңызға
Сабақтың барысы
Сабақ конференция форматында өтеді. Студенттер рөлдерге бөлінеді: тілшілер, журналистер, экологтар және АҚШ-тан келген қонақтар. Баяндамаларды тыңдап, сұрақтарға жауап беру арқылы АҚШ туралы жан-жақты мәлімет жинақталады.
Уақыты
2 минут
Ұйымдастыру кезеңі
Уақыты
10 минут
Үй тапсырмасын тексеру
Уақыты
20 минут
Жаңа тақырыпты түсіндіру
1) Ұйымдастыру кезеңі (2 минут)
- Студенттермен амандасу, сабаққа қатысуды тексеру.
- Сабаққа қажетті құрал-жабдықтардың толықтығын анықтау.
2) Үй тапсырмасын тексеру (10 минут)
Сұрақтар
-
Шығыс Еуропа елдерін ата.
Чехия Словакия Венгрия Румыния Болгария Сербия Черногория Словения Хорватия Босния және Герцеговина Македония Албания Польша Латвия Литва Эстония
- Шығыс Еуропадағы халқы ең көп ел: Польша (38,5 млн).
- Шығыс Еуропадағы халқы ең аз ел: Эстония (1,3 млн).
- Шығыс Еуропадағы ең басты көлік түрі: теміржол.
Назарға
Үй тапсырмасы қысқа сұрақ-жауап форматында тексеріледі. Негізгі мақсат — елдерді аймақ бойынша ажырата білу, демографиялық көрсеткіштерді салыстыру және жетекші көлік түрін анықтау.
Түйін
Географияда салыстыру — ең тиімді тәсіл: аумақ, халық саны, көлік желісі.
3) Жаңа тақырыпты түсіндіру (20 минут)
Мұғалімнің кіріспе сөзі
Бүгінгі сабақ конференция түрінде өтеді. Конференцияға топ студенттері қатысады: тілшілер, журналистер, экологтар және АҚШ-тан келген қонақтар. Қонақтардың баяндамаларын тыңдап, тілшілердің сұрақтарына жауап бере отырып, біз Америка Құрама Штаттарымен танысамыз. Журналистер өз мақалаларына қажет тезистерді жинақтайды.
Қонақ 1: Мемлекеттік құрылым және географиялық орны
Америка Құрама Штаттары — дүниежүзіндегі аса ірі мемлекеттердің бірі. Жер аумағы бойынша Ресей, Канада және Қытайдан кейін 4-орында. АҚШ — федерациялық республика, құрамына 50 штат және астана Вашингтон орналасқан Колумбия федералдық округі кіреді. Мемлекетті президент басқарады (4 жылға сайланады). Ел 5 сағаттық белдеуде орналасқан.
Қонақ 2: Тарихи қалыптасу кезеңдері
XVI ғасырда Солтүстік Америкаға еуропалықтар қоныс аудара бастады. 1607 жылы қазіргі АҚШ аумағындағы Виргиния штатында алғашқы қоныстар пайда болды. Кейін Массачусетс шығанағы жағалауына ағылшын қоныстанушылары келді. Осы өңірде қалыптасқан Жаңа Англия тұрғындарын янки деп атаған. Джордж Вашингтон басқарған азаттық үшін күрес 1776 жылғы 4 шілдеде АҚШ-тың құрылуымен аяқталды.
Қонақ 3: Жер бедері, табиғи нысандар және қауіп-қатерлер
Елдің батысында Кордильера тау жүйесі орналасқан. АҚШ аумағындағы ең биік нүкте — Мак-Кинли (Денали) шыңы (6193 м). Шығысында аласа Аппалач тауы бар. Орталық бөлігін Ұлы және Орталық жазықтар алып жатыр. Табиғи апаттар жиі кездеседі: жер сілкінісі, торнадо. Ең ірі өзені — Миссисипи.
Қонақ 4: Халқы және қоныстануы
АҚШ халқы — 317,7 млн адам. Халық саны бойынша Қытай мен Үндістаннан кейін 3-орында. Туу көрсеткіші төмен. Орташа өмір сүру ұзақтығы: ерлер — 76 жас, әйелдер — 81 жас. АҚШ — көпұлтты ел, діни құрамы да күрделі. Халық біркелкі қоныстанбаған; урбандалу жоғары — 81% қалада тұрады. Үш ірі мегалополис: Босваш, Чипиттс, Сан-Сан.
Қонақ 5: Шаруашылық, өнеркәсіп және ауыл шаруашылығы белдеулері
АҚШ шаруашылығы қарқынды дамыған. Металлургия, отын-энергетика, машина жасау, электроника және электр техникасы, химия және жеңіл өнеркәсіп салалары жоғары деңгейде өркендеген. Табиғи газ өндіруден 1-орында. Автомобиль шығару 20 штатта жолға қойылған; автомобиль астанасы — Детройт.
Егіншілік белдеулері
- Бидай белдеуі: Монтана, Солтүстік Дакота, Оклахома, Канзас, Колорадо.
- Жүгері белдеуі: Орталық жазық.
- Мақта белдеуі: Мексика шығанағы жағалауы.
Мал шаруашылығы және сүт өндірісі
- Сүт белдеуі: Ұлы көлдер маңы және солтүстік-шығыс штаттар.
- Мал шаруашылығы белдеуі: Ұлы жазықтар және батыс штаттар.
Тілшілердің сұрақтары және жауаптар
1-тілші
-
АҚШ қайда орналасқан?
Солтүстік Америка құрлығында.
-
АҚШ неше штаттан тұрады?
50 штаттан тұрады: 48-і шоғырланған, 2-еуі (Аляска мен Гавайи) алшақ орналасқан.
-
АҚШ-тың жер көлемі мен халқы қанша?
9,5 млн км²; 317,7 млн адам.
-
Табиғатының ерекшелігі қандай?
Атлант және Тынық мұхиттарының арасында орналасқан. Бірнеше уақыт белдеулеріне бөлінеді. Аумақтың үлкендігіне байланысты климат жағдайлары алуан түрлі.
2-тілші
-
АҚШ-та қандай өзендер бар?
Миссисипи, Миссури, Рио-Колорадо, Рио-Гранде.
-
Ұлы көлдерді неліктен «үшінші теңіз жағалауы» деп атайды?
Әулие Лаврентий өзені арқылы Ұлы көлдер маңындағы теңіз порттарынан Атлант мұхитына тікелей шығуға болады.
-
Қандай мемлекеттермен экономикалық қарым-қатынаста?
Негізгі сауда серіктестері: Батыс Еуропа елдері, Канада, Мексика, Жапония. АҚШ пен Қазақстанның экономикалық байланысы XX ғасырдың 90-жылдарынан бері дамып келеді; америкалық фирмалар мен банктер Қазақстанда түрлі салаларда жұмыс істейді.
Журналистің жұмысы
Сұрақ-жауап барысында журналистер өз мақалаларына арналған тезистерді кластер түрінде құрастырады.
Негізгі тезис
Америка Құрама Штаттары — Американың ең жоғары дамыған мемлекеті.
Экологиялық жағдай және ынтымақтастық
Экологтың баяндамасы
Қазақстан мен АҚШ экология саласындағы ынтымақтастықты нығайтуды көздейді: табиғат қорғау ведомстволары арасындағы өзара іс-қимылды талқылау, табиғат қорғау заңын бұзғандарға санкция қолдану тәжірибесімен алмасу, Қазақстан аумағын зиянды қалдықтардан тазарту жобаларына АҚШ мамандарының қатысуы.
АҚШ-та экологиялық жағдайдың нашарлау себептері — химия және машина жасау өнеркәсібінің жоғары қарқынмен дамуы нәтижесінде өндіріс қалдықтарының көбеюі. Сонымен қатар Невада штатында жүргізілген атомдық жарылыстардың зардабы әлі де толық жойылған жоқ.
Тілшілердің нақтылау сұрақтары
-
АҚШ-тың ең биік нүктесі
Мак-Кинли (Денали) шыңы.
-
Автомобиль астанасы
Детройт.
-
Талқылау
Машина жасау саласының табиғатқа тигізетін зияны және оны азайтудың жолдары.
Қорытынды ой
Жер — қадірлі құндылық. Қоршаған ортаны таза ұстап, білім мен жауапкершілікті күшейту арқылы біз де дамыған елдер қатарына қосыла аламыз. Табиғатты аялау — әрқайсымыздың қолымызда.
4) Жаңа сабақты бекіту (5 минут)
«Кім жылдам?» ойыны арқылы бүкіл сынып бірлесе жұмыс істейді. Мақсаты — студенттерді жылдамдыққа, алғырлыққа және білімділікке тәрбиелеу.
5) Бағалау (2 минут)
Студенттердің өткен сабақ және жаңа тақырып бойынша жауаптары, белсенділігі мен дәлелді пікірлері негізінде бағаланады.
6) Үйге тапсырма (1 минут)
Тақырып
Америка Құрама Штаттары
Үй тапсырмасында АҚШ-тың географиялық орны, халқы, табиғаты, шаруашылығы және экологиялық мәселелері бойынша қысқаша конспект дайындау ұсынылады.