Сахнаның негізгі техникалық құралдары жөнінде
Драма үйірмесінің бағдарламасы мен тақырыптық жұмыс жоспары
Бұл бағдарлама бастауыш сынып оқушыларына арналған драма үйірмесінің мазмұнын, мақсат-міндеттерін, жұмыс бөлімдерін және күтілетін нәтижелерін жүйелі түрде ұсынады. Үйірме сабақтан тыс әрекет ретінде баланың тілін, ойлауын, қиялын және сахналық мәдениетін дамытуға бағытталады.
Мақсаты
- Оқушылардың рухани дүниесін байытып, эстетикалық, көркемдік, адамгершілік және азаматтық тәрбие беру.
- Оқырмандық және көрермендік талғамды қалыптастыру.
- Ауызша сөйлеу мәдениетін дамыту.
Міндеттері
- Әдебиетті өнер табиғатына сай оқып, мән-мағынасын терең түсінуге жағдай жасау.
- Көркем әдебиетті оқуға қызығушылық ояту.
- Жеке тұлғаның эмоциялық мәдениетін қалыптастыру.
- Актерлік шеберлікті қалыптастырып, дамыту.
Жаңашылдығы
Бағдарламада театрлық-ойын әрекетінің құралдары жүйеленген. Балалар шығармашылығының әртүрлі жанрлары театрлық көрініс арқылы іске асуына негізделеді. Мұнда театр тек спектакль қою құралы ретінде емес, тұлғалық дамуды қолдайтын кешенді орта ретінде қарастырылады.
Негізгі екпін: ойлау мен таным қызығушылығын белсендіру, қиял мен елесті ояту, ана тіліне сүйіспеншілік пен жанашырлықты күшейту.
Кіріспе: тіл, ойлау және сезім мәдениетін дамыту
Оқушылардың тілін және ойлау қабілетін қалай дамытуға болады? Сөздің сырын түсінуге қалай үйретеміз? Әлемді тануға, елгезектік пен қайырымдылыққа, өзгенің қайғысына ортақтаса білуге және барлық тіршілік иесін құрметтеуге қалай баулимыз?
Эмоционалдық ұялшақтықтан арылудың, қысылып-қымтырылмаудың, сөзді және образды сезінудің, кейіпкер табиғатына енуге үйренудің тиімді жолы — ойын арқылы қиялдау және құрастыра білу. Бұл мүмкіндіктердің барлығын театрландырылған үйірме жүйелі түрде береді.
Үйірме — оқушының сабақтан бөлек, әрекет арқылы үйренетін кеңістігі. Оқушы дайын біліммен шектелмейді: ол оны жасайды, құрастырады, шешім ұсынады. Үйірмеде балалар мәселені өздері қоюға, ойлануға және жетекші ұсынған бағытта өздік жұмыстарын дамытуға үйренеді.
Жеке және ұжымдық тапсырмалар барысында оқушылар қажетті құралдар мен әдіс-тәсілдерді таңдауға дағдыланады. Сенімге құрылған орта, жетекші мен оқушының бірлескен қызметі, дидактикалық материалмен жұмыс және өнердің басқа түрлерімен байланыс — барлығы да оқушы тұлғасының дамуына ықпал етеді.
Түсінік хат
Үйірме бағдарламасы бастауыш сынып оқушыларына арналған екі жылдық жұмыс жоспарына сай құрастырылған. Үйірме мұғалім мен оқушы арасындағы әріптестік қатынасты нығайтып, нәтижеге бірлесіп қол жеткізуге бағытталады.
Бағдарлама қатысушыларды ізденімпаздыққа, танымға және өзін-өзі тануға жетелейді. Жетекшінің негізгі ұйымдастыру әрекеттері: сезіну, елестету, бақылау, тапсырманы орындау және ізденісті жүйелеу.
Оқушының үйірмеге ынтасын арттыратын факторлар: өз идеясын ұсыну, оны таныстыру, өз жұмысының нәтижесін көру. Әр сабақтың соңында орындалған жұмыстар талданып, қатысушылар әсерімен бөліседі.
Бағдарлама бөлімдері
Сөйлеу мәдениеті мен техникасы
Тыныс алу, сөйлеу мүшелерінің еркін жұмыс істеуі, анық дикция мен ойды дәл жеткізуге бағытталған жаттығулар мен ойындар жүргізіледі. Орфоэпиялық заңдылықтар түсіндіріліп, мәнерлі сөйлеу дағдылары қалыптастырылады.
- Қарым-қатынас дағдысын дамытуға арналған ойындар.
- Қысқаша ертегі мен әңгіме құрастыруға үйрету.
- Қарапайым әрекеттерді таңдауға бағытталған сөздік ойындар.
Сымбат пен мүсін икемділігі
Баланың қозғалыс қабілетін, дене қимылының әдемілігін, пластикасын дамытуға бағытталған жаттығулар орындалады. Бұл бөлім оқу жүктемесін жеңілдетіп, дене еркіндігін арттыруға көмектеседі.
Қозғалыс мәдениеті сахнада өзін сенімді ұстап, образды дәл берудің негізгі тіректерінің бірі ретінде қарастырылады.
Театрлық ойын
Бұл бөлім тек кәсіби шеберлікті дамытуға ғана емес, ойын әрекеті арқылы эстетикалық сезімді тәрбиелеуге бағытталады. Сондай-ақ құрдастармен және үлкендермен түрлі жағдаяттарда өзін дұрыс ұстай білу дағдылары қалыптастырылады.
Әдеп пен мәдениет
Оқушылар өмірдің мәні мен құндылықтарын түсінуге, жалпыадамзаттық қасиеттерді ұғынуға үйренеді. Сөйлесу мәдениеті, өзін ұстау әдебі және эстетикалық талғам (талғамы бар оқырман әрі көрермен болу) дамытылады.
Жұмыс кестесі
Үйірме бастауыш сынып оқушылары үшін аптасына екі рет өткізіледі.
Күтілетін нәтижелер
Біледі
- Театр деген не екенін.
- Театрдың басқа өнер түрлерінен ерекшелігін.
- Театрдың пайда болу тарихын және түрлерін (қуыршақ, драмалық, опера, балет, музыкалық комедия, халықтық).
- Театр қойылымын (спектакльді) жасайтын адамдардың негізгі рөлдерін.
Түсінігі болады
- Сахнаның негізгі техникалық құралдары туралы.
- Сахнаны безендіру қағидалары туралы.
- Сахнада және көрермен залында өзін-өзі ұстау ережелері туралы.
Үйренеді
- Өмір құбылыстарына өз көзқарасын сахнада көрсету.
- Бейнелі ойлау.
- Назарды шоғырландыра білу.
- Сахна кеңістігінде өзін еркін сезіну.
Таланттарын дамытады
- Кейіпкермен және сыныптастарымен сахналық сөйлесу.
- Қарапайым актерлік шеберлік дағдылары.
- Қоршаған әлемді бейнелі қабылдау.
- Сыртқы ықпалдарға дәл әрі бейнелі жауап беру.
- Ұжыммен тиімді жұмыс істеу.
Тұлғалық өзгерістер
Үйірме нәтижесінде оқушылар артық ұялшақтықтан, көпшілік алдында қорқудан, сырт көзден қысылудан біртіндеп арылады. Тіл табысқыштық, ашықтық, қоршаған ортаға қамқорлық және ұжым алдындағы жауапкершілік сияқты қасиеттері нығаяды.
Қорытынды
Драма үйірмесі — сахналық әрекет арқылы тіл мәдениетін, қиялды, эмоциялық тұрақтылықты және ұжымдық дағдыларды дамытатын тәрбиелік-танымдық орта. Бағдарлама құрылымы оқушының шығармашылығын ашып, эстетикалық талғамын қалыптастыруға бағытталған.