Қой туралы жырды мәнерлеп оқу
Сабақтың мақсаты
Оқушыларды төрт түлік түрлерімен таныстыру, олардың төлдерін қалай шақыратынын, атасын және оларды бағатын адамдардың қалай аталатынын сәйкестендіру тапсырмалары арқылы меңгерту; өлеңді түсініп, мәнерлеп оқуға үйрету.
Білімділік
Мал дәрігері туралы әңгімелеу арқылы мамандықтар жөнінде бағдар беру.
Тәрбиелік
Ұлттық салт-дәстүрді, ұлттық тағам түрлерін және тұрмыстық бұйымдарды танып-білуге тәрбиелеу.
Дамытушылық
Тіл байлығын арттыру, ойын өз сөзімен байланыстырып жеткізе білуге үйрету.
Көрнекілік және әдістер
Көрнекілік
- «Шибұт, Қылмойын, Қарынбас» ертегісінің сюжеттік сызбалары
- Сәйкестендіру тапсырмалары (сызбалар)
- Оқулық, дәптер
- Жылжымалы тақта
Жаңа технологиялық тәсілдер
Дебат: пікір айту, дәлелдеу мәдениетін қалыптастыру.
«Бутерброд» интерактивті әдісі: ойды қысқа, нақты жеткізіп, тыңдай білуге үйрету.
Сабақ түрі: әңгімелеу, баяндау.
Сабақтың барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
Сыныптың назарын сабаққа шоғырландыру, оқу құралдарын түгендеу.
2) Үй тапсырмасын тексеру
«Шибұт, Қылмойын, Қарынбас» ертегісі бойынша талқылау.
1-топ
Ертегіден не ұнады?
2-топ
Ертегіден не ұнамады?
3-топ
Сен болсаң не істер едің?
Өтілген ертегілерді сызба арқылы жүйелеу, топтарға бөлінген ертегілердің атауларын дауыстап оқу.
Мұғалімнің сұрағы
Ана тілі хрестоматиясынан жан-жануарлар туралы қандай ертегілермен таныстық?
Оқушылардың жауабы
«Екі лақ», «Ит пен мысық адамға қалай үйренеді?», «Мақтаншақ жолбарыс», «Алтын мүйіз» және т.б.
Мұғалімнің сұрағы
«Шибұт, Қылмойын, Қарынбас» ертегісінде олар нені алып келе жатыр еді?
Оқушылардың жауабы
Олар қойды алып келе жатыр.
Осыдан кейін сабақтың тақырыбы таныстырылады: «Төрт түлік туралы жырлар. Қой».
Жаңа сабақ мазмұны
Оқулықпен жұмыс
- Сабақтың мақсатын түсіндіру
- Сызбамен жұмыс: сәйкестендіру тапсырмасы
- Жұмбақты оқып, шешуін табу
- Мақал-мәтелдерді оқу, мағынасын түсіндіру
- Қой туралы жырды түсініп, мәнерлеп оқу
- Жылжымалы тақтамен жұмыс
Қойдың атаулары (өсу ретімен)
Қойдың пайдасы
Еті
Тағамға пайдаланылады.
Майы
Емдік мақсатта қолданылады.
Жүні
Текемет, киім-кешек жасауға жарайды.
Терісі
Былғары бұйымдарға өңделеді.
Дәптермен жұмыс
Оқулықтағы мақал-мәтелдердің ішінен өзіне ұнағанын таңдап, көшіріп жазу.
Қой туралы әңгіме: «Әз жүру» — халық даналығы
Халық танымында Наурыздың 20–22-сі аралығында «әз жүру» деген ұғым бар. Ол аспанда болар-болмас діріл мен гуілдің пайда болуынан байқалады.
Әз жүрген кезде табиғатқа жан бітіп, тіршілік қозғалысы күшейеді. Халық түсінігінде оны ең алдымен өрістегі қойлар сезеді: олар жайылып жүргенін қоя салып, көкке қарап жамырай маңырайды. Мұны көрген шопан қуанып, ризашылық білдіреді.
«Әз болмай, мәз болмайды» деген мақал осы ұғымнан қалған.
Ал ғалымдар мұны ғылыми тілде жылы ауа ағыстарымен байланысты құбылыс, яғни циклон әсері деп түсіндіреді.
Пысықтау және дебат
Пысықтау сұрақтары
- Қойды не бастайды?
- Жабағы жүн мен күзем жүннің айырмашылығы қандай?
- Жиналған көп қой қалай аталады?
- Мал дәрігері деген кім?
- Ол қандай жұмыс атқарады?
Дебат тақырыбы
Позиция 1
Қой бағу оңай.
Позиция 2
Қой бағу қиын.
Мақсат — дәлел келтіру, қарсы пікірді тыңдау және өз ойыңды мәдениетті түрде қорғау.
Сабақты қорыту: тыйым сөздер
- Қой қырқатын қырықтықты бос қайтармайды: жүнге орап береді.
- Қой қоздап жатқанда біреуге мал сыйламайды, сатпайды.
- Мал айдап келе жатқан адамға «Айдар көбейсін», ал малшыға «Бағар көбейсін» дейді.
- Малдың алдынан бос ыдыспен шықпайды.
- Малдың сүйегін пешке салмайды.
- Қойдың жүнін де, мүйізін де отқа жақпайды.
- Ақты төкпе. Малды теппе.
- Малға теріс мінбе.
- Малдың басынан ұрма.
Мақал-мәтел мәйегі
- Мал өсірсең, қой өсір — өнімі оның көл-көсір.
- Малды бақсаң, жайын бақ — бабын таба біл.
Қорытынды ой
Сабақ мазмұны қойдың тұрмысқа берер пайдасын, халық даналығын және еңбекке құрметті ұштастырады. Оқушы мәтінді түсініп оқып қана қоймай, ұлттық ұғымдармен байланысын да аңғарады.
Үй тапсырмасы және бағалау
Үй тапсырмасы
- Қой туралы өлеңді жаттау.
- Ана тілі хрестоматиясынан «Ақ лақ» ертегісін оқу.
Оқушыларды бағалау
Мәнерлеп оқу, сұрақтарға жауап беру, сәйкестендіру тапсырмасын орындау және дебатқа қатысу белсенділігі бойынша бағалау.
Оқушыға кері байланыс: не сәтті болды, нені жақсарту керек, келесі сабаққа мақсат қою.