Қазақша рефераттар

Машина жасау кешені

Қазақстанның экономикалық және әлеуметтік географиясы • 9-сынып

Сабақ тақырыбы: Машина жасау кешені

Бұл сабақ машина жасау кешенінің экономикадағы рөлін, құрылымын, негізгі салаларын, орналасу принциптерін, мамандану мен кооперацияны және оның кешенді сала ретіндегі ерекшелігін түсіндіруге бағытталған.

Білімділік мақсаты

Машина жасаудың экономикадағы маңызын, негізгі салаларын, орналасу заңдылықтарын, мамандану мен кооперацияның мәнін жүйелі түрде меңгерту.

Дамытушылық мақсаты

Әдіс-тәсілдер мен қосымша дереккөздерді пайдалану арқылы өзіндік ізденіс пен шағын зерттеу дағдыларын дамыту.

Тәрбиелік мақсаты

Топпен және жеке жұмыс істеуге, пікірді дәлелді әрі еркін айтуға тәрбиелеу.

Сабақ ресурстары

  • Интербелсенді тақта
  • Атлас, кескін карта
  • Сызба, кесте, слайдтар
  • Жетондар (қалыптастырушы бағалау)

Сабақ форматы

  • Сабақ түрі: зерттеу сабағы
  • Әдістер: слайд көрсетілімі, карта/кестемен жұмыс, сызба талдау
  • Оқушы әрекеті: зерттеу жобасын қорғау, ойды жүйелеу

Негізгі ұғымдар

Машина жасау кешені Мамандану Бұйымдық мамандану Тетіктік мамандану Технологиялық мамандану Кооперация (кооперативтендіру)

Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

Оқушыларды түгендеу, сабаққа қажетті құралдарды дайындау, жұмыс форматын нақтылау.

II. Үй тапсырмасын тексеру

Қайталау бөлімі екі бағытта өтеді: жедел сұрақ-жауап және картамен жұмыс.

1) Жедел сұрақтар (10 сұрақ)

  1. 1. Қазақстандағы хром өндіретін кен орны қайда орналасқан?
  2. 2. Аталған металдардың қайсысы қара металға жатады?
  3. 3. Соколов–Сарыбай кен байыту комбинаты қай облыста?
  4. 4. Атасу зауыты шикізатты қайдан алады?
  5. 5. Толық циклді зауыт қай қалада орналасқан?
  6. 6. Қара металлургияның шикізатына нелер жатады?
  7. 7. Елімізде қай тауда хромит пен никель қоры көбірек шоғырланған?
  8. 8. Темір рудасын өндіретін негізгі кен орындарын атаңдар.
  9. 9. Қазақстаннан ферроқорытпа өнімдерін негізгі сатып алушы елдерді атаңдар.
  10. 10. Рудный қаласы маңында қандай темір рудасы кен орындары бар?

2) Картамен жұмыс

  1. 1. Қайта балқыту зауытының жаңа орталығын көрсет.
  2. 2. Дөң кен байыту комбинаты орналасқан облысты картадан белгіле.
  3. 3. Жезді және Жәйрем марганец кен байыту комбинаттары орналасқан облысты көрсет.
  4. 4. Ферроқорытпа зауыттарының негізгі өнімі — феррохром қай қалаларда өндіріледі?
  5. 5. Полиметалл өндірісінің басты ауданын және үш ірі орталығын ата.
  6. 6. Алюминий оксидінен алюминий алатын зауытты көрсет.
  7. 7. Мыс өндіретін металлургиялық комбинаттар орналасқан орталықтарды белгіле.

Дайындық сұрақтары

1) Бұған дейін өткен тақырыптарға сүйене отырып, машина жасау өнеркәсібі халық шаруашылығының қандай салаларымен тығыз байланысты деп ойлайсыңдар?

2) Машина жасау өнеркәсібінсіз ел экономикасын толыққанды дамыту мүмкін бе? Неліктен?

III. Жаңа тақырыпты меңгеру жоспары

  1. Экономиканың дамуындағы машина жасау өнеркәсібінің маңызы
  2. Машина жасаудың қалыптасуы мен дамуы
  3. Мамандану және кооперация
  4. Машина жасау — кешенді сала
  5. Орналасудың негізгі принциптері

Түсіндірме бөлім: машина жасаудың рөлі

Мұғалім машина жасаудың экономикалық өсімге әсерін түсіндіреді: бұл сала өндірістің түрлі бағыттарын құрал-жабдықпен қамтамасыз етеді, қорғаныс қабілетін нығайтуға қажет өнімдер шығарады және халық тұтынатын тауарларды өндіреді. Сонымен бірге ол салааралық кешендермен тығыз өндірістік байланыс құрады.

Машина жасау кешенінің құрылымы

Машина жасау кешенінің құрылымы күрделі. Ол шамамен отызға жуық саланы біріктіріп, шартты түрде үш ірі топқа бөлінеді:

1) Машина жасау

Машиналар мен әртүрлі құрал-жабдықтарды шығару.

2) Металл өңдеу

Металл конструкцияларын даярлау, машиналар мен құрал-жабдықтарды жөндеу.

3) Кіші металлургия

Машина жасау зауыттарының өзінде металды балқыту.

Оқушыларға бағыттаушы сұрақтар

Тақырыпты оқушылар өзіндік ізденіс пен зерттеу арқылы ашады. Төмендегі сұрақтар ойды ұйымдастыруға көмектеседі:

  1. 1. Машина жасау кешенінің құрамын анықтаңдар.
  2. 2. Машина жасау өнеркәсібін дамытуда қай сала жетекші рөл атқарады деп ойлайсыңдар?
  3. 3. Автокөлік зауытының өндірістік байланыстарын көрсетіңдер.
  4. 4. Машина жасаудың барлық саласын бірдей жоғары деңгейде дамыту мүмкін бе? Дәлелдеңдер.
  5. 5. Машина өндірісіндегі технологиялық кезеңдер туралы не білесіңдер?
  6. 6. Машина жасау зауыттарының орналасуына әсер ететін факторларды атаңдар.
  7. 7. Қазақстандағы машина жасау зауыттарын атап, картадан көрсетіңдер.

Сабақты бекіту

Тапсырма: картадағы зауыт орталықтары қандай әріптермен белгіленгенін анықтаңдар.

Нысандар тізімі

  1. 1. Автобус
  2. 2. Жүк машинасын құрастыру
  3. 3. Рентген құрал-жабдықтары
  4. 4. Троллейбус шығару
  5. 5. Тепловоз құрастыру
  6. 6. Мұнай құралдары
  7. 7. Тау-кен және шахталық құрал-жабдықтар

Сынып ішіндегі жұмыс бөлінісі

  • 1-қатар: кескін картаға машина жасау зауыттарын түсіру
  • 2-қатар: дәптермен жұмыс
  • 3-қатар: картамен жұмыс

Шығармашылық жұмыс: жоба қорғау

Әр қатар өздеріне алдын ала берілген тақырып бойынша шағын жобасын қорғайды.

I қатар

Астана қаласындағы ірі локомотив құрастыру зауыты туралы жоба.

II қатар

Өскемен қаласындағы «Азия-Авто» зауыты туралы жоба.

III қатар

Аягөз локомотив жөндеу депосы туралы жоба.

Қорытынды сұрақтар (рефлексия)

  • • Ел экономикасы үшін машина жасау кешенінің экономикалық маңызы қандай?
  • • Машина жасау өнеркәсібіндегі маманданудың қандай түрлерін білесіңдер?
  • • Машина жасау зауыттарын орналастыруға қандай факторлар әсер етеді?

Қорытынды

Қазақстанда машина жасау кешені салааралық кешендердің ішіндегі ең маңыздыларының бірі саналады. Ол нарықтық жағдайға бейімделіп, біртіндеп дағдарыстан шығу бағытында дамып келеді.

Үй тапсырмасы

§11. «Машина жасау кешені» (130–131-бет): тест тапсырмалары және кескін картаны аяқтау.

Бағалау

Бағалау парағы арқылы топ басшылары өз тобындағы оқушылардың жұмысын критерий бойынша бағалайды.