Мақтану дегенді қалай түсінесің
Сабақ тақырыбы: «Мақтану – мақтаншақтық емес»
Сабақ мақсаты (білімдік)
Оқушылардың кішіпейілділік, қайырымдылық сияқты адами қасиеттер туралы түсінігін кеңейту.
Сабақ мақсаты (дамытушылық)
Жағымды және жағымсыз қылықтарды ажырата білу дағдыларын дамыту.
Сабақ мақсаты (тәрбиелік)
Кішіпейілділікке, қарапайымдылыққа, ұстамдылыққа тәрбиелеу.
Көрнекіліктер
- Ағаштың суреті
- Гүлдер
- Үнтаспа (музыка)
Сабақ барысы
1) Шаттық шеңбері
Амандасу, көңіл күйді көтеру
Оқушылар шаттық шеңберін құрып, бір-бірімен амандасады. Абай Құнанбайұлының «Ғылым таппай мақтанба» өлеңінен бір шумақты бірге айтады:
Бес нәрседен қашық бол,
Бес нәрсеге асық бол,
Адам болам десеңіз.
Өсек, өтірік, мақтаншақ,
Еріншек, бекер мал шашпақ —
Бес дұшпаның білсеңіз.
2) Әңгімелесу
Тақырыпты ашу, пікір алмасу
Мұғалім сабақтың тақырыбы мен мақсатын хабарлап, төмендегі сұрақтар арқылы оқушыларды ойлануға жетелейді:
- «Мақтану» дегенді қалай түсінесің?
- Мақтаншақ адам қандай болады деп ойлайсың?
- Сен қандай ісіңмен мақтана аласың?
Түйіндеу (мұғалім сөзі)
Адам өз еңбегімен келген жетістігін дос-жаранына, жақындарына айтып, қуанышымен бөліссе — бұл ұят емес. Мұны мақтану деуге болады. Ал істемеген ісін істедім деп айту, аз еңбегін асыра көрсету, қолынан келмейтін іске масаттану, өзін өзгелерден жоғары санау — мақтаншақтық. Мұндай қылық адамды ұятқа қалдырады.
3) Мәтінмен жұмыс
Оқу, талдау, қорытынды
Оқушылар мәтінді мәнерлеп, тізбектей оқиды. Мақтану мен мақтаншақтықтың айырмасын анықтап, мазмұнын айтады және сұрақтарға жауап береді:
«Алтын мүйіз» кейіпкерінің іс-әрекеті — мақтану ма, әлде мақтаншақтық па? Неліктен?
Ол мақтаншақтығының салдарынан қандай қиындықтарға тап болды?
4) Дәйексөз
Ой түю, құндылықтарды бекіту
«Мақтаншақ кісі — менмен кісі, менмендік — адамның міні».
Жүсіпбек Аймауытов
Мұғалім сөзі
Мақтаншақтық адамды ыңғайсыз жағдайға қалдырып, ұятқа ұрындырады: ол өтірікке итермелейді, өзін өзгелерден ақылдырақ санауға жетелейді. Мұндай адамға көпшілік жақындауға құлықсыз болады. Сондықтан үлгі боларлық іспен қуаныш бөлісуге болады, бірақ мақтаншақ болудан сақтану керек.
Ойын: «Кішіпейілділікке адымдар»
Егер жауап «Иә» болса, балалар алақан соғады.
- а) Мұғалімнің түсіндіргенін мұқият тыңдау
- ә) Әңгімені бөліп, бөтен әңгімеге араласу
- б) Қыз балаға орын беру және үлкенді құрметтеу
- в) Біреудің затын тартып алу
- г) Үлкенге көмектесу
- д) Жолдастарыңмен дөрекі сөйлесу
- е) Далаға бірінші шығу үшін басқаларды итеру
- ж) Өтінішпен сұрау, талап етпеу
5) Тыныштық сәті
Музыка арқылы сергіту
Музыка тыңдалады. Балалар денесін түзу ұстап, бастарын жоғары көтеріп, ыңғайланып отырады. Көздерін жұмсауға болады. Олар тұла бойын жақсылық пен махаббатқа толтырғанын сезінуге талпынады.
6) Топтық жұмыс
Сахналау арқылы түсіндіру
Әр топ өзіне берілген жағдаятты сахналап көрсетеді.
1-топ тапсырмасы
Үш оқушы бірігіп журналды қаптайды, бірақ Аян: «Мен қаптадым», — дейді. Әділет пен Тамерлан үндемейді. Мұғалім сұрағанда, үшеуі бірге істегенін айтқан соң Аян: «Иә, үшеуіміз жасағанбыз», — деп түзетеді.
2-топ тапсырмасы
Зүбилә қалалық баскетбол жарысынан 2-орын алады. Сыныпқа кіріп: «Мен екінші орын алдым!» — деп қуана айтады. Сынып оқушылары оның жеңісіне бірге қуанады.
3-топ тапсырмасы
Шаңғы тебумен небәрі үш күн айналысқан Әлихан достарына: «Ертең әкеммен бірге таудан сырғанаймын. Жаңа үйренсем де, жаттықтырушым рұқсат етті», — дейді. Балалар оған күмәндана қарайды.
7) Тапсырма: «Жарнама» ойыны
Сөз мәдениеті, бағалау
1-топ
Достарын «жарнамалайды» (жақсы қасиеттерін атап, таныстырады).
2-топ
Оқулықты «жарнамалайды» (пайдасын, ерекшелігін айтады).
3-топ
Өз сыныбының жетістігін «жарнамалайды» (нақты мысалдармен).
8) Жаңа ақпарат
Мағынаны ашу, байланыс құру
Мұғалім «мақтаныш» және «мақтаншақтық» ұғымдарының мағынасын түсіндіріп, олардың адам мінезіне қалай әсер ететінін сызба арқылы көрсетеді.
Мақтаныш
Жетістікке адал еңбекпен жетудің қуанышы. Ол адамға сенім, жігер береді және игі істерге ынталандырады.
Мақтаншақтық
Өзін асыра дәріптеу, өтірікке бейімдеу, өзгеден жоғары қою. Соңы ұятқа қалу мен сенімнің жоғалуына әкеледі.
9) Дәптермен жұмыс
Жеке ой қорыту
«Менің ойымша...» айдарымен берілген бос жолдарға оқушылар мақтану мен мақтаншақтық туралы өз пікірін жазады.
10) Жүректен – жүрекке
Рефлексия, алғыс
«Сендер кімді мақтан тұтасыңдар?» деген сұраққа әр оқушы жүрекше пішініндегі қағазға жауап жазып, ағаш суретіне жапсырады.
Бұл тапсырма оқушыларға өз құндылықтарын айқындауға және жақсы үлгілерді құрметтеуге көмектеседі.