Қазақша рефераттар

Бірөлшемді жиым

Екі өлшемді жиымдар

Бұл материал кестелік (таблицалық) шамалармен жұмыс істеуді, оларды Паскаль тілінде сипаттау мен қолдану әдістерін меңгертуге бағытталған. Негізгі назар ARRAY операторын пайдаланып программалау дағдыларын бекітуге, сондай-ақ бір және екі өлшемді жиымдар туралы түсінік қалыптастыруға бөлінеді.

Сабақ мақсаттары

1) Жиымдар және кестелік шамалар

  • Алгоритмдегі кестелік шамаларды Паскальда программалау жолдары мен әдістерін түсіндіру.
  • ARRAY арқылы программалауды үйрену және пысықтау.
  • Бір және екі өлшемді жиымдар туралы ұғым қалыптастыру.

2) Ойлау және модельдеу

  • Математикалық модель құру арқылы сапалы программа жазу дағдысын қалыптастыру.
  • Жиым элементі, элементті берілген қасиет бойынша іздеу және сұрыптау туралы түсінік беру.
  • Есептерге программа жазып, компьютерде орындау.

3) Код мәдениеті

  • Программа мәтінін экранда және дәптерде ұқыпты, эстетикалық талапқа сай рәсімдеу мәдениетін сақтау.

Көрнекіліктер мен сабақ түрі

Көрнекіліктер

  • Кестелер мысалдары салынған плакат.
  • Паскаль редакторы: PascalABC.
  • «Кестедегі оң элементтердің қосындысы» алгоритмінің блок-схемасы.
  • Баспалық таратпа материалдар.

Сабақ түрі

Лекция және компьютерде машықтану сабағы.

Сабақ барысы

Ұйымдастыру кезеңі

  1. Оқушыларды түгелдеу, журнал толтыру, дәптерлері мен оқулықтарын тексеру.
  2. Сыныптың, тақтаның, парталардың тазалығын қарау; қажет болса ескертулер жасау.
  3. Оқушылардың назарын сабаққа шоғырландыру.

Қысқаша сұрақ-жауап

  • Жиым дегеніміз не?
  • Жиым параметрлеріне сипаттама бер.
  • Жиымға мысалдар келтір (сандық, символдық, жолдық).
  • Кестелердің қандай түрлері бар? Мысал келтір.
  • МЕКТЕП жиымында қандай біртекті элементтер болуы мүмкін (оқушы, ұстаз, кітапхана, кітап, т.б.)?
  • АСПАН жиымында қандай біртекті элементтер болуы мүмкін?
  • Паскаль тілінде жиымдар қалай жазылады? Сипаттама бер.
  • Қайталау параметрі деген не? (Қайталау санын көрсететін, әр қайталауда 1-ге артып отыратын натурал типті шама.)
  • Шарт деген не? (Жауабы «иә» немесе «жоқ» болатын ұйғарым.)

Жаңа сабақ: бірөлшемді жиым

Компьютерде орындалатын өңдеу жұмыстарының едәуір бөлігі берілген қасиеттер бойынша іздеу және сұрыптау әрекеттерінен тұрады. Қарапайым сұрыптауға жиымның ең үлкен немесе ең кіші элементін табу программалары жатады. Енді осы идеяны күнделікті өмірдегі мысал арқылы түсініп көрейік.

Түсіндіру сұрақтары

Массасы әртүрлі темір шарлардың ең ауырының қайсысы екенін қостабақты таразымен, гирсіз қалай анықтауға болады?

Екі шарды таразының екі табақшасына саламыз. Жеңілірек шарды бөлек алып қоямыз да, оның орнына келесі шарды саламыз. Осы әрекетті шарлар біткенше қайталасақ, соңында таразыда ең ауыр шар қалады.

Ұзындығы әртүрлі жіптердің ең қысқасын өлшеу құралдарынсыз қалай табуға болады?

Осыған ұқсас тағы қандай сұрақ құрастыруға болады?

Есеп: ең ұзын сөзді табу

5 сөзден тұратын сөздер тізбегі берілген. Ең ұзын сөзді анықтайтын программа жазыңыз.

Берілгендер
sz[1..5] — жолдық типті сөздер жиымы, i — бүтін сан (сөз индексі).
Нәтиже
Ең ұзын сөз — sz[x] (жолдық), оның нөмірі — x (бүтін), сондай-ақ символдар саны.
Әдіс
Алғашқы сөздің ұзындығын max деп аламыз. Одан кейін әр сөздің ұзындығын max мәнімен салыстырамыз: егер жаңа сөз ұзынырақ болса, max пен x мәндерін жаңартамыз; әйтпесе тексеруді жалғастырамыз. Соңында ең ұзын сөз анықталады.

Программа атауы (үзінді)

program maxsimvol;

Келесі қадам: жиымды енгізу, цикл арқылы ұзындықтарды салыстыру және нәтиженi шығару.