Қазақша рефераттар

Мейірімділік - кешіре білу, біреуге жақсылық жасау

Бұл материал оқушылардың рухани байлығын арттыруға, жағымды сезімдерді күшейтуге және өз-өзіне талдау жасау дағдыларын дамытуға бағытталған психологиялық сабақ-тренинг үлгісі ретінде ұсынылады.

Негізгі идея

Мейірімділіктің ең биік шыңы — кешіре білу

Кешірім — өзгені түсінуге, жақсы көруге және ішкі тыныштыққа апаратын жол.

Фокус

Өзіндік талдау және бағалау

Сұрақ-жауап, рефлексия және практикалық тапсырмалар арқылы тақырыпты оқушының өз тәжірибесімен байланыстыру.

Нәтиже

Жағымды сезім қалыптастыру

Қатысушылардың бір-біріне жылы сөз айтуы мен ниет білдіруі арқылы эмоционалдық қолдау нығаяды.

Мақсаты

  • Түрлі тапсырмалар арқылы жаңа тақырыпты оқушылардың өздері ашуына мүмкіндік беру.
  • Өзіндік талдау мен өзін-өзі бағалау әрекеттерін ұйымдастыру.
  • Адамгершілік құндылықтарын және рухани байлықты қалыптастыру.
  • Жағымды сезімдерді ояту және бекіту.

Психологиялық әдіс-тәсілдер және көрнекіліктер

Әдіс-тәсілдер

  • Бақылау
  • Сұрақ-жауап
  • Анкета және тест
  • Психотренинг элементтері
  • Суреттік тест (рефлексия)

Көрнекіліктер

  • Аудио материалдар
  • Таратпа материалдар
  • Кестелер
  • Тест сұрақтары
  • Суреттік тест тапсырмалары

Тренинг ережелері

  • Тыңдай білу
  • Белсенді қатысу
  • Сөзді бөлмеу
  • Күлімсіреу
  • Сын айтпау
  • Уақытты сақтау

Сабақ барысы

1-кезең

Ұйымдастыру

Тренинг: «Достық торы».

Мақсаты — қатысушылар арасында сенім мен ашықтық атмосферасын қалыптастыру.

2-кезең

Эпиграф

«Адам болып туған соң, адам болып өткен жөн»

Мағынасын түсіндіру және қысқаша талқылау.

3-кезең

Миға шабуыл

Тақтаға бірнеше нақыл сөз ұсынылады, оқушылар олардың байланысын табады.

  • Хосе Марти: «Адам бола білу — ең қиын мамандық»
  • Русаков: «Біз рухани тазармай тұрып, ешқандай игілікке қол жеткізе алмаймыз»
  • Халық сөзі: «Рухани байлық — мейірімділіктің биік шыңы»

Тапсырма: қағаз бетіне 4–5 сөйлеммен байланысын жазу (2 минут).

Жетелеуші сұрақтар

  1. «Адам мамандығы» дегенді қалай түсінесің?
  2. Рухани байлық деген не? Оған қандай қасиеттер жатады?
  3. Рухани байлыққа қатысты қандай мақал-мәтелдер немесе нақыл сөздер білесің?

4–5 оқушы ой бөліседі.

Түйін

Рухани байлыққа жататын қасиеттер

  • өтірік айтпау
  • адал еңбек ету, өзгенің еңбегін жемеу
  • жақсылық жасау
  • кешіре білу
  • мейірімді болу

Рухани тазалыққа кедергі болатын мінездер

  • жиі ренжу, өкпе сақтау
  • өзін ғана дұрыс санау
  • өзгенің орнына өзін қоя алмау
  • алдау, қулық

Мақал-мәтелдер арқылы бекіту

  • «Біреуге ор қазба — өзің түсесің»
  • «Өтіріктің соңы — бір тұтам»
  • «Сен біреуді алдасаң, ертең сені біреу алдайды»

4-кезең

Жаңа тақырып

Мейірімділіктің ең биік шыңы, негізі — кешіре білу.

Бүгінгі тақырып: «Кешіре білу».

5-кезең

Аудио тыңдау

Сезімді тереңірек түсіну үшін ән ырғағымен қысқа әуен тыңдалады.

Нұсқаулық: ыңғайланып отыру, әуен сөздеріне мұқият көңіл бөлу, сол күйге енуге тырысу (2–3 минут).

6-кезең

Кері байланыс

Оқушылар сезімдері бойынша ой бөліседі.

  1. Қандай күйде болдың? Көңіл қалу сезімі болды ма?
  2. Сені ренжіткен, көңіліңді қалдырған адамдарды еске түсіре алдың ба?
  3. Оларға деген көзқарасың қазір қандай? Кешіре алдың ба?

7-кезең

Суреттік тест (рефлексия)

Тапсырма: «Сезіміңді суретте».

Түстік палитра арқылы өз сезімін ақ қағазға түсіру ұсынылады.

Қолға таратылған бала бейнесіндегі суретке әртүрлі түстермен белгі түсіріледі.

Тақтада сезімдерді білдіретін түстер кестесі ілінеді: оқушы өз күйін және оның деңгейін дене мүшелерін бояу арқылы көрсетеді.

8-кезең

Таратпа материал арқылы ашу

Оқушылар тапсырмалар арқылы «кешіре білу» ұғымының ғылыми-психологиялық мәнін ашады.

Ғылыми анықтама

Кешіре білу — рухани байлықтың ең құндысы, жағымды қасиет, мейірімділіктің биік шыңы. Кешіре білу — жақсы көре білу.

Л. Н. Толстой: «Жақсы көру — бұл біреуге жақсылық жасау».

9-кезең

Психолог кеңесі

Кестедегі кеңестердің мағынасын талдап, негізгі ойды қысқаша жаздыру.

  • Ренішті іште сақтамау — өзіңді жеңілдетудің бір жолы.
  • Кешірім — әлсіздік емес, саналы таңдау.
  • Өзгенің орнына өзіңді қойып көру — түсінудің кілті.
  • Жақсылық жасау — қатынасты жұмсартады, жүректі тазартады.

10-кезең

«Тұмарша» ойыны

Сабақ ән ырғағымен «Тұмарша» ойынымен аяқталады. Бір-біріне жақсы тілек айту, жылы сөз білдіру — адамға рухани қуат береді.

«Жақсы сөз — жарым ырыс» деген мақал тегін айтылмаған. Жақсылық тілеу де, кешіре білу де — дағдыны қажет ететін қасиет.

Ойынның барысы

  1. Мұғалім әр оқушыға және қонақтарға тұмарша таратады.
  2. Әр қатысушы тұмаршадан бір жіпті алып, басқа адамға көзіне қарап жақсы тілек айтады.
  3. Тілектен кейін сол жіпті әлгі адамның мойнындағы тұмаршаға байлайды.

Нәтиже: жылы қарым-қатынас нығайып, сыныпта қолдау мен сенім атмосферасы күшейеді.

Қорытынды ой

Кешіре білу — тек бір сәттік әрекет емес, адамның рухани мәдениетін көрсететін терең қасиет. Ол мейірімділікті күшейтеді, өзара сыйластыққа жол ашады және адамның ішкі әлемін тазартады.