Қазақша рефераттар

Фосфордың периодтық жүйедегі орны

Сабақтың тақырыбы

Фосфор. Фосфордың периодтық жүйедегі орны және қасиеттері (презентациямен).

Сабақтың мақсаты

а) Білімдік мақсат

Фосфор атомының сипаттамасын Д. И. Менделеев жасаған периодтық жүйе және атом құрылысы тұрғысынан түсіндіру; кристалдық торы мен қасиеттері арасындағы өзара байланысты ашып көрсету.

ә) Дамытушылық мақсат

Оқушылардың шығармашылық қабілетін шыңдауға жағдай жасап, оны дамыту.

б) Тәрбиелік мақсат

Оқушыларды бірлікке, өзара қолдауға және жолдастыққа тәрбиелеу.

Сабақтың форматы

Сабақтың түрі

Дәстүрлі емес сабақ.

Сабақтың әдістері

  • Сұрақ-жауап
  • Ауызша түсіндіру
  • Интерактивті оқыту

Көрнекіліктер мен ресурстар

  • Интерактивті тақта
  • Д. И. Менделеевтің периодтық жүйесі
  • Оқулық
  • Бейнематериал

Сабақтың барысы

1) Ұйымдастыру кезеңі

Сыныптың дайындығын тексеру, сабақ мақсатын нақтылау, жұмыс тәртібін белгілеу.

2) Үй тапсырмасын сұрау

  1. Азот қышқылының физикалық қасиеттерін сипаттау.
  2. Азот қышқылының химиялық қасиеттерін сипаттау.
  3. Нитраттардың айырылуы: құрамындағы металдың кернеу қатарындағы орнына байланысты.
  4. Азоттың табиғаттағы айналымы.

3) Жаңа сабақты меңгеру: фосфор

Периодтық жүйедегі орны

Фосфор — атомдық нөмірі 15 болатын химиялық элемент.

Атом құрылысы

Электрондар қабаттар бойынша:
2e, 8e, 5e
Электрондық конфигурация:
1s2 2s2 2p6 3s2 3p3

Негізгі идея

Атом құрылысы мен кристалдық тор ерекшеліктері фосфордың қасиеттерін айқындайды.

Химиялық қасиеттері (теңдеулер)

4P + 5O2 → 2P2O5

Оттекпен әрекеттесіп фосфор(V) оксидін түзеді.

2P + 3Cl2 → 2PCl3

Хлор қатысында фосфор(III) хлоридін түзеді.

2P + 3H2 → 2PH3

Сутекпен әрекеттесіп фосфин түзеді.

3Ca + 2P → Ca3P2

Кальциймен әрекеттесіп кальций фосфидін түзеді.

Қолданылуы

  • Қызыл фосфор сіріңке өндірісінде, пиротехникада және фосфор қышқылын алуда қолданылады.
  • Ауыл шаруашылығында зиянкестерге қарсы қолданылатын улы химикаттарды алуда пайдаланылады.

Маңызды қорытынды

Фосфор адам, жануар және өсімдік ағзасына тағам арқылы түседі. Фосфор қосылыстары тіршіліктегі барлық зат алмасу процестеріне қатысады.

Академик А. Ферсман фосфорды «тіршілік көзі — ақыл-ой элементі» деп атаған.

4) Жаңа сабақты бекіту

Негізгі ұғымдарды қайталау: фосфордың периодтық жүйедегі орны, электрондық құрылысы, негізгі реакция теңдеулері және қолданылу бағыттары.

5) Үй тапсырмасы

  • §18: Фосфордың периодтық жүйедегі орны және қасиеттері (оқу).
  • Эссе: Фосфордың биологиялық маңызы.
  • Оқулық: 5–6-тапсырмаларды орындау.

6) Бағалау

Оқушылардың жауаптары, белсенділігі және тапсырмаларды орындау сапасы бойынша бағалау жүргізіледі.