Мысық пен күшік
Ақтөбе облысы, Шалқар қаласы
І. Үренгішбаев атындағы орта мектебі, шағын орталық тобының тәрбиешісі — Отарова Орынгүл Сансызбайқызы
Ит пен мысық — біздің көршілеріміз
Бұл оқу іс-әрекеті балаларға үй жануарлары туралы түсінік беріп, сөйлеу дағдысын дамытуға, қамқорлық пен достыққа тәрбиелеуге бағытталған.
Мақсаты
Балаларды үй жануары — мысық туралы әңгімелей білуге үйрету.
Дамытушылық
2–3 сөзден тұратын сөйлемдер құрастыру арқылы ауызекі сөйлеу тілін дамыту.
Тәрбиелік
Жануарларға қамқорлық сезімін ояту, мейірім мен жауапкершілікке баулу.
Негізгі міндеттер
- Заттың белгілері мен сипаттамасын көру, есту, сезу арқылы дұрыс атай білуге дағдыландыру.
- Тірі табиғат пен қоғамдық өмір арасындағы қарапайым себеп-салдар байланысын түсіндіру.
- Ересектердің көмегімен жануарға қамқорлық жасай білуге үйрету.
- Кедергілерден өту кезінде үйлесімді қимыл-қозғалыстарды сапалы орындауға, шапшаңдық пен ептілікке тәрбиелеу.
- Шығармашылық ойын арқылы эмоциялық көңіл күй сыйлау, қоршаған ортаға сүйіспеншілігін арттыру.
Құрал-жабдықтар мен әдістер
Көрнекіліктер мен ойын тәсілдері балалардың қызығушылығын арттырып, сабақтың мазмұнын жеңіл қабылдауға көмектеседі.
Көрнекіліктер
- Мысық пен күшік суреттері, жұмсақ ойыншықтар
- Слайдтар, тақырыптық суреттер
- Ойыншық үй жануарлары, (мүмкіндік болса) шынайы мысық пен күшік көрсету
- Үлестірмелі құрастырмалы кеспе қағаздар
Әдіс-тәсілдер
Сабақтың барысы
Сабақ жылы амандасудан басталып, балалардың назарын қонақтарға аудару арқылы әдептілікке баулиды. Одан кейін табиғат құбылыстары туралы қысқа сұрақ-жауап ұйымдастырылады: мезгіл, ағаш, қардың жұмсақтығы мен түсі.
Ұйымдастыру кезеңі
- Қонақтармен сәлемдесу: «Сәлеметсіздер ме, апайлар!»
- Шаттық шеңбері арқылы көңіл күйді көтеру
- Маусымдық бақылау: қардың жұмсақтығы, ақ түсі
Күшікпен танысу: «Ақтөс»
Балалар күшік туралы сұрақтарға жауап беріп, оның сыртқы белгілерін атайды. Күшіктің анасын «ит» деп атайтынын бекітіп, күшіктің атын бірге қояды: Ақтөс.
Дене мүшелері мен белгілері
- Басы, көзі, құлағы (екеу), тұмсығы, кеудесі
- Аяғы (төртеу), құйрығы (еркелегенде бұлғаңдайды)
- Дыбысы: «Әу-әу»
Қамқорлық және тәрбие
- Күшік кішкентай кезінде сүтпен қоректенеді, өскен соң сүйек пен арнайы жемді жей алады.
- Далаға серуендеткеннен кейін аяқтарын жуып, тазалық сақтау қажет.
- Ауырып қалса, мал дәрігеріне көрсету керек.
Негізгі ой: Ит — адамның досы. Оны ұруға, жәбірлеуге болмайды; ол үйді, аула мен малды күзетуге көмектеседі.
Тәрбиелік әңгіме: «Иттің ерлігі»
Баяғыда кемпір мен шалдың оншақты қойы болыпты. Бір күні қасқыр түнде келіп қойға шабады. Қалай қорғанарын білмей уайымдап отырған кезде, үйдің қасынан бір ит өтіп бара жатады. Шал иттен ақыл сұрағанда, ит қойды күзетуді ұсынады. Түнде ит қасқырды сезіп үріп, қойды аман сақтайды. Содан бері қасқыр жоламай, кемпір мен шал итке алғыс айтып, жылы үйшік жасап береді. Ит адамға адал дос болып, үй мен қойды күзетеді.
Өлең жолдары (күшік туралы)
Күшігім менің үріп тұр, Бір нәрсені сезіп тұр. Есікті ашып қарасам, Атам, әжем келіп тұр.
Мысықпен танысу: мейірім мен тазалық
Тәрбиеші балаларға сүт ішіп отырған мысықтың суретін көрсетеді. Мысық — сүйкімді үй жануары: көп үйде болады, бауырмал әрі мейірімді. Ол еркіндікті жақсы көреді, кейде түнде қыдырады. Мысық ет пен балықты, сүт тағамдарын (айран, сүт, қаймақ) жақсы көреді; арнайы құрғақ тағам да беріледі.
Қауіпсіздік және күтім
- Мысық — өте таза жануар: өзін жиі жалап, күтінеді.
- Ренжітсең тырнап алуы мүмкін, сондықтан абай болу керек.
- Құйрығынан тартуға болмайды.
Белгілері мен қызықты мәлімет
- Екі көзі, екі құлағы, төрт аяғы, құйрығы бар.
- Ұзын мұртшасы иісті сезіп, бағдар табуына көмектеседі.
- Мысық мияулайды: «Мияу-мияу».
Балаларға арналған ой: мысық та адамның досы. Иесіне бауыр басқан мысық адамның ауырған жеріне жайғасып, жылуын беріп, пырылдап жатады деп айтылады.
Өлеңдер
Е. Елубаев — «Ала мысық»
Беті-қолын жуады, Тышқандарды қуады. Тазалықты сақтайды, Апам оны мақтайды.
М. Әлімбаев (үзінді)
Сағат сегіз таянды, Тарғыл мысық оянды. Созылады керіліп, Аяқ-қолын созады. Беті-қолын жуады, — Жумайды-ау, жалайды.
Сергіту және шығармашылық бөлім
Балалар мысық пен күшік кездесетін ертегілерді еске түсіреді: «Шалқан», «Мақта қыз», «Том мен Джерри» және т.б. Одан кейін шағын сахналық көрініс қойылады.
Сахналау: «Күшік пен мысық»
Күшік
Ав-ав, мен күшіктімін, Түні бойы жатпаймын, Тыныштықты сақтаймын. Ав-ав! Ой-ой, аяғым ауырып тұр...
Мысық
Мияу-мияу, бұл кім? А, күшік екенсің ғой. Не болды? — Аулада ойнап жүріп, аяғыма ағаш кіріп кетті. Құтқаршы… — Сен мені күнде қуасың… Қорқамын. — Кешірші, енді тиіспеймін. Құтқаршы… — Жарайды, құтқарайын. — Рахмет! Енді дос болайық, бірге ойнайық. — Кел, доп ойнайық. Менде доп бар.
Көріністің түйіні: мейірім, кешірім және достық — көрші жануарларды да, балаларды да жақындастыратын құндылықтар.
Дидактикалық ойындар
1) Құрастыр: мысық, күшік, үйшік
Балалар 3 топқа бөлініп, құрастырмалы кеспе қағаздардан суреттерді жинайды: бір топ — үйшік, екінші топ — күшік, үшінші топ — мысық.
Қосымша ой: «Күшік қалай демалады?» — күшіктің жайлы үйшігін жасап, қамқорлық таныту.
2) «Нені жақсы көреді?» салыстыр
Мысық пен күшіктің сүйікті тағамдарын ажыратып, тиісті суреттің қасына орналастырады. Әр жануардың тамақ ішетін өз ыдысы болатыны айтылады.
Жұмбақтар арқылы бекіту
Жұмбақ 1
Тікірейіп құлағы, Менен бұрын тұрады. Бойын жазып керіліп, Беті-қолын жуады.
Жауабы: Мысық
Жұмбақ 2
Лағымның құлағы селтиіп тұрады, Қозы көрсе болғаны, оны қуады.
Жауабы: Күшік
Мультфильмге бағыттау
Мысық пен күшік туралы мультфильмдер көп. Сабақтан кейін балаларға тақырыпқа сай бейнематериал көрсету жоспарланады.
Қорытынды ән-өлең және рефлексия
Бекіту тақпағы
Танауы тырналып, ісіпті, Сонда да қуады мысықты. Адамның сенімді серігі — Бұл иттің баласы, күшік!
Достық туралы қорытынды
Біз кішкентай баламыз, Өсіп-өніп толамыз. Тату-тәтті дос болып, Достық шебін құрамыз.
Рефлексиялық сұрақтар
- Бүгінгі сабақ ұнады ма? Қонаққа нелер келді?
- Ит қалай дыбыстайды? Иттің баласы қалай аталады?
- Ит адамға қалай көмектеседі? Ит үйде тұра ма, әлде аулада ма?
- Мысық қайда тұрады? Немен ойнағанды ұнатады?
- Жануарларды тамақтандырғаннан кейін қолды не үшін жуу керек?
Тазалық ережесі: жануармен ойнап болған соң және оны тамақтандырғаннан кейін қолды сабындап жуу керек. Жуылмаған қол арқылы түрлі ауру жұғуы мүмкін.
Бағалау
Балаларға «Қуанышты хабарлама!» деп жазылған хат парағы таратылады. Сабаққа белсенді қатысқан балалар мадақталады.
Ескерту: «Толық нұсқасын жүктеу» жолы бастапқы мәтінде берілген, қажет болса оны бөлек сілтеме ретінде рәсімдеуге болады.