Қазақша рефераттар

Сипатталған заттарды тап

Сабақ жоспары: «Сын есім» (458–462-жаттығулар)

Бұл сабақта оқушылар сын есім туралы теориялық түсінігін толықтырып, сөйлем ішінен сын есімді табуды, оған дұрыс сұрақ қоюды және сын есімнің сөйлеудегі рөлін дәлелдеуді үйренеді.

Сабақтың мақсаты

  • Білімділік: сын есім туралы толық теориялық білім беру; сөйлемнен сын есімді тауып, сұрақ қою дағдысын қалыптастыру.
  • Дамытушылық: сөз таптары туралы білімді кеңейту, сөздік қорды дамыту.
  • Тәрбиелік: кішіпейілділікке, шапшаңдыққа, мәнерлі сөйлеуге, сауатты жазуға тәрбиелеу.

Құрал-жабдық және әдістер

Көрнекілігі: интербелсенді тақта, ереже, алма.

Әдістері: түсіндіру, сұрақ-жауап, сөзжұмбақ, топтастыру.

Сабақ түрі: жаңа білім беру.

Негізгі ұғым

Ереже: Заттың түрін, түсін, сапасын білдіретін сөздерді сын есім дейміз.

Сын есімдерге қандай? және қай? сұрақтары қойылады: көк, әдемі, тәтті, жақсы, үлкен.

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

Психологиялық дайындық: оқушылардың назарын сабаққа шоғырландыру, ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру.

II. Жаңа сабақ

1) Сөзжұмбақ шешу

  1. «Не істеді? Не қылды? Қайтті?» сұрақтарына жауап беретін сөз табы.
  2. Сөздің түбіріне жалғанатын бөлік.
  3. Зат есімнің сұрағы.
  4. «Келе жатыр» тіркесі етістіктің қай түріне жатады?
  5. Заттың, сапаның, қимылдың, санның атауы қалай аталады?
  6. «Оқушы» сөзіне сұрақ қой.
  7. Адамдарға қойылатын зат есімнің көпше түрінің сұрағы.

Ерекше белгіленген сызықтан шыққан сөз — сын есім. Демек, бүгінгі сабақтың тақырыбы: Сын есім.

2) Қызығушылықты ояту (заттың сипатын анықтау)

Мұғалім алма көрсетеді де сұрақ қояды:

  • — Мынау не? — Алма.
  • — Иісі қандай? — Жұпар иісті, жағымды.
  • — Көлемі қандай? — Үлкен.
  • — Түсі қандай? — Қызыл.

Қорытынды: біз заттың сындық ерекшеліктерін (иісін, көлемін, түсін) атадық. Бұл — сын есімнің қызметі.

3) Оқулықпен жұмыс — 458-жаттығу

Тапсырма: өлеңді мәнерлеп оқып, қарамен жазылған сөздердің қандай сұраққа жауап беретінін айту. Ол сөздер нені білдіреді?

Мынау — сары қарындаш,
Мұнымен күнді бояймын.
Мынау — қоңыр қарындаш,
Мұнымен құмды бояймын.
Мынау — жасыл қарындаш,
Мұнымен гүлді бояймын.
Мынау — көк қарындаш,
Мұнымен суды бояймын.

Бұл сөздер қандай? сұрағына жауап береді және түсті білдіреді.

4) «Менің бағытым» ойыны (сәйкестендіру)

Сын есімді тиісті зат есіммен сәйкестендір.

Тәтті

— қант

Тегіс

— жер

Суық

— су

Сұр

— қоян

Ақылды

— адам

5) 459-жаттығу (өзіндік жұмыс)

Тапсырма: мақал-мәтелді жатқа жаз. Сын есімдерді тауып, қай сөзбен байланысып тұрғанын сызбамен көрсет. Мақалдың мағынасын түсіндір.

Жақсы адам — елдің ырысы,
Жақсы жер — жанның тынысы.

6) «Бұл не? Бұл кім?» ойыны

Сипатталған затты тап.

  1. Ақ, тәтті, қатты, ұсақ — бұл не? (құмшекер)
  2. Домалақ, жұмсақ, үрленген — бұл не? (шар)
  3. Ащы, қызыл, жасыл — бұл не? (бұрыш)
  4. Тәтті, нәрлі, қызыл, сары, көк — бұл не? (алма)

7) 460-жаттығу

Тапсырма: жуас, қалың, тегіс сөздерін қатыстырып сөйлемдер құра.

  • Атам ауылдан жуас атқа мініп келді.
  • Апам маған қалың дәптер сатып әперді.
  • Жолаушылар тегіс жолмен жүріп отырды.

8) 461-жаттығу (салыстыру)

Тапсырма: бағандағы сөйлемдерді салыстыр. Сын есімнің не үшін қажет екенін дәлелде.

1-нұсқа

Оның құлағы, құйрығы, жүні бар.

2-нұсқа

Оның ұзын құлағы, қысқа құйрығы және жылы жүні бар. Жазда жүні сұр, ал қыста ақ болады.

Қорытынды: сын есім сөйлемді нақты, айқын және бейнелі етеді.

III. Бекіту кезеңі

«Жасырынған сын есімді тап» ойыны:

  • ... сиыр
  • ... көйлек
  • ... тамақ

IV. Сабақты қорытындылау

«Адасқан буындар» ойыны: буындарды дұрыс құрастырып, сөздерді тап.

Сақжұм
Зылқы
Асуж
Дідәм
Гедөңлек
Кімсүйді

V. Бағалау

Оқушылардың жауаптары мен тапсырмаларды орындау сапасына қарай бағалау жүргізіледі.

VI. Үй тапсырмасы

462-жаттығу. Оқулықтан берілген тапсырманы орындап келу.