Қысқы табиғаттың суретін салу
Бұл материал мектепке дейінгі ұйымға арналған ұйымдастырылған оқу іс-әрекетінің үлгісі: балалардың қыс мезгілі туралы түсінігін кеңейту, табиғат құбылыстарын бақылау және алған әсерін шығармашылықпен жеткізуге бағытталған.
Билингвалдық компонент: Қысқы табиғат — зимняя природа
Мақсаттар мен құзіреттіліктер
Ақпараттық
Қыс мезгілі, оның ерекшеліктері және қыстағы табиғат көріністері туралы білімді кеңейту.
Коммуникативтік
Сурет бойынша әңгіме құрастырып, ойын толық әрі жүйелі жеткізуге үйрету.
Проблеманы шешу
Серуенде көрген табиғатты қағаз бетіне бейнелеп, табиғатқа қызығушылықты арттыру.
Көрнекіліктер мен әдістер
Көрнекіліктер
- Қыс көріністері бейнеленген суреттер
- Қар және мұз (тәжірибеге арналған)
Әдістер
- Түсіндіру және көрсету
- Сұрақ-жауап
- Сурет бойынша әңгімелеу
Іс-әрекет барысы
1) Шаттық шеңбері
Қуан, шаттан, алақай! Қуанатын күн келді. Күліп шықты күн бүгін, Қайырлы таң, қайырлы күн!
Сұрақтар арқылы әңгіме бастау
- Қазір жылдың қай мезгілі?
- Қысқы ауа райының қандай белгілерін білесіңдер?
- Боран соққанын қимылмен қалай көрсетеміз?
- Үскірік аязда тоңғанда не істейміз?
- Күн шыққанда қандай әрекет жасаймыз?
2) Ертегі арқылы қызығушылық ояту: «Қарлы ханым»
Суық боран ертегіге апаратын барлық жолды қармен жауып тастапты. Бұл — Қарлы ханымның иелігі. Ол мұзбен көмкерілген сарайын шақырылмаған қонақтардан қорғайды. Ертегіге кірер есіктердің өзі мұзбен құрсауланған.
Біз де осал емеспіз: Қарлы ханым дайындаған кез келген тапсырманы орындай аламыз. Ендеше, балалар, орталықтарға бөлініп отырайық.
3) I орталық — Қатынас (белгісі: шана)
Ш. Ахметов өлеңі
Аяз қысып, өрнек сызып, Терезеңді торлайды. Қарға омбығып, бет домбығып, Сырғанап жастар ойнайды. Кейде ұлып, кейде ысқырып, Ұйтқып боран соғады. Бөбектерім, айтыңдаршы, Бұл қай кезде болады?
Енді қыс мезгілі бейнеленген суретке қарап, әңгіме құрастырайық: ауа райы қандай, балалар не істеп жүр, табиғатта қандай өзгерістер бар?
«Сырғанақ» тақпағы
Біз тебеміз сырғанақ, Таудан төмен сырғанап. Бір шанада екеуміз, Құламайды екенбіз.
Сергіту сәті
Ішік, пима, қолғаптар, Арада жоқ тоңғақтар. Баста қалың малақай, Біз тоңбаймыз, алақай!
4) II орталық — Ғылыми зерттеу (белгісі: қар)
Жұмбақ
Аппақ, бірақ сүт емес, Аппақ, бірақ бор емес. Аспаннан ол түседі, Даланы ақ көрпемен жабады.
Бақылау сұрақтары
- Қар жылдың қай мезгілінде жауады?
- Қар қалай жауады?
- Қар қандай (суық, жұмсақ, үлпілдек, дымқыл)?
- Қарды бөлмеге әкелсек не болады?
- Еріген суды сыртқа шығарсақ не болады?
- Су жолға төгілсе, қатқаннан кейін неге айналады?
- Сырғанақ тебуге қандай құрал қолданамыз?
Қысқаша түсіндіру
Қыста серуенге шыққанда кей күндері аққала соғу оңай болмайды: аязды күні қар бірікпейді, сықыр-сықыр етеді. Жылы күндері қар жұмсақ әрі дымқыл болып, тез жабысады. Бөлмеге әкелген қар мен мұз алдымен қарайып, мүжіліп, біртіндеп суға айналады — себебі бөлме жылы.
Тәжірибеден кейінгі ойлану сұрақтары
- Қар қайда «жоғалды»?
- Неге еріді?
5) Күтпеген қонақ: Аққала
Есік қағылып, топқа Аққала қонаққа келеді. Ол балалармен амандасып, сыртта қатты суық екенін айтады да, бәрін бірге жылынуға шақырады.
Аққаламен бірге сергіту жаттығуы
Қыздырайық денені, Кел, балалар, кел бері. Қыздырайық денені, Орнымызда тұрып ап, Жүгірейік бір уақ: 1, 2, 3 — екпіндей түс! Аяқты алға созайық, Тік көтеріп алайық.
Аққала балаларға алғыс айтып, жылынып қалғанын жеткізеді. Оны отырғышқа отырғызып, келесі орталыққа ауысамыз.
6) III орталық — Шығармашылық тапсырма (белгісі: Аяз ата)
Тапсырма
Неліктен қар әртүрлі жауады? Себебі ол ауа райына байланысты. Желсіз, аязды күні қар жапалақтап жауады. Ашық күндері қар ұсақ түйіршік болып түседі.
Қазір жапалақтап жауған қардың бейнесін ақ қағаз бетіне түсіріп көрейік.
7) Қимылды ойын: «Аққоян»
Қоян отыр далада, Құлақтарын қозғалтып. Міне былай, міне былай, Құлақтарын қозғалтып. Отыру қиын қоянға, Сыз өтеді табаннан. Міне былай, міне былай, Жылытайық аяқты. Тұру қиын қоянға, Секіру керек қоянға. Міне былай, міне былай, Секіру керек қоянға.
8) Қорытынды
Балалардан әр орталықта не үйренгенін сұрап, негізгі ойларды жинақтаймыз:
- Қыс мезгілінің ерекшеліктері және қысқы ауа райының белгілері.
- Қар мен мұздың қасиеттері: еруі, қайта қатуы, ауа райына тәуелділігі.
- Қысқы табиғатты бақылап, оны сурет арқылы бейнелеу.
Нәтиже: бала табиғатты байқап, сұрақ қойып, тәжірибе арқылы қорытынды жасап, өз ойын әңгіме және сурет түрінде жеткізе алады.