Бейтаныс адаммен бірге лифтке кірмеу

Балаңыздың сөмкесіне, түскі ас қорабына немесе басқа да заттарына атын жазбаңыз. Сондай-ақ, аты жазылған құрылғыларды (белгі-таңбалар, брелоктар және т.б.) бермеңіз.

Бейтаныс адам баланың есімін біліп алып, атымен шақырса, бала оны «таныс адам» деп қабылдап, «қазір ата-анама апарады» деп сеніп қалуы мүмкін.

Жақсы балама: сөмкесіне немесе ішкі қалтасына ата-ананың телефон нөмірін жазып қойыңыз. Жоғалтып алса, тапқан адам сізге хабарласа алады.

Балаңызға бейтаныс адамның көлігіне отырмау керек екенін анық түсіндіріңіз.

Егер бейтаныс көлік тоқтап, жүргізуші сөйлесіп, назарын аударуға тырысса, бала машина жүріп бара жатқан бағытқа қарсы қашуы тиіс. Бұл уақыт ұтып, қашып кетуге немесе көмек шақыруға мүмкіндік береді.

Кейде сіз жұмыстан шыға алмай, балаңызды мектептен алып кетуді танысыңызға тапсыруыңыз мүмкін. Осындай жағдайда балаңыз бейтаныс адамға сеніп қалмас үшін құпиясөз қолданыңыз.

Егер біреу «Анаң (әкең) мені жіберді» десе, балаңыз одан ата-анасының есімін және құпиясөзді сұрасын. Құпиясөзді балаңызбен бірге ойластырыңыз және ол оңай болжанбайтын болсын.

GPS қосымшалары арқылы баланың қай жерде екенін және телефонының қуат деңгейін бақылауға болады.

Ескерту: мұндай құралдар қауіпсіздікті толық алмастырмайды; олар — қосымша бақылау мүмкіндігі.

Балаға арналған смарт-сағаттар қолжетімді бола бастады. Олар арқылы баланың орналасқан жерін бақылап, қажет кезде жылдам байланысуға болады.

• Бір тетікті басу арқылы анасына немесе әкесіне бірден қоңырау шалу
• Қауіп төнгенде SOS тетігін басып, дабыл жіберу

Егер біреу баланың қолынан ұстап, күштеп әкетуге тырысса, бала дауыстап: «Мен оны танымаймын! Мені әкетіп бара жатыр!» деп айқайлауы керек.

Бала барынша қарсылық танытып, айналадағы адамдардың назарын аудартсын: тырнау, тістеу, тебу сияқты әрекеттер өзін қорғаудың амалдары болуы мүмкін.

Балаға бейтаныс адаммен сөйлеспеу керек екенін айтыңыз. Ал сөйлесуге мәжбүр болса, кемінде 2–2,5 метр қашықтық сақтауды үйретіңіз.

Үйде нақты көрсетіп беріңіз: бейтаныс адам бір қадам жақындаса, бала да бір қадам артқа шегінсін. Сондай-ақ, бейтаныс адаммен ұзақ сөйлесуге болмайды.

Лифт күткен кезде бала айналасына назар аударсын: тағы кім күтіп тұрғанын байқасын. Егер танымайтын адам да лифт күтіп тұрса, бірге кірмегені дұрыс.

Егер біреу лифтке шақырса, бала қысқа жауап берсін: «Әкемді (анамды) күтіп тұрмын».

Біреу есік қақса, бала «Бұл кім?» деп сұрасын. Жауап болмаса немесе есіктің «көзінен» ешкім көрінбесе, есікті ашпау керек.

«Сантехникпін», «электрикпін» десе де, бала есікті ашпасын. Қажет болса, ата-анасына бірден хабарлассын.

Балаңызға әлеуметтік желіде танысқан адамдарға жеке мәліметтерді айтуға болмайтынын түсіндіріңіз: мекенжайы, телефон нөмірі, күнделікті жүретін бағыты, серуендейтін уақыты, мектептен шығатын мезгілі.

Интернеттегі «10 жасар Марат» шын мәнінде қырықтың үстіндегі арам пиғылды адам болуы мүмкін. Сондықтан онлайн таныстық нақты өмірдегі қауіпсіздік ережелерін жоққа шығармайды.