Суға тұз салып араластыру
Сабақ: «Су – тіршілік көзі» (3-сынып дүниетану)
Су — жер бетіндегі ең кең тараған зат әрі барлық тіршілік үшін ең маңызды ресурс. Бұл сабақта оқушылар судың табиғаттағы рөлін, оның күйлерін, қасиеттерін және суды қорғаудың маңызын тәжірибе арқылы түсінеді.
Сабақтың мақсаттары
- Балаларға судың тіршілік көзі екенін түсіндіру.
- Су туралы білімін кеңейту; тілін, байқағыштығын және ізденімпаздығын дамыту.
- Суды ластамауға, қорғауға, таза ұстауға және ұқыптылыққа тәрбиелеу.
Әдістері мен түрі
Әдістері: түсіндіру, сұрақ-жауап, ой жинақтау, проблемалық-ізденушілік.
Сабақтың түрі: жаңа сабақ, тәжірибелік жұмысқа негізделген.
Көрнекіліктер
Сабақ барысы
I. Ұйымдастыру және психологиялық даярлық
Оқушылардың назарын сабаққа аудару, жағымды көңіл күй қалыптастыру, сыныптағы жұмыс тәртібін еске түсіру.
II. Үй жұмысын тексеру
Алдыңғы тақырып бойынша сұрақтар қойып, қысқа талқылау жүргізу.
III. Жаңа сабақ
Жұмбақ
Дәмі де жоқ, түсі де жоқ,
Пайдаланбас кісі жоқ.
Бұл не?
Жауабы: Су
Бүгінгі сабағымыз су тақырыбына арналады. Жер бетінде ең көп тараған зат — су. Глобусқа қарасақ, Жер шарының шамамен төрттен үш бөлігі көгілдір түске боялған. Бұл — мұхиттар, теңіздер, өзендер, көлдер және сарқырамалар.
Су табиғатта 3 күйде кездеседі
- Сұйық күй
- Қатты күй
- Газ (бу) күйі
Егер ауа райы салқындап, температура 0°С-тан төмен түссе, су сұйық күйден қатты күйге ауысып, қар мен мұзға айналады.
Ал кішкентай табақшаға су құйып, бетін ашық қалдырсақ, бірнеше күннен кейін судың азайғанын байқаймыз. Су жоғалып кеткен жоқ — ол буланып, сұйық күйден бу күйіне өтіп, ауамен араласты.
Су бар жерде бау-бақша, орман, егін және мал шаруашылығы дамиды. Сондықтан қазақ халқы:
«Сулы жер — нулы жер»
Қазақ халқы суды қадірлеп, оны адамға ғана емес, жан-жануарлар мен өсімдіктер әлеміне тіршілік беретін күш деп таныған.
Суретпен жұмыс
Су кездесетін нысандарды (өзен, көл, теңіз, мұхит, бұлт, жауын-шашын) сурет арқылы талқылау. Су болмаса табиғат пен тіршілік қалай өзгеретінін болжату.
Ассоциация құру
«Су» сөзіне байланысты ұғымдарды жинақтау:
Тәжірибелік жұмыс: суда еритін және ерімейтін заттар
Оқушылар қауіпсіздік ережесін сақтай отырып, судың кейбір заттарды ерітетінін, ал кейбірін ерітпейтінін тәжірибе арқылы байқайды.
1) Тұз + су
Бір қасық тұзды суға салып араластырғанда, су мөлдір күйінде қалады, бірақ дәмі тұзды болады. Қорытынды: тұз суда жақсы ериді.
2) Құм + су
Құмды араластырғанда оның түйіршіктері стақан түбіне шөгеді. Қорытынды: құм суда ерімейді.
3) Саз + су
Сазды араластырғанда су лайланады. Біраз тұндырса, саз түбіне шөгеді. Қорытынды: саз суда ерімейді.
Судың негізгі қасиеттері (қорытынды)
Жұмбақтар арқылы бекіту
Аяқсыз-ақ жорғалайды, жүреді.
Ауызы да жоқ, сыңғырлайды, күледі.
Онсыз жер бетінде тіршілік жоқ.
Айтыңдаршы, осыны кім біледі?
Жауабы: Су
Қыста шыны боп қатады,
Жылыда су боп жатады.
Жауабы: Мұз
Көзге көрінгенмен,
Ұстасаң қолға ілінбейді.
Жауабы: Бу
Оқулық және мәтінмен жұмыс
- Оқулықтағы тақырыпты оқу және негізгі ойды анықтау.
- Мәтінді дауыстап/іштей оқып, түсінгенін айту.
Сергіту сәті
Суға байланысты қысқа қимыл-қозғалыс жаттығулары арқылы оқушылардың зейінін сергіту.
Дәптермен жұмыс: «Су не үшін қажет?» кластері
Оқушылар су қажетті болатын салаларды топтастырады.
Шығармашылық тапсырмалар
Бес жолды өлең (синквейн) құрастыру
Тақырып: «Су». Оқушылар сөз табына сай бес жолды өлең құрастырады.
Тыйым сөздер
Суды қорғауға қатысты халықтық тыйым сөздерді еске түсіру және мағынасын талдау (мысалы, суды былғамау, ысырап етпеу).
Қорытынды және сұрақ-жауап
Негізгі қорытынды: суда еритін де, ерімейтін де заттар бар. Еритін затқа — тұз, ерімейтін затқа — құм мен саз мысал болады.
- Судың қандай пайдасы бар?
- Су туралы не білеміз?
- Су табиғатта неше күйде кездеседі?
- Судың қатты күйі қалай аталады?
Үй тапсырмасы
Оқулық: 43–45-беттер.
Тапсырма: эссе жазу (тақырып: «Су — тіршілік көзі»).