Қазақша рефераттар

Ток көзі

8-сынып Аралас сабақ Дәстүрлі формат Презентация

Сабақтың тақырыбы

Электр кернеуі. Вольтметр.

Сабақтың мақсаты

Білімділік

  • Кернеудің ток тудыратын электр өрісін сипаттайтын физикалық шама екенін түсіндіру.
  • Сызба бойынша электр тізбегін құруды үйрету.
  • Вольтметрді дұрыс пайдаланып, тізбектің әртүрлі бөліктеріндегі кернеуді өлшеуге дағдыландыру.

Дамытушылық

  • Өз бетімен жұмыс істеу белсенділігін арттыру.
  • Логикалық ойлауды дамыту.
  • Ойын еркін жеткізу және танымдық қабілеттерді қалыптастыру.

Тәрбиелік

  • Ұйымшылдық пен еңбексүйгіштікке тәрбиелеу.
  • Топпен жұмыс істеу, тыңдай білу дағдыларын нығайту.
  • Өзін-өзі реттеу және бақылауға үйрету.

Әдіс-тәсілдер

Сұрау, түсіндіру, СТО (семантикалық карта, ротация), практикалық жұмыс, талдау, жинақтау, проблемалық оқыту, иллюстрациялық және демонстрациялық тәсілдер.

Көрнекілік және құрал-жабдықтар

Көрнекіліктер

  • Плакаттар, маркерлер
  • Топ атауы жазылған парақтар
  • Көк, қызыл, сары жетондар
  • «Екі жұлдыз» карточкалары

Құрал-жабдықтар

  • Вольтметр
  • Өткізгіш сымдар, шам
  • Ток көзі, кілт
  • Компьютер, интерактивті тақта
  • Activote тест құрылғысы

Сабақтың барысы

Төмендегі құрылым сабақтың әр кезеңін айқын көрсетеді: қызығушылықты ояту, білімді өзектендіру, жаңа тақырыпты ашу, тәжірибе және зертханалық жұмыс, қорытындылау, бағалау мен рефлексия.

Қызығушылықты ояту

3 минут
  • Оқушылармен амандасу.
  • Оқушыларды екі топқа бөлу үшін тапсырмалар беру.

1-тапсырма: сәйкестендіру

Электр құралдарындағы сандарды шартты белгілерімен сәйкестендіру. Дұрыс шешімде қиылысқан шаршы ішінен 5 әріп шығып, «Вольт» сөзі құралады.

Жауабы

1Г — Л, 2А — О, 3Б — Ь, 4В — Т, 5Д — В (Вольт)

2-тапсырма: сурет қималарын құрастыру

Суреттің бөліктерін біріктіру арқылы ғалымның аты-жөнін табу: Ампер.

Топ атаулары: «Ампер», «Вольт».

Бағалау ережесі

Түрлі түсті жетондар оқушының жауабының толықтығына қарай беріледі.

Тест (Activote)

5 минут

  1. Еркін электр зарядын тасымалдаушылардың реттелген қозғалысы:

    A) Электр тогы   B) Кернеу   C) Ток көзі

  2. Шамның жіңішке қыл сымы токтың әсерінен қызарып, жарқырайды. Бұл токтың қай әрекеті?

    A) Химиялық   B) Физиологиялық   C) Жылулық

  3. Мыс купоросы ерітіндісі арқылы ток өткенде электродта таза мыс бөлінеді. Бұл токтың қай әрекеті?

    A) Химиялық   B) Физиологиялық   C) Жылулық

  4. Ток бағыты қай бағыт ретінде қабылданған?

    A) Оң полюстен теріс полюске   B) Теріс полюстен оң полюске   C) Екеуі де дұрыс

  5. «Электр тогы» түсінігін алғаш енгізген ғалым:

    A) Луиджи Гальвани   B) Алессандро Вольта   C) Андре-Мари Ампер

  6. Ток күшін өлшейтін құрал:

    A) Электр машинасы   B) Амперметр   C) Вольтметр

  7. Амперметр тізбекке қалай жалғанады?

    A) Параллель   B) Тізбектей   C) Аралас

  8. Қандай ток күші адам ағзасына ауыр зақым келтіруі мүмкін?

    A) 1 мА-дан артық   B) 0,5 мА-дан артық   C) 100 мА-дан артық

Бүгінгі тақырып ребус арқылы анықталады (№2 қосымша).

Мағынаны ажырату: «Сиқырлы сұрақтар»

10 минут

Мұғалім тақырыпқа байланысты сұрақты аудиторияға ұсынады. Оқушылар 2–3 минут ішінде жауапты жеке жазады, кейін жұпта және топта талқылайды.

Әр топ өз ойын аудиториямен бөліседі. Жаңа тақырып түсіндірілгеннен кейін оқушылар өз жауаптарының нақтылығын салыстырып, қорытынды жасайды.

Тәжірибе және проблемалық сұрақ

Электр энергиясын тұтынушымен тізбектей жалғанған екі шамның біреуі көмескі, екіншісі жарық жанады. Тізбектің барлық нүктесінде ток күші бірдей.

Проблемалық сұрақ

Шамдардың жарықтылығы неге әртүрлі?

Күтілетін ой түйіні

Заряд электр өрісінде орын ауыстырғанда, электр өрісі күштері жұмыс атқарады. Жұмыстың шамасы әр бөлікте әртүрлі болуы мүмкін, сондықтан шамдардың жарықтылығы да өзгеше байқалады.

Жаңа тақырып: электр кернеуі және вольтметр

Кернеудің анықтамасы

Кернеу — тізбектің берілген бөлігінде заряд орын ауыстырғанда электр өрісінің атқарған жұмысының сол зарядқа қатынасы.

Формула

U = A / q

Мұнда: U — кернеу, A — жұмыс, q — заряд.

Кернеудің өлшем бірлігі италиялық ғалым А. Вольтаның құрметіне вольт (В) деп аталады.

Вольтметр және жалғау ережесі

Вольтметр — өткізгіш ұштарындағы кернеуді өлшейтін құрал. Кернеуді өлшеу үшін вольтметр өлшенетін екі нүктеге параллель жалғанады.

Қысқыштарды қосу

  • «+» қысқышын ток көзінің оң полюсінен келетін сымға қосу.
  • «−» қысқышын ток көзінің теріс полюсінен келетін сымға қосу.

Тұрмыстық кернеу және практикалық түсінік

Тұрмыстық электр желісіндегі кернеу әдетте 220 В. Сондықтан тоңазытқыш, теледидар, электр жылытқыш, музыкалық орталық сияқты құрылғылар 220 В-қа есептеледі.

Үйдегі құрылғылар параллель қосылғандықтан, бір құрылғы қосылса да, қалғандары бұрынғыша жұмыс істей береді.

Зертханалық жұмыс

10 минут

Электр тізбегінің әртүрлі бөліктеріндегі кернеуді өлшеу.

  1. Ток көзін, екі қыздыру шамын және кілтті тізбектей қосып, электр тізбегін жинаңдар.
  2. Тізбекті тұйықтап, U1, U2 және U кернеулерін өлшеңдер.
  3. Жинаған тізбектің сұлбасын сызыңдар.
  4. U1 + U2 мәнін есептеп, U кернеуімен салыстырыңдар.
  5. Қорытынды жасаңдар.

Қорытынды сұраққа қайта оралу

Тізбектей жалғанған шамдардың бірінің жарығырақ жануы — тізбектің сол бөлігінде электр өрісінің көбірек жұмыс атқаруымен түсіндіріледі (кернеу түсуі үлкен).

Ой толғаныс: ротация (ауыстыру)

5 минут

Екі топ тапсырмаларды ватманға жазып, бір-бірімен ауыстырады. Мұғалім белгі берген сайын топтар орын алмастырып, өзге топтың жауабын оқып, толықтырады: алдымен жеке, кейін топта талқылайды. Соңында пікірлер біріктіріліп, ортақ қорытынды жасалады.

Тапсырмалар

  1. Суретте берілген сұлбалардағы қателерді табыңдар. (1 минут)
  2. Шамдағы ток күшін өлшеу керек. Оқушы амперметрдің орнына вольтметрді жалғаса, не болады? (2 минут)
  3. Шамның кернеуін өлшеу керек. Оқушы вольтметрдің орнына амперметр жалғаса, не болады? Түсіндіріңдер. (2 минут)
  4. Тізбек бөлігі ұштарындағы кернеу 2 В, ток күші 0,4 А. Егер ток күші 0,8 А болуы керек болса, кернеу қандай болуы тиіс? (2 минут)

Күтілетін жауаптар (қысқаша)

  • Сұлбадағы қате қосылулар анықталып, дұрыс жалғау ережелерімен түзетіледі.
  • Вольтметрді тізбекке тізбектей қосса, шам жанбауы немесе жарығының әлсіреуі мүмкін.
  • Амперметрді параллель жалғау қысқа тұйықталуға әкеліп, амперметр істен шығуы мүмкін.
  • Токты екі есе арттыру үшін кернеу 4 В болуы тиіс.

Семантикалық карта

4 минут

Негізгі ұғымдарды жүйелеу: кернеу, жұмыс, заряд, өлшем бірлігі, вольтметрдің жалғануы, қауіпсіздік ережелері.

Сергіту сәті

3 минут
  1. Тұрып, қолды жоғары көтеріп, жоғары қарай созылыңдар.
  2. Саусақтарды айқастырыңдар: қай бас бармақ үстінде? Нәтижені «О» немесе «С» деп белгілеңдер.
  3. Қолды кеудеде айқастырыңдар: қай қол үстінде?
  4. Қол шапалақтаңдар: қай қол үстінде?

Қорытынды

«ССС» — шығармашылық қабілет басым, «ООО» — ойлау қабілеті басым. Сыныпта шығармашыл да, ойшыл да оқушылар бар; көпшілігінде екі қабілет те қатар дамыған.

Бағалау және рефлексия

4 минут

Бағалау (2 минут)

Жетон саны мен түсіне қарай бағаланады:

  • 5 Көк түс
  • 4 Қызыл түс
  • 3 Сары түс

Рефлексия: «Екі жұлдыз, бір тілек» (2 минут)

Оқушылар бір-біріне кезекпен екі жағымды пікір («жұлдыз») және бір ұсыныс немесе тілек («тілек») айтады.

Жұлдыз 1

Түсіндірудің анықтығы

Жұлдыз 2

Топтық жұмыстағы белсенділік

Тілек

Келесіде өлшеу дәлдігін арттыру

Үй тапсырмасы

Үй тапсырмасы мәтінде нақты көрсетілмеген. Мұғалім сабақ соңында тақырыпқа сәйкес тапсырманы (оқулық параграфы, есептер, қауіпсіздік ережелері) белгілейді.