Қазақша рефераттар

Буылтық құрттар

Пәні: Биология (7-сынып)

Сабақтың тақырыбы

Буылтық құрттар типіне жататын жәндіктердің негізгі ерекшеліктері

Сабақ типі

Жаңа сабақ

Пәнаралық байланыс

География, валеология

Құрал-жабдықтар

  • Тест тапсырмалары
  • Жұмыс тапсырмалары
  • Слайдтар

Әдістемелік шешім

  • Дәріс
  • Мұғалімнің түсіндіруі (әңгімелеу)
  • Көрнекі құралдарды көрсету
  • Өзіндік жұмыс

Сабақтың мақсаты

  1. Буылтық құрттардың негізгі ерекшеліктері туралы мәлімет беру және олардың өкілдерінің тіршілік әрекеттерін түсіндіру.
  2. Тақырыпты меңгерту арқылы оқушылардың өз бетінше жұмыс істеу дағдысын қалыптастыру, ой-өрісін дамыту.
  3. Оқушыларды жекелей және жауапты түрде жұмыс істеуге тәрбиелеу.

Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  • Оқушыларды сабаққа психологиялық және ұйымдастырушылық тұрғыдан дайындау.

II. Білімді тексеру және өзектеу

1) Қайталау

«Жұмыр құрттар типіне жататын жәндіктердің негізгі ерекшеліктері» тақырыбын мазмұндау.

2) Терминдермен жұмыс

Алғашқы қуыстылар типі Құрсақкірпікшелілер класы Жұмыр құрттар класы Зымырақтар класы Қылқұрттар класы Тері-бұлшықет қапшығы Суыртқы Гиподерма Түлеу Қылқұрт

3) Сұрақтар

  1. Тип неліктен «жұмыр құрттар» деп аталады?
  2. Жұмыр құрттар типін неге «алғашқы қуыстылар» деп атайды?
  3. Жұмыр құрттар типіне қандай кластар жатады?

III. Жаңа материалды меңгеру

Жоспар

  1. Негізгі ерекшеліктері
  2. Көпқылтанақты құрттар
  3. Азқылтанақты құрттар
  4. Сүліктер

Буылтық құрттар — денесі шұбалаңқы, екі жақты симметриялы жәндіктер. Денесі сақина тәрізді буылтықтарға бөлінгендіктен, бұл топ буылтық құрттар типі деп аталады. Шамамен 9 мыңға жуық түрі теңіздерде, тұщы суларда және құрлықта таралған.

Тип бірнеше класқа жіктеледі. Түрлердің басым бөлігі үш класқа біріктіріледі: азқылтанақты құрттар, көпқылтанақты құрттар және сүліктер.

Дене құрылысының басты белгілері

  • Буылтық құрттардың денесі үш қабаттан тұрады.
  • Дене қабырғасы мен ішкі мүшелер арасындағы кеңістік соңғы қуыс — целом деп аталады.
  • Целом әр буылтықта қайталанып отырады; буылтықтар перделер арқылы бөлінеді.
  • Ауыз және аналь тесігі бар ішек бүкіл денені бойлай созылады.

Жүйелер және қозғалыс

  • Жүйке жүйесі: құрсақтық жүйке бағанасы.
  • Қанайналым жүйесі: ең алғашқы тұйық қанайналым жүйесі қалыптасқан.
  • Дененің екі қапталындағы әр буылтықта қылтанақты өскіндер — параподиялар орналасады; олар қозғалу қызметін атқарады.
  • Сүліктерде қылтанақтар болмайды.

Көбею ерекшеліктері

Буылтық құрттар жынысты және жыныссыз жолмен көбейе алады. Кейбір түрлері қосжынысты (гермафродит) болады.

Целомның қызметтері

  1. Тірек-қозғалыс: сұйықтыққа толы «қаңқа» қызметін атқарады.
  2. Тәуелсіз жұмыс: ішек пен дене қабырғасының жеке қызмет атқаруына мүмкіндік береді.
  3. Өсу мүмкіндігі: ішкі мүшелер мен дене көлемінің едәуір ұлғаюына көмектеседі.
  4. Тасымалдау: қоректік заттарды, газдарды және зат алмасудың соңғы өнімдерін тасымалдауға қатысады.
  5. Жинақтау: артық сұйықтық пен соңғы өнімдер жиналатын орта бола алады.
  6. Реттеу: ағза ішіндегі қысымды реттеуге қатысады.

IV. Бекіту

Терминдермен жұмыс:

Буылтық құрттар Көпқылтанақты құрттар Азқылтанақты құрттар Сүлік Тұйық қанайналым жүйесі Целом Параподия Трахофора Гирудин

V. Үй тапсырмасы

Тақырыпты оқу және негізгі ұғымдарды (целом, параподия, тұйық қанайналым жүйесі) қысқаша конспект жасау.