Түс және мінез
Психология • Астрология • Жарнама
Түс және мінез
Түстердің символикасы ежелгі тарихқа ие. Олар адамның қоғамдағы орны мен мәртебесін, психологиялық ерекшеліктерін белгілеуде қолданылған және бұл түсініктер киім таңдауда, мақал-мәтелдерде, салт-дәстүрлерде көрініс тапқан.
Астрологиядағы 7 түс пен 7 планета
Астрологияда спектрдің жеті түсі беретін Күн сәулелері жеті негізгі планетамен сәйкестендірілген. Бұл сәйкестіктер әр мәдениетте әрқалай түсіндірілгенімен, түстің мәнін «таңба» ретінде қабылдау идеясы ортақ.
- Қызыл
- Марс түсі
- Көк
- Венера түсі
- Сары
- Меркурий түсі
- Жасыл
- Сатурн түсі
- Қоңыр-қызыл
- Юпитер түсі
- Қызғылт сары
- Күн түсі
- Күлгін
- Ай түсі
Этнопсихология және бүгінгі жарнамадағы түс
Әр халық әр түске өз мағынасын берген. Қазіргі таңда түс символикасы жарнама бизнесінде кең қолданылады: орау, бренд түстері, маңдайша, типография — бәрі де қабылдауға әсер етеді.
«Элитарлы» түстер
Психологтар көк, алтын, ақ, қара және қызыл түстерді жиі элитарлы деп сипаттайды. Олар қымбаттық пен мәртебе әсерін беретіндіктен, бағасы жоғары тауарларда көк+алтын немесе қызыл+алтын үйлесімі жиі кездеседі.
Контраст және әсер
Қара түс кез келген түске, әсіресе алтын түске күшті контраст береді. Мұндай орау бірден көзге түсіп, өнімнің маңыздылығы мен престижін айқындайды.
Есте сақтайтын негізгі үйлесімдер
- Қара + алтын — сенімділік, салмақтылық, «солидтілік» ассоциациясын тудырады.
- Қызыл + сары — қуаныш, жылылық, көңілділік сезімін күшейтеді (бай мейрамханаларда жиі қолданылады).
- Жасыл + көгілдір — «мамыр таңының» әсері; өнімнің балғындығын көрсетуге ыңғайлы.
Назар аударатын ескерту
Кейбір үйлесімдер жағымсыз әсер беруі мүмкін. Мәтіндегі мысал бойынша, күлгін мен қызғылт сары қатар қолданылғанда ауыр эмоционалдық ассоциациялар туындатуы ықтимал. Сондай-ақ қара фонда ақ әріп түріндегі жазулар да кей жағдайда кері әсер береді деп сипатталады.
Адам қандай түстерді таңдайды — және неге?
Әдетте адам белгілі бір түстерді көбірек қалайды (көбіне екі-үштен аспайды; бұл киім, тұрмыстық зат немесе көлік түсіне байланысты болуы мүмкін). Дегенмен, түстердің жағымды немесе жағымсыз қабылдануы уақыт өте өзгеріп отырады: ол көңіл күйге, жағдайға және басқа факторларға тәуелді.
Соған қарамастан, адамның жиі таңдайтын түсі оның мінезі мен эмоциялық қалпы туралы белгілі бір ақпарат беруі мүмкін. Бұл бағытта психологтар швейцариялық психолог Макс Люшердің 8 түстік тестін қолданады.
Көлік түсі арқылы мінезді сипаттау
Автокөліктің түсі негізінде де иесінің психологиялық ерекшеліктері туралы жорамал жасауға болады. Мұндай сипаттамаларды америкалық психолог Бертольд Шварц ұсынған.
- Қызыл, сары — оптимист, өмірсүйгіш, өзін бақытты сезінетіндер.
- Жасыл — табиғатқа және шынайы ақиқатқа жақын.
- Көк — салмақты, байсалды мінез.
- Ақ — консервативтілік.
- Қара — іскер адамдар жиі таңдайды.
- Сұр, күміс жылтыр — өзін жақсы көретін, өзіндік имиджге мән беретіндер.
- Қоңыр — қадірлі әйелдер мен үлкен отбасының иелері жиі мінеді деген сипаттама бар.
Негізгі түстердің қысқаша сипаттамалары
Төменде мәтінде берілген кейбір негізгі түстердің мінез-құлықпен байланыстырылатын сипаттамалары жинақталды.
Ақ түс
Ақ түс барлық түстердің қосындысы ретінде көпмағыналы: бір жағынан жарықтық берсе, екінші жағынан «мұздың салқынын» еске түсіреді. Оны әртүрлі мінезді адамдар таңдай алады және көп жағдайда жиіркеніш тудырмайды. Ақ киім көбіне жаңашылдыққа ашықтықты, жаңа іске дайындықты, сондай-ақ пәктік пен тазалықты, рухани байлықты білдіреді.
Қара түс
Қара түс кейде өзіне сенімсіздікпен және өмірді көмескі қабылдаумен байланыстырылып жатады. Бүгінде қара киім стильділікті білдіргенімен, үнемі қара түсті таңдауға бейім адамдарда өзіне сенімнің төмендеуі, түңілу, бақытсыздық сезімі және мақсаттарының орындалуына күмәндану байқалуы мүмкін; мұндай күй депрессияға бейімділікпен де сипатталады. Психологтар тұрақты түрде қара түсті таңдауды өмірлік дағдарыспен байланыстырып, өзіне және өзгелерге бағытталған агрессияның күшеюі ықтимал екенін де атап өтеді. Балалардың суреттерінде қамқорлық пен сүйіспеншілік жетіспегенде қара штрихтардың жиі кездесетіні жөнінде де пікір бар.
Сұр түс
Сұр түс көбіне пайымшыл, асықпай ойланатын, көп сенім арта бермейтін адамдарға тән деп айтылады. Олар шешім қабылдар алдында ұзақ таразылайды. Бұл — нейтралдық түс: сұр киімді ұнататындар кейде ортадан шеттелуге, өз-өзімен болуға және артық жауапкершіліктен қашуға бейім келеді; өз ойы мен сезімін ашық айтуға батылы жетпей қалуы мүмкін. Ал сұр түсті ұнатпау кей жағдайда жеңіл ойлы, импульсивті мінезге меңзеуі мүмкін. Сондай-ақ сұр түс сыртқы тітіркендіргіштерден «қорғаныс» ретінде сипатталып, өз ішкі дүниесіне үңілгенді жақтырмайтын адамдармен байланыстырылып жатады.
Қызыл түс
Қызыл түс — құмарлықтың түсі. Оны ұнататындар ерік-жігерлі, билікқұмар, ашушаң, қарым-қатынасшыл, сонымен қатар альтруист болуы мүмкін. Қызыл түсті ұнатпайтын адамдарда кемістік сезімі, жанжалдан қорқу, ортадан шеттелу, қарым-қатынаста тұрақтылықты қалау жиі байқалады деп сипатталады. Қызылды таңдауға бейім адамдар көбіне қозғыш, қуатты келеді; бұл түс сексуалдылық пен эротиканың символы ретінде де айтылады. Қызыл түсті қаламайтындар кейде энергиясы төмен, физикалық және психикалық тұрғыдан шаршаған күймен байланыстырылып жатады. Бұл түсті әсіресе жасөспірімдер жиі ұнатады деген пікір бар.
Қоңыр түс
Қоңыр түсті көбіне өзіне сенімді, аяғына нық тұрған адамдар таңдайды. Оны ерекше жақсы көретіндер салт-дәстүрді, тұрмысты, отбасылық өмірді құнды санайды. Қоңырды қалайтындар қарапайым өмір қуаныштарын бағалап, табиғи, инстинктивті сезімдерді бастан кешіруге ұмтылады. Кейбір сипаттамаларда қоңыр түс физикалық шаршау мен шалдығуды да білдіруі мүмкін.