Мұғалімдерге жүрекке жылы сөздер жазып беру
Мақсаты мен міндеттері
Мақсаты
Оқушылар арасында жағымды қарым-қатынас орнату; бір-бірін сыйлауға, адал дос болуға және қоршаған ортамен достаса білуге үйрету; коммуникативтік дағдыларды дамыту.
Міндеттері
- 1 Адамдар арасындағы қарым-қатынаста достық ұғымын түсіндіру.
- 2 Оқушылар арасында достық сезімдерін дамытуға ықпал ету.
- 3 Сыйластыққа, әдептілікке, шынайылыққа, адалдыққа тәрбиелеу.
Сабақ барысы
I. Сәлемдесу
Оқушылар хормен:
Үлкенге де — Сіз, Кішіге де — Сіз. Бар адамға құрметпен, Бас иеміз біз.
II. «Шаттық шеңбері»
Барлығымыз шаттық шеңберіне жиналып, бүгінгі күніміздің тамаша өтуіне арнап бір-бірімізге жақсы тілектер айтамыз. Оқушылар «Досыммен бірге» ойыны арқылы көңілді күн тілейді.
Тренинг ережелері
- Бір-бірін сыйлау.
- Ұзақ уақыт сөйлемеу, бір-біріне сөз беру.
- Көңілді, қолдаушы орта қалыптастыру.
Танысу тренингі
Өз есімімізге сын есім қосып танысамыз:
Әдепті — Әмина
Үлпілдеген — Темірлан
Жағымды — Сабина
Мейірімді — Уарысжан
Нұрдай — Еркежан
Оқымысты — Досхан
Ынталы — Елдос
Ажарлы — Расул
Жайдарлы — Айдын
Айбатты — Асаналы
Жақсы — Мәди
Ғажайып — Тимур
Нұрлы — Райымбек
III. «Кел, ойланайық, пікірлесейік»
Төмендегі өлеңді тыңдап, достық туралы ойымызды ортаға саламыз:
Дос көп еді жүретін сыр ақтарып, Жандарынан тұратын шуақ тамып. Домбырамның үні де естіледі, Достарымның сырлары сияқты. Шын достықтың оттары жалындайды, Дос қамалдар ешқашан алынбайды. Дос көңілдер есепке бағынбайды, Дос жүректер өсекке бағынбайды.
Талқылау сұрақтары
- Достық дегенді қалай түсінесіңдер?
- Шын досты қалай тануға болады?
- «Досы көпті жау алмайды» деген сөзді қалай түсіндіресіңдер?
- Достары көп болуы үшін адам қандай қасиеттерге ие болуы керек?
Назар аударатын идея
Достық — сенім, адалдық және жанашырлық арқылы нығаяды. Ол есепке емес, жүрекке бағынады.
IV. Мәтінмен жұмыс: «Екі дос» (ел аузынан)
Ерте заманда жаугершілік жиі болған кездері қазақтың екі жауынгері төс қағысып дос болады. Бірде әскер бір өзеннің бойына қос тігіп, дамылдайды. Тұтқиылдан жаудың қалың қолы шабуыл жасап, малды айдап, мүлікті тиеп алып, қолға түскен азаматтарды айдап әкетеді.
Екі достың бірі жау қолына түседі. Досының тұтқынға түскенін естіген екінші батыр күздің қара суығын елеместен өзенді жүзіп өтіп, жау жатқан жағаға жетеді. Жау әскерлері оны ұстап алады. Жауынгер өзін қолбасына апаруды өтінеді.
Қолбасына келген соң: «Қолдарыңа түскен бір жауынгерді құн төлеп сатып алуға келдім. Айырбастайтын мал-мүлкім жоқ. Бір-ақ нәрсе беремін — өз өмірім. Досымды босатыңдар, мені алыңдар», — дейді.
Қолбасы оны сынамақ болып: «Жарайды, сені қыршыныңнан қимай-ақ қояйын. Маған өміріңнің бір бөлшегін ғана берсең болады», — дейді. «Ол не?» — дейді жігіт. «Маған сенің көздерің керек: екі көзіңді ойып аламын», — дейді қолбасы. «Ол да болсын, көзімді ал да, досымды тезірек босат», — дейді жігіт.
Ол бұл сыннан сүрінбей өтеді. Тұтқыннан босаған досының иығына қолын салып, зағип күйде қуанып, күлімдеп келе жатады. Мұны көрген жау қолбасы: «Мұндай ерлері бар халықты тұтқиылдан бас салған жағдайда болмаса, бетпе-бет ұрыста жеңу қиын», — деп түйіп, әскеріне шегінуге бұйырады.
Түсінуді тексеру сұрақтары
- Екі жауынгер қалай дос болды?
- Қазақ жауынгері досын тұтқыннан құтқару үшін не деді?
- Қолбасы оны қалай сынамақ болды?
- Қолбасының әскерін алып кетуіне не себеп болды?
- Бұл оқиға достық туралы қандай ой қалдырды?
V. «Достық пен бірлік» — ортақ үй салу
Адал достарымыз көбейе түсуі үшін бәріміз бірігіп «үлкен үй» салу идеясын орындаймыз: бұл — бірлік пен татулықтың белгісі.
Мақал-мәтелдер
- Досы жоқпен сырлас, досы көппен сыйлас.
- Досың мың болса да — аз, дұшпаның біреу болса да — көп.
- Досыңмен дос болғанға шаттан, дұшпаныңмен дос болғаннан сақтан.
- Ақылсыз достан ақылды дұшпан артық.
- Дос басқа қарайды, дұшпан аяққа қарайды.
VI. «Тыныштық сәті»
Орындарыңызға емін-еркін жайғасып отырыңыздар. Көзімізді жұмып, өз досымызды және оның жақсы қасиеттерін ойша елестетеміз (2–3 секунд). Ойды жинақтаған соң көзімізді ашамыз.
Параққа аты-жөнімізді жазып, ойымызға келген досымыздың есімін белгілейміз.
VII. Дәйек сөз
Дәптерге жазып, жаттап аламыз:
Шын дос — таусылмас қазына.
VIII. Социометрия әдісі
Мақсаты: ұжымдағы өзара қарым-қатынасты анықтау, алынған мәліметтерді оқу-тәрбие жұмысында қолдану, топ ішінде психологиялық қолайлы жағдай қалыптастыру.
Нұсқау: әр сұраққа сыныптастарыңнан үш адамның есімін жаз.
- Кіммен дос болғың келеді?
- Партада кіммен бірге отырғың келеді?
- Мерекелерде кімге сыйлық бергің келеді?
IX. «Жүректен — жүрекке» жылы лебіз
Шаттық шеңберіне қайта жиналып, жанымыздағы адамға жүрегіміздегі жақсы тілекті айтамыз. Сондай-ақ мұғалімдерге арнап жылы сөздер жазып береміз.
X. Қорытынды бөлім
1) Қоршаған ортамен қарым-қатынас
Адамдар тек бір-бірімен ғана емес, қоршаған ортамен де достаса алады.
| № | Сұрақ | Бағыттар |
|---|---|---|
| 1 | Сіз кіммен доссыз? |
|
2) Өміршеңдік ережесі
Әр адамның ережесі — жүрек қалауымен жүру және батыл әрекет жасау. Иықты тік ұстап, жарқын көңілмен табысқа ұмтылайық. Төмендегі тұжырымдарды хормен айтамыз:
Бәрі маған байланысты, бәрі менің қолымда.
3) «Ризамыз» әні
Ризамыз бүгінге біз, Ризамыз бүгінге біз. Ризамыз бүгінге біз, Ризамыз қазірге. Ризамыз бүгінге біз, Ризамыз қазірге.
4) Үй тапсырмасы
«Жүректен шыққан» күнделігін жүргізу: күн сайын кімнен жақсы сөз естідің, кімге жақсы сөз айттың — сол жылы сөздерді жазып отыру.
Сабаққа қатысқан оқушылар, мұғалімдер және ата-аналар бүгінгі сабақтан алған әсерлерін жазып, «күнге» жапсырады.