Қазақша рефераттар

Орыс әскерін құтқарушы ретінде қарсы алған батырлар

Қазақстанның Ресейге қосылуының аяқталуы және оның салдары

Патша үкіметі Қоқан хандығын ығыстырып, жергілікті қазақтар арасындағы саяси ықпалын күшейту үшін бірқатар шараларды жүзеге асырды. Іле өңірінде әскери күшті көбейту, керуен жолдарын бақылауға алу және сауда-саттыққа ерекше көңіл бөлу басым бағыттардың бірі болды.

Аймақтық тіректер мен алғашқы қимылдар

800 орыс және 100 қазақтан тұратын жасақты басқарған подполковник Шайтанов Шу алқабына қарай бағыт алды. Сұраншы және Шаян батырлар, сондай-ақ Жайнақ би Ресей әскерін қоқандықтардың озбырлығынан құтқарушы күш ретінде қарсы алды.

Қастек бекінісі (1859)

1859 жылы Ұлы жүз бен қырғыз елінің солтүстігінде салынған Қастек бекінісі Ресейдің маңызды тірегіне айналып, Қоқан ханының шабуылдарына тосқауыл болды. Орыс әскерінің Шу аңғары арқылы Әулиеата, Шымкент, Ташкент бағытындағы жорықтары осы жерден басталды.

Жетісудағы ұрыстар (1860)

  • 1860 жылғы 26 тамызда Тоқмақ алынды.
  • 4 қыркүйекте Қоқанның Жетісудағы тірегі Пішпек басып алынды.
  • Қоқан ханы Верный бекінісіне 22 мыңдық әскер жіберді.

Ішкі жіктеліс және Ұзынағаш шайқасы

Қазақ феодалдары екіге бөлінді: Кенесарының баласы сұлтан Сыздық бастаған топ Ресейге қарсы шықты, ал феодалдардың көпшілігі Қоқан ханына қарсы тұрды.

Оқиға
Ұзынағаш шайқасы
Уақыты
1860 ж. 19–21 қазан
Нәтиже
Колпаковский әскері қоқандықтарды жеңді

Шайқаста қоқандықтар 400 адамнан, орыстар 2 адамнан айырылды.

1863–1873 жылдар: ықпалдың кеңеюі

Ресей құрамына қосылған қауымдар (1863)

1863 жылы Ресей құрамына 4 мың шаңырақ қоңырат және 5 мың шаңырақ бестаңбалы рулары кірді.

Геосаяси бәсеке және әскери қимылдардың жеделдеуі

Ресей мен Англия арасында Орта Азия үшін алауыздықтың күшеюі орыс әскерінің соғыс қимылдарын жеделдетуіне түрткі болды.

1864–1866: Қоқан және Бұхар бағытындағы жорықтар

  • 1864 жылғы көктемде патша әскері Шу алқабын, Мерке, Әулиеата, Түркістан бекіністерін алды.
  • Полковник М. Черняев әскері Шымкентке бет алып, 1864 жылғы 22 қыркүйекте қала алынды.
  • Қоқан билеушісі Әлімқұл Хиуа және Бұхар хандықтарымен одақ құруға тырысты.
  • 1865 жылғы шілдеде орыс әскері Ташкентті басып алды.
  • 1866 жылдың басында орыс әскерлері Бұхар хандығының жеріне басып кіріп, хандық иеліктері Түркістан генерал-губернаторлығы құрамына енгізілді.

Бұхар хандығының солтүстігінде қоныстанған қазақтар өзбектермен қатар Ресей билігін мойындады.

Келісімдер мен тәуелділіктің жойылуы

1868 жылғы қаңтар

Келісім бойынша Қоқан хандығына қарасты бірқатар жер, соның ішінде Қоқанға тәуелді қазақ жерлері Ресей құрамына еніп, Түркістан генерал-губернаторлығына бағындырылды.

1873 жыл

Хиуа хандығының жеңілісі қазақтардың Хиуаға тәуелділігін жойды.

Тарихи алғышарттар: Ресейдің Қазақстанға қызығушылығы

Ресейдің сыртқы саясатында Қазақстан жері XV ғасырдың орта кезінен бастап ерекше мәнге ие болды. Қазақ-орыс байланыстарының жолға қойыла бастауы IV Иван билік құрған кезеңмен байланыстырылып қарастырылады.

XVIII ғасырда князь А. Бекович-Черкасский, И. Д. Бухгольц, И. М. Лихарев, П. Ступиннің әскери-барлау экспедициялары қазақтарды Жоңғар шапқыншылықтарынан қорғауда елеулі рөл атқарды.

Қазақ елінің Ресей құрамына қосылу процесі XVIII ғасырдың 30-жылдарынан басталып, шамамен 1,5 ғасырға созылды.

Конспект сұрақтары

  1. 1-сұрақ
    Ресейдің саясатында Қазақстан ерекше мәнге ие болған кез:
  2. 2-сұрақ
    Қоқан хандығының жері Ресей құрамына қашан енгізілді?
  3. 3-сұрақ
    1866 жылдың басында кімдер Ресейдің билігін мойындады?
  4. 4-сұрақ
    М. Черняев пен Лерхе тобы Шымкентті қашан алды?
  5. 5-сұрақ
    Ресей мен Англия арасында Орта Азия үшін алауыздықтың күшеюі қандай іс-әрекетке түрткі болды?
  6. 6-сұрақ
    1860 жылы қоқандықтар мен орыс әскерлерінің шайқасы өткен жер:
  7. 7-сұрақ
    Қастек бекінісі қай жылы салынды?
  8. 8-сұрақ
    Орыс әскерін құтқарушы ретінде қарсы алған батырлар:
  9. 9-сұрақ
    Қай жылы патша әскері Бұхар хандығының жеріне кірді?
  10. 10-сұрақ
    Қоқан ханы Құдиярға қарсы қыпшақтарды басқарған көтеріліс басшысы кім?
  11. 11-сұрақ
    Қай жылы Ресей әскері Әулиеата, Шымкент, Түркістан қалаларын басып алды?
  12. 12-сұрақ
    Ереже бойынша Дала генерал-губернаторлығы қай жылы құрылды?
  13. 13-сұрақ
    М. Черняев басқарған орыс әскері Түркістанды қашан басып алды?
  14. 14-сұрақ
    1916 жылғы 20 шілдеде Түркістан генерал-губернаторлығына генерал-губернатор болып кім тағайындалды?
  15. 15-сұрақ
    Қай жылы Ресей үкіметі Пішпек бекінісін басып алды?
  16. 16-сұрақ
    Қай жылы орыс әскерлері Ташкент қаласын басып алды?
  17. 17-сұрақ
    Аға сұлтандар қанша жылға сайланды?
  18. 18-сұрақ
    XIX ғасырдың 60-жылдары полковник Циммерман қандай бекіністерді басып алды?
  19. 19-сұрақ
    1864 жылы Әулиеатаны басып алған полковник:

Тақырып бойынша тест

Төмендегі сұрақтар конспект мазмұнын қайталап, негізгі даталар мен оқиғаларды бекітуге арналған.