Азаматтық құқық табиғи ресустарды пайдалану

Азаматтық құқық және табиғи ресурстарды пайдалану: негізгі айырмашылықтар

Азаматтық құқық табиғи ресурстарды пайдалану және қоршаған ортаны қорғау саласындағы қатынастардан бірқатар ерекшеліктерімен ажыратылады.

1) Табиғи объектілердің мүліктік табиғаты толық қалыптаспайды

Табиғи объектілер материалдық құндылық болып саналса да, олар толық көлемде мүлік дәрежесіне ие бола бермейді. Сондықтан мұндай объектілер арнайы есеп жүйелері арқылы (көлемі, мөлшері және басқа көрсеткіштері бойынша) кадастрлық тәртіппен есепке алынады.

2) Тауарлық қатынастарға толық кірігуі шектеулі

Жерден өзге табиғи ресурстарды пайдалану жүйесі әзірге толыққанды тауарлық қатынастарға түгел қосылған жоқ. Заңнамада табиғат пайдаланудың ақылы екені көрсетілгенімен, табиғат пайдаланушыларға табиғи ресурстарды (жеке меншікке берілетін жерден басқа) сатуына немесе сатып алуына рұқсат етілмейді.

Адам құқықтары жөніндегі уәкілетті мекеме және гендерлік теңдік саясаты

Адам құқықтары жөніндегі уәкілетті мекеме адам құқықтары саласында Ұлттық әрекет жоспарларын әзірлеуге әдістемелік және сараптамалық қолдау көрсетеді.

Гендерлік теңдік стратегиясы: сабақтастық және мазмұн

Қазақстан Республикасының әйелдерге қатысты кемсітушіліктің барлық нысандарын жою туралы Конвенция (CEDAW) бойынша міндеттемелерін орындаудың жалғасы ретінде Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Отбасы және әйелдер істері жөніндегі ұлттық комиссия Гендерлік теңдік стратегиясын әзірледі.

Бұл стратегия Қазақстан Республикасында әйелдердің жағдайын жақсарту жөніндегі Ұлттық әрекет жоспарының жалғасы ретінде танылды. Аталған жоспардың іс-шараларының шамамен 80%-ы орындалған.

Талқылаулар және БҰҰ ұсынымдарын ескеру

Үстіміздегі жылдың 29 наурызында Гендерлік теңдік стратегиясы жобасын талқылауға арналған дөңгелек үстел өтті. Жобаның бастапқы кезеңінде ескертпелер жолдаған уәкілетті мекеме дөңгелек үстелге және жұмыс топтарының жұмысына қатысып, әйелдерге қатысты кемсітушіліктің барлық нысандарын жою жөніндегі БҰҰ Комитетінің Қазақстанға қатысты ұсынымдарын міндетті түрде ескеру қажеттігін атап өтті.

Соның нәтижесінде уәкілетті мекеменің ескертулері мен ұсыныстары Стратегияның қорытынды нұсқасына енгізілді.

Омбудсменнің рөлі және халықаралық міндеттемелер

2005 жылғы 4 сәуірде өткен «Қазақстан Республикасының саясатында гендерлік теңдікті қамтамасыз ету стратегиясы» тақырыбындағы дөңгелек үстелде уәкілетті тұлға «Қазақстанда шынайы гендерлік теңдікке қол жеткізудегі Омбудсменнің рөлі» тақырыбында баяндама жасады. Онда уәкілетті мекеменің гендерлік теңдікті қамтамасыз ету бағытындағы жұмысы сипатталып, Стратегияны іске асыру перспективалары баяндалды.

Уәкілетті мекемені Қазақстанның адам құқықтары жөніндегі халықаралық міндеттемелерінің сақталуын түсіндіру және бақылау үдерістеріне тәуелсіз орган ретінде тарту халықаралық ұйымдарға ұсынылатын ақпараттың объективтілігі мен мазмұндылығын арттырады. Сонымен бірге, бұл ұлттық құқық қорғау институтына мемлекеттік органдарға халықаралық стандарттарды сақтау қажеттігін түсіндіруге, кеңес беруге, іске асыруға көмектесуге және нақты қадамдар ұсынуға мүмкіндік береді.

2.3 Акционерлік қоғам: құрылуы және құрылтайшылар жиналысы

Акционерлік қоғамның құрылтайшылары қоғам құру туралы шешім қабылдаған жеке немесе заңды тұлғалар болуы мүмкін. Қоғамның жалғыз құрылтайшысы ретінде бір адам да әрекет ете алады. Қоғам құрылтайшылар жиналысының шешімімен құрылады.

Қоғам 2003 жылғы 13 мамырдағы «Акционерлік қоғамдар туралы» Қазақстан Республикасының Заңында көзделген тәртіппен бұрынғы заңды тұлғаны қайта ұйымдастыру арқылы да құрылуы мүмкін.

Бірінші құрылтайшылар жиналысының негізгі міндеттері

Қоғам құру туралы шешім қабылдап, құру барысында орындалатын іс-қимылдарды айқындайды.
Құрылтайшылық келісімшарт жасайды.
Құрылтайшылардың акциялар бойынша алдын ала төлем мөлшерін бекітеді.
Жарияланған акциялардың санын, оның ішінде құрылтайшылар төлеміне кіретін акцияларды бекітеді.
Акциялар шығарылымын мемлекеттік тіркеу туралы шешім қабылдайды.
Қоғам тіркеушісін таңдайды.
Қоғам атынан мемлекеттік тіркеу құжаттарына қол қоюға уәкілетті тұлғаны айқындайды.
Жарғылық капиталға енгізілетін мүліктің бағасын айқындайтын бағалаушыны (тұлғаны) таңдайды.
Қоғамның қаржылық-шаруашылық қызметін ұйымдастыруға және үшінші тұлғалармен өзара іс-қимылда қоғам мүддесін уақытша білдіруге жауапты тұлғаны (органдар қалыптасқанға дейін) айқындайды.
Қоғам жарғысын бекітеді.

Құрылтайшылар жиналыстарының тәртібі

Акцияларды орналастыруға дейін бірнеше құрылтайшылар жиналысын өткізу қажет болуы мүмкін. Шешімдерге толықтырулар мен өзгерістер енгізу барлық құрылтайшылардың қатысуымен жүзеге асырылады.

Бірінші жиналыста әр құрылтайшы, әдетте, бір дауысқа ие болады. Келесі жиналыстарда да, егер құрылтайшылық келісімшартта өзгеше көзделмесе, әр құрылтайшы бір дауысқа ие.

Құрылтайшылар жиналысының шешімі барлық құрылтайшылар қол қойған хаттамамен рәсімделеді.

Құрылтайшылық келісімшартқа қойылатын талаптар

Жазбаша түрде жасалады.
Құрылтайшылардың және (бар болса) олардың өкілдерінің қолдарымен бекітіледі.
Нотариаттық тәртіппен куәландырылады.

Қоғам жарғысы нені анықтайды

Қоғам жарғысы — қоғамның заңды тұлға ретіндегі құқықтық мәртебесін айқындайтын негізгі құжат. Жарғыда, кемінде, төмендегі мәліметтер қамтылуға тиіс:

Қоғамның толық және қысқартылған атауы.
Қоғамның атқарушы органының орналасқан жері.

2.4 Акционерлік қоғамның құқықтары және ішкі ережелері

Акционерлердің құқықтары және басқару

Акционерлердің құқықтары және акциялардың (оның ішінде артықшылықты акциялардың) құқық көлемі туралы мәлімет.
Қоғам органдарының құзыреті және оларды қалыптастыру тәртібі.
Органдар қызметін ұйымдастыру тәртібі: жиналыстарды өткізу, акционерлердің жалпы жиналысы, алқалы органдар отырыстары.
Шешім қабылдау тәртібі, оның ішінде білікті көпшілікпен қабылданатын мәселелердің тізбесі.

Ақпарат ашу және өзге талаптар

Бұқаралық ақпарат құралдары арқылы қоғам қызметі туралы ақпарат беру тәртібі.
Акционерлер мен міндетті тұлғалардың қоғамның аффилиирленген тұлғалары туралы ақпарат беру тәртібі.
Егер қоғам коммерциялық емес ұйым болса, оның мәртебесін көрсету және дивидендтердің төленбеуі, дауыс беру тәртібі сияқты ерекшеліктер.
Қоғам қызметін тоқтату тәртібі және заңнамаға сәйкес өзге де ережелер.

Жарғылық капитал

Қоғамның жарғылық капиталы құрылтайшылар номиналды құны бойынша төлеген акциялар қаражаты есебінен қалыптасады және Қазақстан Республикасының валютасымен көрсетіледі. Жарғылық капиталдың қалыптасуы мен өзгертілуі «Акционерлік қоғамдар туралы» Заң талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.

Акциялардың алдын ала төлемі олардың мемлекеттік тіркелуінен кейін отыз күн ішінде ең төменгі жарғылық капитал мөлшерін қамтамасыз ету үшін құрылтайшылар тарапынан енгізіледі. Жарғылық капиталдың ұлғаюы жарияланған акцияларды орналастыруға байланысты жүзеге асырылады.

Ең төменгі мөлшері: 50 000 еселік айлық есептік көрсеткіш (тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы заңмен айқындалады).

Акциялар және өзге құнды қағаздар

Қоғам жай және артықшылықты акциялар шығаруға құқылы.
Акция бөлінбейді. Егер акция бірнеше тұлғаның ортақ меншігінде болса, олар акциядан туындайтын құқықтарды бір акционер ретінде жүзеге асырады.
Заңнамалық актілерде қоғам акцияларымен мәміле жасауға, бір акционер иелігіндегі акциялардың ең жоғары санына және/немесе бір акционерге тиесілі ең жоғары дауыс санына шектеулер белгіленуі мүмкін.
Қоғам басқа да құнды қағаздарды шығаруға құқылы; оларды шығару, орналастыру және айналымнан шығару тәртібі Қазақстан Республикасының заңнамасымен айқындалады.