Ана тілінің аманаты
«Тіл — достықтың кепілі» тіл айлығы аясындағы пікірсайыс
10–11-сынып оқушылары ұстаздарымен бірге «Шұбар тіл, сенің күйігің…» тақырыбындағы пікірталас отырысына қатысты. Іс-шара тіл мәдениетін көтеру, ойды нақты жеткізу және көпшілік алдында сөйлеу дағдыларын дамытуға бағытталды.
Тақырып және мақсат
Тақырыбы:
«Шұбар тіл, сенің күйігің…»
Мақсаты
- Шешендік өнерді дамыту, өз ойын нақты әрі анық жеткізе білуге үйрету.
- Мәдениетті сөйлеуге және тыңдай білуге дағдыландыру.
- Танымдық-ізденімпаздық қабілеттерін арттырып, шығармашылықпен жұмыс істеуге баулу.
Өтілу әдісі
Өкілетті білім беру әдісі
Өтілу түрі
Ой – Пікір – Ұсыныс
Кіріспе сөз: тіл саясаты мен өзектілік
Іс-шараны ағылшын тілі пәні мұғалімі А. К. Мукышева ашты. Ол 1991 жылы Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін қазақ тіліне мемлекеттік тіл мәртебесі берілгенін атап өтті.
2001–2011 жылдарға арналған тілдерді қолдану мен дамытудың мемлекеттік бағдарламасы қабылданып, сол бағдарлама аясында бірқатар жұмыстар жүргізілгені айтылды. Сондай-ақ 2011–2020 жылдарға арналған жаңа мемлекеттік бағдарламаның жобасы ұсынылып, республика көлемінде талдаулар, тіл айлықтары мен тіл апталықтары ұйымдастырылып жатқаны жеткізілді.
Осы бағыттағы жұмыстардың жалғасы ретінде мектепте «Тағылым» тәрбие беру бағдарламасы аясында, «Ұлылар ұлағаты» бағыты бойынша 10–11-сынып оқушылары арасында «Ой – Пікір – Ұсыныс» форматындағы отырыс өткізілді.
Өкілетті білім беру әдісінің ережелері
- 1 Сәлемдесу, танысу.
- 2 Бірін-бірі тыңдау.
- 3 Сын айтылмайды.
- 4 Нақты әрі дәлелді деректермен сөйлеу.
- 5 Қысқа әрі түсінікті жеткізу.
- 6 Сөзді бөлмеу.
Отырыстың құрылымы: Ой – Пікір – Ұсыныс
I бөлім — Ой қозғау
«Деген екен…» айдарымен басталып, тіл туралы дәйексөздер арқылы ой түрткісі жасалды.
II бөлім — Пікір
«Үйренетін үрдіс» айдарымен қатысушылар өз көзқарасын дәлелдеп, ой қорытады.
III бөлім — Ұсыныс
«Тиімді жол» айдарымен тіл мәдениетін сақтау мен дамытуға қатысты ұсыныстар айтылады.
Ұлы ойшылдар: тіл туралы ойлар
Интерактивті тақтада «Ұлы ойшылдар — тіл туралы» тақырыбындағы нақыл сөздер ұсынылды. Әр оқушы өзіне ұнаған дәйексөзді таңдап, мәнерлеп оқып, өз пікірін айтып, нақты ұсыныс білдірді.
«Елде бірлік болуы үшін халық бір тілде — мемлекеттік тілде — сөйлеп, жазуы керек. Көп тілде сөйлейтін, көп дінге сенетін мемлекеттің ішіндегі тыныштық пен тұрақтылыққа түбінде кепілдік те жоқ…»
«Адамның бұзылуы оның тілінің шұбарлануынан басталады.»
«Жеті жұрттың тілін біл, жеті түрлі білім біл, бірақ өз тіліңнің қадір-қасиетін жоғалтпа.»
«Қазақ тілі — түркі тілдерінің ішіндегі ең бай тіл.»
«Тіл — ойлау құралы. Тілге қалай болса, солай қарау — қалай болса, солай ойлау деген сөз.»
«Тіл — адамның адамдық белгісінің зоры… Тіліміз бұзылмай сақталсын десек, әуелі өз тілімізде оқытып, сонан соң өзге тілдерді үйрету керек.»
«Ұлттың ұлт болуының бірінші шарты — тілі болуы. Ұлт тілінің құри бастауы — ұлттың құри бастағанын көрсетеді.»
«Ана тілін жақсы біліп тұрып, бөтенше жақсы сөйлесе — бұл сүйініш; ана тілін білмей тұрып, бөтенше сөйлесе — бұл күйініш.»
«Бір тілді білген — бір адам, екі тілді білген — екі адам. Көп тілді меңгеру — мәдениеттіліктің белгісі, ғылым биігіне көтерілудің жолы.»
Қатысушылардың пікірі және қорытынды ой
Іс-шараға мектеп директоры Нәзигүл Ешенғазықызы Мәсәлімова және тәрбие ісі жөніндегі орынбасары Қанат Жуанышев қатысып, тіл айлығы аясындағы жұмыстарға өз бағасын берді.
11-сынып оқушысы Назаров Қуаныш пікірін Ұлықбек Есдәулеттің бірлік пен мемлекеттік тіл туралы сөзімен бастап, тіл мәдениетінің елдің тұтастығы мен тұрақтылығындағы орнына тоқталды.
Түйін
Қазақ тілі мен қазақ мәдениеті — мемлекеттілігіміздің берік іргетасы. Сондықтан тіл мәдениетін сақтау, дамыту және қолданыс аясын кеңейту — ортақ жауапкершілік әрі ынтымақтастығымыздың маңызды бағыты.