Қысқы мерекелер
Сабақтың тақырыбы мен мақсаттары
Тақырыбы
Абай Құнанбаев. «Қыс».
Сабақ түрі
Жаңа сабақ.
Мақсаты
- Абай Құнанбаевтың өмірі мен шығармалары туралы білімді кеңейту, «Қыс» өлеңінің мазмұны мен идеясын ашу, оқушылардың танымдық мүмкіндіктерін анықтау.
- Оқушылардың сөздік қорын, ойлауын, елестетуін және есте сақтау қабілетін дамыту.
- Қоршаған ортаның тылсым сырларына қызықтыру арқылы туған жер табиғатын сүйе білуге баулу, эстетикалық тәрбие беру.
Көрнекіліктер
- Абайдың портреті
- Слайдтар (қыс мезгілі)
- Шырша бейнесі
Сабақ әдістері
Сабақ барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
Сыныптың сабаққа дайындығын тексеру, назарды сабаққа шоғырландыру.
II. Психологиялық дайындық
Қуан, шаттан, алақай,
Қуанатын күн бүгін.
Күліп шықты күніміз,
Қайырлы таң! Қайырлы күн!
Бәріміз күндей жарқырайық, бәріміз тату дос болайық!
Өткенді қайталау және ой қозғау
Сұрақ
Біз қандай тарауды аяқтадық?
Жауап
«Ата-бабам тарихы — менің тарихым».
Сұрақ
Бұл тарауда тақырыптар не туралы болды?
Жауап
Батырлар туралы.
Сұрақ
Қандай тарихи оқиғалар қамтылды?
Жауап
Жоңғар шапқыншылығы, Ұлы Отан соғысы, Желтоқсан оқиғасы, аштық, репрессия жылдары.
Жұмбақтар: қыс құбылыстарын таны
-
1) Қыста бар да, жазда жоқ. (Қар)
-
2) Құлағы мен көзі жоқ, жоқ тіпті қол мен аяғы. Бірақ ғажап өнерпаз, мәнерлеп ою ояды. (Аяз)
-
3) Көлге жапқан қақпақ, сіресіп тұр — қатты-ақ. (Мұз)
-
4) Қанаты жоқ — ұшады. Аяғы жоқ — желеді. Аузы жоқ — ұлиды. (Боран)
Талқылау
Жыл мезгілі нешеге бөлінеді?
Талқылау
Жыл мезгілдерін ата.
Еркін жауап
Саған қай жыл мезгілі ұнайды? Неліктен?
III. Жаңа сабақты түсіндіру
Бүгінгі жаңа тарау: «Туған жерге қыс келді». Осы тарауда Абай Құнанбаевтың «Қыс» өлеңімен танысамыз.
1) Автор туралы мағлұмат
Абай Құнанбаев — ұлы ақын, ағартушы, философ. Ол Шығыс Қазақстан облысы, Абай ауданындағы Шыңғыс тауының баурайында дүниеге келген. Әжесі Зеренің тәрбиесінде өсіп, зерек әрі алғыр бала болған. Кейін Семей қаласында үш жыл медреседе оқиды.
Абай шығармаларында жастарды өнер-білімге ұмтылуға, адал еңбек етуге, халыққа пайда келтіруге үндейді.
2) Өлеңді оқу және түсіндіру
- Мұғалім өлеңді мәнерлеп оқиды.
- Өлеңнің мазмұны, көркемдік ерекшеліктері талданады.
- Оқушылар өз ойларын айтады, сұрақтарға жауап береді.
3) Өлеңнің шығу тарихы және идеясы
«Қыс» өлеңі 1884 жылы жазылған. Сол жылы Семей өңірінде қыс өте қатты болып, ел жұтап, мал қырылған екен. Қыста жауған қар сәуір айында бір-ақ еріген деген дерек айтылады.
Негізгі бейне
Ақын қысты «ақ киімді, денелі, ақ сақалды» зор тұлғалы адам кейпінде суреттейді.
4) Өз бетінше оқу
Оқушылар өлеңді тізбектей, мәнерлеп оқиды.
5) Сөздік жұмысы
- Соқыр, мылқау
- Ештеңені көрмейді, естімейді.
- Домбығып
- Суықтан ісіп, қызарып.
- Шидем
- Қой жүнінен тоқылған сырт киім.
6) Дәптермен жұмыс
Қиын сөздерді дәптерге мағынасымен бірге жазып, қысқаша талдау жасайды.
7) «Ұйқасын тап» тапсырмасы
Ойнайық деп балаға,
Қыс шақырып тұрғандай.
Борандатқан табиғат,
Далаға ән салғандай.
8) Топтастыру
Қыс тақырыбына қатысты ойларды топтап жазу: табиғат көрінісі, адам еңбегі, ойын-сауық, мерекелер, қауіп-қатер.
9) Қатармен жұмыс
1-қатар
Қысқы еңбек
2-қатар
Қысқы ойын
3-қатар
Қысқы мерекелер
IV. Бекіту (сұрақтар)
- 1. Автор қысты кімге теңейді?
- 2. Шалдың киімдері қандай?
- 3. «Киім» деп отырғаны нені білдіреді?
- 4. Малшы туралы не делінген?
- 5. Балалар туралы не делінген?
- 6. Қыс несімен көңілді?
Қыс мезгілі тек ызғарлы суық қана емес, ол — көңілді әрі қызықты кезең. Қысты қызықты ету өз қолымызда: қауіпсіз ойнап, табиғатты аялау, бір-бірімізге қамқор болу.
V. Қорытынды
Нені меңгердік?
- «Қыс» өлеңінің мазмұны мен идеясын талдадық.
- Абай Құнанбаевтың өмірі мен шығармашылық бағытын қайталадық.
- Қыс табиғаты туралы ой бөлістік.
Сұрақтар
- Қандай тақырыппен таныстық?
- Авторы кім?
- Жыл мезгілдеріне арналған тағы қандай өлеңдерін білесің? Үзінді айтып көр.
- Жыл мезгілдерінен бөлек, Абайдың қандай өлеңдерін білесің?
VI. Бағалау
Оқушылардың жауаптары мен белсенділігіне қарай мұғалім бағалайды.
VII. Үй тапсырмасы
- Абайдың «Қыс» өлеңін жаттау.
- «Қыс» тақырыбына сурет салып келу.