Рухани жаңғыруШеберлер шешімін тапқан Металдан - алтын, күміс, мыс, жез, алюминий, қаңылтыр, қорғасын
Рухани жаңғыру: шеберлер шешімін тапқан қазына
Қазақтың қолөнер дәстүрінде материал таңдауы мен тігіс тәсілдері айрықша мәнге ие. Төменде шеберлер пайдаланған негізгі шикізат түрлері мен тігіс атаулары жүйеленіп берілді.
Металдар
- Алтын
- Күміс
- Мыс
- Жез
- Алюминий
- Қаңылтыр
- Қорғасын
Ағаш түрлері
- Емен
- Үйеңкі
- Қайың
- Тал
- Арша
- Тобылғы
Асыл тастар
Төмендегі атауларда кейбір тастардың баламалы/тарихи атаулары жақша ішінде берілді.
- Айтас
- Жақұт (яхонат)
- Лағыл (рубин)
- Інжу (коралл)
- Маржан (жемчуг)
- Ләулік тас
- Гауһар (бриллиант)
- Мәрмәр (мрамор)
- Беріктас (гранит)
- Көріктас
- Құбылтас (александрит)
- Құлпырматас (перламутр)
- Меруерт
- Зүбаржат (хризолид)
- Зертас (яшма)
- Ақық (сердолик)
- Жарқырауық (самоцвет)
- Қыстас
- Жазағ
- Дүр (янтарь)
- Жосатас (бояу)
- Әктас
- Жұмсад
- Сутас (хрусталь)
- Көктас (малахид)
- Замартас
- Асфар (топаз)
- Фируза (бирэза)
- Опал
- Санбадат
- Цейлонтас
- Зумрет (изумруд)
- Моншақ
Мал өнімдері
- Жылқы, қой сүйектері
- Мүйіз
- Тері
- Жүн
- Қыл
- Шуда
- Тарамыс
- Тұяқ
Маталар (жалпы)
- Сырт киімдік маталар
- Жібек маталар
- Түрлі маталар
Мата түрлері: атаулар мен қолданылу сипаты
Мата атаулары халықтық лексикада өте кең сақталған. Бұл атаулар киімнің мәртебесін, қолданыс аясын және сапасын ажыратуға көмектескен.
Сырт киімдік, қымбат маталар
- Барқыт
- Тұқаба
- Берен
- Биқасап
- Бүлде
- Дүрия
- Қамқа
- Қойқын
- Қыжым
- Мақпал
- Мауыты
- Мәндәлә
- Пайы
- Баршын
- Парша
- Пүліш
- Саң
- Тапта
- Үштап
- Тібек
- Шұға
- Мана
- Ләмбөк
- Дыраб
- Манат
- Масаты
- Байрақ
- Борлат
- Бояқ
- Бұйдас
- Зипун
- Дабы
- Сылаң
- Қасапдар
- Қаламы
- Қымқап
- Құлпы
Жібек маталар
- Баршын
- Кәніпас
- Кәріс
- Күләнкөр
- Күлдәрі
- Қатипа батсайы
- Сәрпіңке
- Тапта
- Торғын
- Торқа
- Шәйі
- Қырмызы
- Атлас
- Кәнеуіз
- Маңлұқ
Тұрмыстық жұқа маталар
- Зон
- Ақсұп
- Борлат
- Бомази
- Бояқ
- Дабы
- Сыңсыма
- Сұрып
- Сәтен
- Сиса
- Шағи
- Бәтес
- Тек
- Зәріп
- Саржа
- Құмаш
- Орысқол
- Тайғақ
Арзанқол маталар
- Ләмбөк
- Ләстік
- Шыдаған
- Бөз
- Дәке
- Кенеп
- Сұпы
- Тептік
- Үлдірік
- Шөжім
- Шыт
- Ақзу
- Тік
- Тібен
- Сәлдебөз
- Күн-түн
- Меткетон
Басқа заттар
- Қамыс
- Ши
- Жалпақ қоға
- Тас
- Шыны
- Тоз
- Жыланның бас сүйегі
- Үкінің тұяғы
- Піл сүйегі (дандан)
- Киік мүйізі
- Киік сирағы (қамшы сап)
Тігіс атаулары
Төмендегі тігіс түрлері қолөнерде өрнек, беріктік және әсемдік мақсатында қолданылған.
- Айқас тігіс
- Алтындап тігу
- Батырып тігу
- Бедерлеп тігу
- Бүгіс тігіс
- Бүрме тігіс
- Есіп жөрмеу
- Жапсыру
- Жөрмеу
- Жара тігіс
- Көктеу
- Көпіртіп тігу
- Қабу
- Қою тігіс
- Маржан тігіс
- Өбістіру
- Сыру
- Таңдай тігіс
- Тебе тігу
- Тепшу
- Түктеп тігу
- Тұмарша
- Торлау
- Тышқан ізі
- Шалып тігу
- Шанша тігу
- Қабырға тігіс
- Қусыру
- Шарбақтап тігу
- Ызу
Әзірлеген: Бегімхан Керімханұлы
Қазақстан Журналистер одағының мүшесі