Оқушыларға тексеру сұрақтарын қою
Сабақтың тақырыбы
Абай Құнанбаев: «Сабырсыз, арсыз, еріншек»
Сабақтың мақсаты
Ұлы ақын Абай Құнанбаевтың шығармашылығымен таныстыра отырып, өлеңнің негізгі идеясын ашуға үйрету.
Адам бойындағы жағымсыз қасиеттерден аулақ болуға баулу.
Көркем мәтінмен жұмыс істеу дағдысын жетілдіру, түсінгені бойынша ой қорытындысын жасап, пікірін айтуға жаттықтыру.
Әдіс-тәсілдер
Сұрақ-жауап, талдау, іздену, қорытындылау.
Сабақтың түрі
Аралас сабақ.
Оқу нәтижесі
- Абайдың шығармашылығы туралы мәлімет алады.
- Өлеңнің мазмұнын меңгереді.
- Өз ойын еркін жеткізеді.
- Тіл байлығы дамиды.
Ресурстар
Оқулық, мәтін, суреттер, интерактивті тақта, үлестірме карточкалар.
Сыныпты ұйымдастыру
Сабақ басында сәлемдесу жүргізіліп, бір-біріне тілек айту арқылы жылы көңіл-күй қалыптастырылады.
Оқушылар қол ұстасып, ізгі тілектерін білдіреді. Нәтижесінде сыныпта ынтымақтастық атмосфера орнап, сабаққа қызығушылық артады.
Үй жұмысын тексеру
- Мұқтардың атасы қандай адам болған?
- Мұқтар туралы деректерді тыңдау.
- Мәтінді әңгімелету және сұрақтарға жауап алу.
Пысықтау сұрағы
Мұқтардың атасы Абайдың қара сөздерін не себепті үйреткен?
(Ой шақыру стратегиясы: оқушылардың ойланып жауап беруін қадағалау.)
Мақсат қою кезеңі
Тақтадағы үзінді
Талап, еңбек, терең ой,
Қанағат, рақым, ойлап қой,
Бес асыл іс — көнсеңіз —
Талқылауға арналған сұрақтар:
- Бұл үзінді Абайдың қай өлеңінен алынған?
- Бұл өлеңді кім жатқа біледі?
- Абайдың тағы қандай шығармаларын атай аламыз?
- Абай туралы не білеміз?
Сабақтың тақырыбы мен мақсаты хабарланады. Алдын ала берілген тапсырма бойынша оқушылар Абайдың өмірбаяны туралы айтады.
Биыл Абай атамыздың 170 жылдық мерейтойы атап өтілетіні еске түсіріледі.
Жаңа сабақ: Абай туралы мәлімет
Абай — қазақтың ұлы ақыны
Абай Құнанбаев — қазақ халқының ұлы ақыны, асыл сөздің зергері.
Азан шақырып қойған аты — Ибраһим. Әжесі Зере сүйікті немересін «Абай» деп еркелеткен, содан бұл есім халыққа кең тараған.
Анасының аты — Ұлжан, әжесінің аты — Зере. Абай бала кезінен әжесінің айтқан қызықты ертегілерін тыңдап өседі.
Қосымша деректер
- Өлеңдерінен бөлек, 3 поэмасы және 45 қара сөзі бар.
- Алғашқы өлеңдері Көкбай Жанатаев есімімен жарияланған.
- Алматыда Абай ескерткіші, Абай көшесі, Абай атындағы университет бар.
- Іле Алатауы жоталарында «Абай шыңы» аталатын жерлер кездеседі.
Операциялық-орындаушылық кезең
Оқушылар алдын ала жинаған деректерін топ ішінде талқылап, соның негізінде кесте құрады.
Абай — дана ойшыл (қара сөздерден)
37-қарасөз
Жаман дос — көлеңке: басыңнан күн шалса, қашып құтыла алмайсың; басыңды бұлт шалса, іздеп таба алмайсың.
7-қарасөз
Жас бала туған кезде екі түрлі мінезбен туады: біреуі — «ішсем, жесем, ұйықтасам» десе, екіншісі — «білсем екен» дейді.
38-қарасөз
Адам баласын қор қылатын үш нәрсе бар: надандық, еріншектік, залымдық.
- Надандық — ғылым-білімнің жоқтығы.
- Залымдық — адам баласының дұшпаны.
- Еріншектік — хайуандыққа бастайды.
Тапсырма
Үлестірме карточкалар арқылы қара сөздерді оқып, мағынасын ашу.
Абай — лирик ақын
Табиғат мезгілдері, оқу-білім тақырыбындағы өлеңдерінен үзінділер жатқа айтылады. Оқушылар алдын ала берілген тапсырмалар бойынша жауап береді.
Абай — сазгер
Белгілі әндері
- «Көзімнің қарасы»
- «Айттым сәлем, Қаламқас»
- «Желсіз түнде жарық ай»
- т.б.
Сергіту сәті
«Желсіз түнде жарық ай» әнін тыңдау (Абай әні арқылы көңіл сергіту).
Оқулықпен жұмыс: өлеңді талдау
«Сабырсыз, арсыз, еріншек» өлеңінің мазмұнымен танысу. Өлеңді дауыстап оқып, сұрақтар арқылы талдау жүргізу.
Дәптермен жұмыс (2-тапсырма)
«Сабырсыз, арсыз, еріншек» және «Ғылым таппай мақтанба» өлеңдерін салыстырып, өлеңдердегі сөздерді пайдалана отырып кестені толтыру:
Жағымды қасиеттер
Кестеге мысалдарды оқушылар жазады.
Жағымсыз қасиеттер
Кестеге мысалдарды оқушылар жазады.
Түсінгендерін тексеру (рефлексия)
Тексеру сұрақтары арқылы оқушылар өз түсінігін айтады, пікір білдіреді.
Қорыту
Ұлағатты сөз
А. Байтұрсынов: «Абайдан асқан бұрын-соңды заманда қазақ баласында, біз білетін ақын жоқ. Абайды қазақ баласы түгел танып, түгел білуі керек».
Ұлағатты сөз
Н. Ә. Назарбаев: «Абайды таныту арқылы біз Қазақстанды әлемге танытамыз. Абай әрқашан біздің ұлттық ұранымыз болуы тиіс».
Бекіту сұрақтары
- Мен бүгінгі сабақтан не үйрендім?
- Нені толық түсінбей қалдым?
Оқушылар өз пікірін айтады.
Үй тапсырмасы
- Өлеңді мәнерлеп оқу.
- Адам бойындағы жағымды қасиеттер туралы шағын әңгіме жазу.
Тапсырмалар оқушылардың деңгейіне қарай сараланып беріледі.
Бағалау
Сабақ барысында орындалған жұмыстар, жауаптар және белсенділік негізінде бағалау жүргізіледі.