Қазақша рефераттар

Қоздырғышы вирус

Желшешек (ветрянка) деген не?

Желшешек — аздап уыттанумен, дене қызуының көтерілуімен және тері мен сілекейлі қабықтарда ішінде сұйықтығы бар ұсақ көпіршікті (сулық) бөртпенің пайда болуымен сипатталатын жұқпалы вирустық ауру. Қоздырғышы — вирус. Ол өте тез таралады, бірақ сыртқы ортада ұзақ сақталмайды.

Кімдер жиі ауырады?

Көбіне балабақшаға баратын және бастауыш сынып оқушылары. Екі жасқа дейінгі балалар мен ересектерде сирегірек кездеседі.

Маусымдылығы

Күздің соңында және қыстың басында ауру жиілей түседі.

Жұғу жолы және дамуы

Желшешек ауа-тамшы жолымен жұғады: науқас адам сөйлегенде, жөтелгенде, түшкіргенде вирус сау адамға беріледі. Көп жағдайда жұққаннан кейін 2–3 аптадан соң ауру белгілері байқалады.

Вирус ағзаға қалай таралады?

  • Жоғарғы тыныс жолдары арқылы енеді.
  • Қанға өтеді де, қан арқылы тері мен сілекейлі қабықтарға таралады.
  • Эпителий жасушаларын зақымдайды.

Қай мүшелер зақымдануы мүмкін?

Кей жағдайларда ішкі мүшелерге де жұғуы мүмкін: көкбауыр, өкпе, ұйқы безі, бауыр және т.б.

Жұқпалы кезең

Науқас адам бөртпе шыққанға дейін 2 күн бұрын және бөртпелер қабықтанып біткенге дейін жұқтыруы мүмкін.

Инкубациялық кезең және иммунитет

Инкубациялық кезең

  • 30 жастан асқандарда: 11–21 күн
  • 30 жасқа дейін: 13–17 күн (орта есеппен 14 күн)

Иммунитет

Желшешекпен ауырып жазылғаннан кейін әдетте өмір бойы тұрақты иммунитет қалыптасады және қайта ауыру сирек кездеседі.

Аурудың негізгі белгілері

Жалпы симптомдар

  • Дене қызуының көтерілуі: 37,7°–38,8°C
  • Жалпы әлсіздік
  • Тоңу, дірілдеу болуы мүмкін
  • Бастың, тамақтың, арқаның ауыруы
  • Тәбеттің төмендеуі

Бөртпенің дамуы

  • Алдымен ұсақ, қызыл, қышитын дақтар байқалады.
  • Кейін сулы көпіршікке (күлдіреуге) айналады.
  • Біртіндеп жарылып, қабық (қатпар) түзіледі.
  • Дақ, көпіршік және қабық бір мезгілде көрінуі мүмкін.

Бөртпе қай жерлерге шығады?

Әдетте алдымен кеуде, іш, қол-аяқ, арқа және бет аймағында пайда болып, кейін бүкіл денеге таралады. Оның ішінде бас терісі, ауыз қуысы, мұрын, құлақ және жыныс мүшелері де зақымдалуы мүмкін.

Қышыну әсіресе ауыз қуысы, жыныс мүшелері, көздің шырышты қабығы, саусақ арасы және бармақ аралығындағы бөртпелер кезінде күштірек білініп, науқастың мазасын алады.

Емдеу және күтім

Көп жағдайда науқас үй жағдайында емделеді. Тек ауру ауыр өтсе немесе асқыну болса, баланы ауруханаға жатқызу қажет болуы мүмкін. Емдеу тәсілі науқастың жасына, жалпы денсаулық жағдайына және аурудың ағымына байланысты.

Үй жағдайындағы негізгі күтім

  • Тазалықты сақтау және дұрыс күтім жасау.
  • Басқа инфекциялардың қосылып кетуінен сақтану.
  • Көпіршіктер тез кебуі үшін бөртпеге калий перманганаты ерітіндісін немесе жасыл дәріні (зеленка) жағу.
  • Бөртпелер кепкеннен кейін жылы сумен жуынуға болады.
  • Тамақтан кейін ауызды міндетті түрде шаю.
  • Төсек орнын жиірек ауыстыру.

Қышынуды азайту және қауіпсіздік

  • Бала бөртпені қасып тастамауын қадағалау.
  • Тырнағын қысқа алып отыру және баланың назарын басқаға аудару.
  • Ыстықтан алшақ ұстау: терлеу қышынуды күшейтеді.

Маңызды ескерту

Жасөспірімдер мен ересектерде ауру белгілері ауырлау өтуі және асқынулар жиірек болуы мүмкін. Әсіресе жүкті әйелдер мен иммундық жүйесінде бұзылыстары бар адамдар міндетті түрде дәрігер бақылауында болғаны дұрыс. Ауру белгісі байқалса, өз бетінше емделмеңіз.

Дәрі-дәрмек туралы

Кейбір науқастарға аурудың ағымын қысқарту үшін вирусқа қарсы препараттар тағайындалуы мүмкін. Іріңді асқынулар кезінде антибиотиктер дәрігер шешімімен беріледі.

Дәріні міндетті түрде нұсқаулыққа сай қолданыңыз, мөлшерін қадағалаңыз және рұқсат етілген дозадан асырмаңыз.

Алдын алу

Негізгі шаралар

  • Арнайы алдын алу шаралары шектеулі, бірақ вакцинация қолданылады.
  • Желшешекпен ауырған адамды оқшаулау қажет.

Қашан ұжымға оралуға болады?

Ауру асқынбаған жағдайда, бөртпенің соңғы элементі шыққаннан кейін 6 күн өткен соң бала көпшілікпен араласа алады.