Қонаев Дінмұхамед Ахмет ұлы туралы
Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев (1912–1993)
Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев — Коммунистік партия мен Совет мемлекетінің көрнекті қайраткері, Қазақстанның саяси әрі ғылыми өмірінде ұзақ жылдар бойы маңызды рөл атқарған тұлға.
Негізгі лауазымдары мен қоғамдық қызметі
Партиялық қызмет
- 1971 жылдан — КПСС ОК Саяси бюросының мүшесі (1966–1971 жж. — мүшелікке кандидат).
- 1960–1962 және 1964 жылдан — Қазақстан КП ОК-нің бірінші хатшысы.
- 1955 жылдан — Қазақстан КП ОК Бюросының мүшесі.
- 1939 жылдан — КПСС мүшесі.
Мемлекеттік қызмет
- 1942–1952 — ҚазССР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары.
- 1955–1960 және 1962–1964 — ҚазССР Министрлер Кеңесінің төрағасы.
- 1962 жылдан — СССР Жоғарғы Кеңесі Президиумының мүшесі.
- СССР және ҚазССР Жоғарғы Кеңестерінің бірнеше шақырылымының депутаты.
Ол КПСС-тің XIX–XXVI съездерінің делегаты, Қазақстан Компартиясының IV–XV съездерінің делегаты болды. Сонымен қатар, СССР-дің шетелдерге барған партиялық және мемлекеттік делегацияларын бірнеше рет басқарды.
Білімі және өндірістегі еңбек жолы
1936 жылы Мәскеудегі түсті металдар және алтын институтын бітіргеннен кейін Балқаш мыс қорыту комбинатының Қоңырат кенішіне жолданды. Онда бұрғылау станогының машинисі, цех бастығы, бас инженер, техникалық бөлім бастығы, кейін кеніш директоры қызметтерін атқарды.
Ұлы Отан соғысы жылдарында тылдағы өндірісті ұйымдастыруда тәжірибелі басшы ретінде танылды: Алтай полиметалл комбинаты бас инженерінің орынбасары, Риддер кенішінің директоры, әрі СССР-дегі аса ірі қорғасын-мырыш кәсіпорындарының бірі — Лениногор кен басқармасының директоры болды.
Ғылымға қосқан үлесі
Ғылыми дәрежелері мен атақтары
- 1952 — ҚазССР Ғылым академиясының академигі.
- 1952–1955 — ҚазССР Ғылым академиясының президенті.
- 1963 — техникалық ғылымдар докторы.
Зерттеу бағыттары
- Кен орындарын ашық әдіспен игеру теориясы мен практикасы.
- Карьерлерде бұрғылау-қопару жұмыстарының тиімді тәсілдері.
- Өндіріс тиімділігін арттыруға бағытталған технологиялық жетілдірулер.
Қонаев 100-ден аса ірі ғылыми еңбектің авторы. Оның зерттеулері кен өндірудің ашық тәсілдерін дамытуға, карьерлердегі қопару жұмыстарының тиімді әдістерін өндіріске енгізуге ықпал етті.
Негізгі еңбектері
- «Қоңырат руднигіндегі бұрғылау-қопару жұмыстары»
- «Қазақстанда кен қазу жұмыстарының ашық әдістерін дамыту»
- «Қоңырат мыс кенін қазу»
- «Соколов–Сарыбай кен байыту комбинаты карьерлерінде кен қазу жұмыстарының технологиясын жетілдіру»
Қоғамдық ойлары және публицистикасы
Қонаев партиялық және мемлекеттік қызметті ғылыми-ұйымдастырушылық жұмыспен ұштастырды. Оның жетекшілігімен ғылыми мекемелердің жұмысы кеңейтіліп, кадрлық әлеует нығайтылды, ғылым мен өндіріс байланысы күшейтілді, республиканың өндіргіш күштерін дамытуға бағытталған кешенді міндеттерге ғылыми күштер мен ресурстар жұмылдырылды.
Сонымен қатар, қазақ халқының мәдениетін көтеру, білім мен ғылым инфрақұрылымын дамыту бағытында бірқатар маңызды шаралар жүзеге асырылды.
Кітаптары
- «Қазақ ССР (қысқаша тарихи-экономикалық очерк)»
- «В. И. Ленин және ұлт-азаттық қозғалысы»
- «Советтік Қазақстан»
- «Таңдамалы сөздер мен мақалалар»
- «КПСС-тің лениндік ұлт саясатының салтанаты»
Оның пайымдауынша, өндіргіш күштердің дамуы мен республикалар арасындағы ынтымақтастық социалистік ұлттардың жақындасуына, халықтар достығын нығайтуға мүмкіндік береді. («Таңдамалы сөздер мен мақалалар», Алматы, 1978, 230-б.)