Жеті қасиетті сан
Сыныптан тыс танымдық кеш: «Жеті қасиетті сан»
Мақсаты
Оқушыларды әлемнің жеті кереметімен, жаңа әлемнің жеті кереметімен, жеті санының тылсым табиғатымен және Қазақстанның тарихи мұраларымен таныстыру; мәдениетке деген қызығушылығын арттыру және тәрбиелік мәні бар танымдық орта қалыптастыру.
Қош келдіңіздер!
1-жүргізуші
Армысыздар, құрметті оқытушылар мен студенттер!
2-жүргізуші
Әлеуметтік-гуманитарлық пәндер және қазақ тілі, орыс тілі пәндер бірлестігінің «Рухани сезім әлемі» атты апталығы аясында өтетін «Жеті қасиетті сан» атты сыныптан тыс танымдық кешке қош келдіңіздер.
Неге дәл «Жеті»?
Тарих пен танымдағы орны
Адамзат тарихында әлем кереметтерінің саны жетеу ғана аталады. Неге жетеу? Бұл сұраққа жауап іздеу үшін өткенді еске алған орынды.
Жеті санына құрмет көне заманнан басталады: ол көптеген халықтарда қасиетті сан болып есептелген. Ай күнтізбесіне негізделген есеп бойынша бір аптада жеті күн бар, яғни Ай фазалары шамамен жеті күн сайын өзгеріп отырады.
Аспан әлемінде «жеті шырақ» деп Күн, Ай және бес ғаламшар (Меркурий, Сатурн, Марс, Юпитер, Шолпан) аталған. Осы түсінікпен байланысты Вавилонда олардың құрметіне жеті сатылы күмбез орнатылғаны айтылады.
Ежелгі гректер де жеті санына айрықша мән берген, өйткені ол Аполлон құдайымен байланысты деп танылған.
Поэтикалық ой
Бүгін маған керек емес ертегі,
Ертегіні өз басымда шертеді.
Тарих керек — іргетасы халықтың,
Іргетассыз қаланбайды ертеңі.
Бүгінгі саяхат бағыты
- Ескі әлемнің жеті кереметі
- Біздің заманымыздың жеті кереметі
- Табиғаттың жеті кереметі
- Қазақстанның жеті кереметі
- Жеті санына қатысты ұлттық дүниетаным
Жеті керемет туралы алғашқы деректер
Тарихи дереккөздер
Әлемнің кереметтері туралы алғашқы ойлар тарих атасы Геродоттың еңбектерінде кездеседі. Алайда ол тізімінде үш нысанды атап көрсеткен: Самос аралындағы қаланы сумен қамтамасыз ететін жер асты туннелі, айлақта су жиналатын бөгет және Гера құдайының храмы.
Кейінірек, б.з.д. III ғасырда кереметтердің жаңа тізімі пайда болды. Ол Сидоннан шыққан Антипатрдың өлеңінде айтылады.
Әңгіме бастау
Жүргізушінің кіріспесі
Кереметтер туралы әңгімемізді бастайық. Біздің жыл санауымызға дейінгі әлемнің жеті кереметі жөнінде ой бөлісетін 2-курс студенттері — Ақнұр мен Алуа.
Б.з.д. III ғасырда Ескендір Зұлқарнайын Кіші Азия, Орта Азия, Мысыр және Оңтүстік Үндістан аумақтарын жаулап алып, ұлы империя құрғаннан кейін, саяхатшыларды қызықтыру үшін осы өңірлердегі жеті орыннан сәулет өнерінің ең көрнекті ескерткіштері таңдап алынған деген дерек бар.
Бүгін біз сіздерге әлемнің осы жеті кереметі туралы қысқаша мағлұмат ұсынамыз.
Нақыл сөз
«Все на свете боится времени, а время боится пирамид».
Мағынасы: уақыттан бәрі қорқады, ал уақыт пирамидалардан қорқады.
Мысыр пирамидалары: ең көне керемет
Уақытқа төтеп берген жалғыз керемет
Мысыр пирамидалары — ең көне керемет әрі уақыт тезіне шыдап, бүгінгі күнге жеткен жалғыз керемет. Олар ежелгі Мысыр перғауындарының өзіндік үлгідегі мазарлары ретінде б.з.д. XXVIII ғасырда, шамамен 5000 жыл бұрын салынған.
Ең үлкен пирамида — Хеопс пирамидасы. Ол әкесі Снофру қайтыс болғаннан кейін таққа отырған жас перғауын Хеопстың бұйрығымен тұрғызылған. Пирамиданың биіктігі 147 метр, 50 қабатты үймен шамалас. Әрқайсысы шамамен 2,5 тонна болатын 2,5 миллион тас блоктан қаланған, ал әр қырының ұзындығы 235 метрге жуық.
Бұл — ауыр еңбек пен адам төзгісіз азаптың да куәсі. Тарихты ұмытпау керек. Деректерде оның сәулетшісі ретінде Имхотеп есімі аталады.
Сфинкс туралы аңыз-таным
Аңыз бойынша, перғауынға «таудай мазар» да жеткіліксіз көрініп, пирамиданы үлкен жартастан қашалған тас мүсінмен күзетуді бұйырған. Оның басы — адам бейнесінде, денесі — арыстан тұлғалы. Ол «Сфинкс» деп аталады.
Адамдай данышпан, арыстандай айбатты Сфинкс бейнесі ырымшыл жандарды үрейлендіріп, халық арасында оны «үрей атасы» деп атағаны айтылады.
Көне тарихтың мызғымас куәсі болған пирамидалар уақыт сынынан өтіп, әлі талай ұрпақ тамашалайтын мәдени-сәулет ескерткіші ретінде қала береді.