Қазақша рефераттар

Қыз Жібек операсын жазған кім

Музыка пәнінен сыныптан тыс іс-шара: «Тапқыр болсаң — талас жоқ» (4А, 4Б)

Бұл іс-шара 4А және 4Б сынып оқушыларына арналған. Форматы — жарыс сабағы. Оқушылар І тоқсанда өткен «Қос арна» тақырыбы бойынша білімдерін ортаға салады: музыка әлеміндегі екі бағыт — халық музыкасы және кәсіби (профессионалды) музыка.

Мақсаты

  • Симфониялық шығармалар туралы білімді жүйелі әрі жан-жақты түрде талдату арқылы тексеру.
  • Танымдық және шығармашылық қабілеттерді ән, бейнелеу, музыка арқылы дамыту.
  • Мәдени мұраны дәріптеу: кәсіби музыканы тыңдауға, маңызын түсініп, қадірлей білуге тәрбиелеу.

Түрі

Жарыс сабақ (сайыс форматында ұйымдастырылатын сабақ).

Оқушылар командалық түрде тапсырмаларды орындайды, жауаптары қазылар алқасы арқылы бағаланады.

Көрнекіліктер

  • Көркем жазылған тақырып.
  • Сазгерлердің суреттері.
  • Симфониялық шығармалар жазылған аудиожазбалар.
  • Нақыл сөздер.

Сайыстың барысы

Кіріспе сөз

Қош келдіңіздер, қымбатты ұстаздар, қадірлі көрермендер, бал-бұл жайнаған бүлдіршіндер! Сіздерге зор денсаулық, өмірлеріңізге бақыт, еңбектеріңізге шығармашылық табыс тілейміз. Бүгін эстетикалық пәндер бірлестігінің 10 күндігі жоспарына сәйкес ұйымдастырылған «Тапқыр болсаң — талас жоқ» атты сайысымызды ашық деп жариялаймыз.

Бұл сайыста халық музыкасы мен кәсіби музыка туралы білімімізді жүйелеп, симфония, опера, балет, оратория, хор жанрлары бойынша алған мағлұматтарымызды ортаға саламыз.

Қатысушылар

4А сынып оқушылары және 4Б сынып оқушылары ортаға үлкен қошеметпен шақырылады.

«Кел, балалар, күлейік, көңілденіп жүрейік. Балдырғанбыз демейік, өмір сырын білейік.»

Қазылар алқасы

Бүгінгі сайысымызға әділ баға беретін қазылар алқасымен танысыңыздар.

Қазылар алқасының төрайымы: __________________

«Жердің бетін жадыратсын күлкіңіз, жаңа ғасыр бұзылмасын шырқымыз…»

Сайыс бөлімдері (5 бөлім)

  1. 1 «Білгенге — маржан» — сұрақ-жауап бөлімі.
  2. 2 «Бұл кім?» — сазгерді өмірбаяны арқылы табу.
  3. 3 «Музыка тыңдай білеміз бе?» — симфониялық шығармаларды жанрына қарай ажырату.
  4. 4 «Әнді сүйсең — менше сүй» — әуенді танып, 1 шумақ пен қайырманы орындау.
  5. 5 «Білімді мыңды жығар» — музыка сауаты бойынша ережелерді бекіту.

1-бөлім: «Білгенге — маржан» (сұрақ-жауап)

4А сыныбына сұрақтар

  1. Оратория — бірнеше бөлімнен тұратын тарихи музыкалық шығарма.
  2. Әншілердің қосылып ән салатын үлкен тобы — хор.
  3. Әйелдердің жіңішке, биік дауысы — сопрано.
  4. Ерлердің жуан дауысы — бас.
  5. Жыраудың әңгіме-оқиға айтатын жыры — баллада.
  6. Симфониялық оркестрдегі ысқышпен ойналатын, скрипкаға ұқсас, бірақ 3–4 есе үлкен төрт ішекті аспап — виолончель.
  7. Симфониялық оркестр орындайтын шығарма — симфониялық музыка.
  8. Опера, балет, ораторияның әдеби-поэтикалық мәтіні — либретто.
  9. Ыбырай Сандыбайұлының әні — «Гәкку».
  10. «Қыз Жібек» операсын жазған — Е. Г. Брусиловский.
  11. Оркестрдің жетекшісі — дирижер.
  12. Қ. Мусиннің симфониялық поэмасы — «Жайлауда».

4Б сыныбына сұрақтар

  1. Әйелдердің қоңыр, төменгі дауысы — альт.
  2. Ерлердің биік, жоғары дауысы — тенор.
  3. Бір әуенді бірнеше дауыстың қайталау ережесі — канон.
  4. Музыкалық шығармада негізгі әуеннің құбылып отыруы — вариация.
  5. «Ғасырлар үні» ораториясының екінші бөлімі — «Шабуыл».
  6. Күрделі музыкалық шығарманың түрі — симфониялық музыка.
  7. Шығармадағы негізгі әуеннің бүкіл шығарма бойына жүріп отыруы — лейтмотив.
  8. Мұхит Мералыұлының әні — «Дүние-ай».
  9. «Ғасырлар үні» ораториясын жазған — Сыдық Мұхамеджанов.
  10. «Ақсақ құлан» хор поэмасының авторы — Мыңжасар Маңғытаев.
  11. Музыкалық шығарманың шарықтау шегі — кульминация.
  12. Әуенді хорға немесе басқа аспаптарға ыңғайлап өңдеу — аранжировка.

2-бөлім: «Бұл кім?» (сазгерді таны)

4А сыныбына тапсырмалар

Торғай қаласында дүниеге келген. Жастайынан өлең жазып, домбыра тартқан. Мектепте математикаға да қабілетті болғанымен, өнерге деген құштарлығы басым түсіп, музыка жолын таңдаған. Балаларға арналған көптеген әндердің авторы: «Айгөлек», «Біз — Отанның бөбегі».

Жауабы: Бақытжан Байқадамов

Халық композиторы. Қазіргі Батыс Қазақстан облысы, Қаратөбе ауданы, Ақбақай өңірінде дүниеге келген. Бала кезінен ән мен домбыраға құмар болып, естіген әнді бірден қағып алатын болған. 25 жасында аты таныла бастайды, 30 жасында өз жанынан ән шығарып, шығармашылыққа бет бұрады. Оның «Дүние-ай» әні «Қыз Жібек» операсында Жібектің лейтмотиві ретінде қолданылған.

Жауабы: Мұхит Мералыұлы

4Б сыныбына тапсырмалар

Дондағы Ростов қаласында туған. Музыкаға сүйіспеншілігі анасы арқылы дарыған. Ленинград консерваториясын бітірген соң, 1933 жылы Ахмет Жұбановтың шақыруымен Алматыға келеді. Халық әндері мен күйлерін жинап, нотаға түсіреді. Өмірінде 5 опера жазған. 1934 жылы «Қыз Жібек» операсын алғаш сахнаға шығарған. Сабақта оның «Қос қарлығаш» әнін үйрендік.

Жауабы: Е. Г. Брусиловский

1860 жылы бұрынғы Көкшетау уезінде дүниеге келген. Жастайынан молдадан хат таныған, бірақ ұзақ оқи алмаған. 8–9 жасынан ән салған. Әкесі кедей, ұста әрі ағаш шебері болған. Алғашқы әндері: «Алтыбасар», «Қарақат көз», «Арар-ай». Әндерін Ақан, Біржан дәстүріндегі үлгімен жазған. Елге кең тараған әндері: «Жиырма бес», «Желдірме». 1925 жылы Бурабайда С. Сейфуллинмен кездескен. Сейфуллин «Көкшетау» поэмасында оның «Гәкку» әнін ерекше атайды.

Жауабы: Ыбырай Сандыбайұлы

3-бөлім: «Музыка тыңдай білеміз бе?»

Бұл бөлімде симфониялық шығармаларды жанрына қарай ажырату ұсынылады.

  1. «Елім-ай» әніне №1 вариация — Н. Меңдіғалиев.
  2. Құрманғазы күйіне жазылған Б. Байқадамовтың аранжировкасы — «Ақбай».

4-бөлім: «Әнді сүйсең — менше сүй»

Жүргізуші баян аспабымен әннің әуенін орындайды. Оқушылар әуеннің атын табады және бірінші шумақ пен қайырмасын айтып береді.

1-ән

«Балдырғандар әні» — Б. Дәлденбаев.

2-ән

«Отаным — Қазақстан» — А. Исағұлова.

5-бөлім: «Білімді мыңды жығар» (музыка сауаты)

4А сыныбына

  1. Музыкалық шығармадағы негізгі әуеннің бүкіл шығарма бойына жүріп отыруы — лейтмотив.
  2. Әуенді хорға немесе басқа аспапқа ыңғайлап өңдеу — аранжировка.
  3. Халық өмірінен алынып, тарихи шындықты, бостандық үшін күресті немесе табиғат көріністерін баяндайтын бір бөлімді шығарма — симфониялық поэма.

4Б сыныбына

  1. Музыкалық шығарманың шарықтау шегі — кульминация.
  2. Құрамында ішекті, үрмелі және ұрып ойнайтын аспаптардан тұратын оркестрдің жетілдірілген түрі — симфониялық оркестр.
  3. Сахнада қойылу үшін жазылған, басынан аяғына дейін әнмен өрнектелген көлемді музыкалық-драмалық шығарма — опера.

Қорытынды

Қазылар алқасы қорытынды шешімге келгенше, қатысушыларға концерттік номер ұсынылады: Құралайды орындауындағы «Жаса, Қазақстан» әні.

«Сайланып келіпсіздер мына бәрің, арналып шырқалады сендерге әнім. Тілеймін талаптарың құтты болсын, сайысқа дайындықпен келген бәрің…»

Сайыс қорытындыланып, жеңімпаздар мақтау қағаздарымен марапатталады.