Педагогикалық талап
Ата-аналармен жұмыста сынып жетекшісінің орны
Бала тәрбиесі мен дамуындағы басты рөл — отбасына тиесілі. Бала өмірінің басым бөлігі отбасында өтетіндіктен, мектеп табалдырығын аттағанға дейінгі алғашқы ұстаз — ата-ана. Сондықтан мектеп пен отбасы арасындағы ынтымақтастықты тиімді іске асыруда сынып жетекшісі негізгі ұйымдастырушы күш болады.
Отбасы не береді?
Құндылық, мінез, күнделікті дағды, қарым-қатынас мәдениеті — тұлғаның іргетасы.
Мектеп не береді?
Жүйелі білім, орта, тәрбие жұмысының жоспарлылығы және әлеуметтік тәжірибе.
Сынып жетекшісінің ата-аналармен жұмысының кезеңдері
1-кезең: Оқу-тәрбие үдерісімен таныстыру
Сынып жетекшісі ата-аналарды оқу-тәрбие үдерісінің мазмұны және әдістемесімен, өз педагогикалық ұстанымдарымен таныстырады. Болашақ жұмыс бағдарламасы, мақсат-міндеттер, тәрбие жоспары және ата-аналар комитетінің жоспарлы жұмыстары бірлесіп талқыланады.
Талқылауға ұсынылатын бағыттар
- Жылдық мақсаттар мен күтілетін нәтижелер
- Сыныптың тәрбие жұмысы жоспары
- Ата-аналар комитетінің жұмыс бағыты
2-кезең: Педагогикалық-психологиялық ағарту
Бұл кезеңде ата-аналардың педагогикалық және психологиялық мәдениетін арттыруға бағытталған жүйелі жұмыс ұйымдастырылады.
Іске асыру әрекеттері
- Тәрбиенің жекелеген мәселелері бойынша мектептік және сыныптық конференциялар
- Қызығушылыққа сай сауалнама, анкета жүргізу
- Сынып ұжымын, оқушыларды жүйелі зерттеу
- Психологиялық, педагогикалық, медициналық, құқықтық кеңес беру
Сауалнама үлгісі
Оқу жылының басында ата-аналардан төмендегі үш сұрақ бойынша пікір алуға болады:
- 1 Балаңыздың бойынан мектепке келгеннен кейін қандай өзгерістер байқадыңыз?
- 2 Мұғалім тарапынан және ата-ана тарапынан қандай көмек қажет?
- 3 Ата-аналар жиналысына қандай тақырыптар ұсынасыз?
Әр жиналыстан кейін немесе оқу жылы соңында сауалнамаларды қорытындылап, келесі оқу жылындағы кездесулердің мазмұнын жоспарлауға болады. Сонымен қатар әр жиналыста кері байланыс парағы таратылып, ұсыныстар келесі кездесулерде ескеріледі.
Құқықтық сауаттылықты арттыруға арналған жұмыс
Құқықтық білім беру бағытындағы жиналыста ата-аналар топтарға бөлініп, талқылауға арналған тапсырмалар алады. Мұндай формат пікір алмасуды күшейтіп, ата-аналардың құқықтық көзқарасын кеңейтеді.
Тапсырма үлгілері
- Қазақстан Республикасының заңнамасында балалардың құқығы қалай қорғалған?
- Балаңыздың құқығы бұзылған жағдай болды ма? Сіздің әрекетіңіз қандай болды?
- Ата-ананың бала алдындағы міндеті қандай? Оны қалай орындап жүрсіз?
Пікірталас соңында заңгердің, ата-аналардың және сынып жетекшісінің қорытынды сөзі айтылады.
Қосымша қолдау
- Ата-аналарға арналған әдебиеттерге шолу, көрме ұйымдастыру
- Оқырмандар конференциясын өткізу
Ынтымақтастықтың формалары
Ата-аналарды мектеп өміріне тарту — ортақ жауапкершілікті нақты іске айналдыратын пәрменді қадам. Бұл жұмыс оқу мен тәрбиені ұштастыруға және сыныптың ұйымшылдығын арттыруға ықпал етеді.
Іс-әрекетке қатыстыру
- Сынып жетекшісі ұйымдастырған сабақтан тыс шаралар: жорық, серуен, саяхат, сенбілік, жөндеу жұмыстары
- Жалпы мектептік дәстүрлі іс-шараларды ұйымдастыруға қатысу
- Отбасылық ойын-байқаулар, ата-аналар арасындағы жарыстар
- Оқырмандар конференциясы және жиналыс хаттамасымен жүйелі жұмыс
- Жекелеген оқушылардың отбасындағы тәрбиені түзетуге бағытталған қолдау
Жиналысты жандандыратын таныстыру форматы
Ата-аналардың бір-бірімен жақындасуына ықпал ететін тәсілдің бірі — таныстыруды ойын элементімен ұйымдастыру. Мысалы, ата-аналар түрлі қиындыларды (пазл бөліктерін) біріктіру арқылы жұптарын табады, кейін әрқайсысы өз жұбын таныстырады.
Таныстырудың мүмкін форматтары
- Өлең немесе шағын эссе
- Сурет салу
- Қысқа әңгіме құрастыру
Сонымен бірге әр жиналыстың басында ата-аналар өткен кездесуден бері өз отбасында болған елеулі, қуанышты оқиғалармен қысқаша бөліссе, бұл өзара қолдауды күшейтіп, ынтымақтастықты арттырады. Ұзақ баяндамаға құрылған дәстүрлі жиналысты осындай белсенді форматтармен түрлендіру тиімді.
Тиімділіктің шарты
Отбасы тәрбиелік ықпалдың негізгі институты болғанымен, ата-аналардың тәрбиелік мүмкіндігі мен тәжірибесі әртүрлі деңгейде болуы мүмкін. Сондықтан сынып жетекшісінің ата-аналармен жұмысының табысты болуы оның таңдаған ұстанымына, қарым-қатынас стиліне, педагогикалық шеберлігі мен кәсіби құзыреттілігіне тікелей байланысты.
Қоғамдастықпен байланыс және ата-аналар комитеті
«Қазақстан-2030» бағдарламасында қоғамның тұрақты дамуы үшін халықтың түрлі топтарының бірлігін жеке және қоғамдық негіздермен үйлестіру қажеттігі атап өтіледі. Бұл ұстаным қоғамдық ұйымдар мен бірлестіктердің дамуына мүмкіндік береді. Жас ұрпақты қоғамдық іске бейімдейтін бастамалар мектептегі оқу-тәрбие жұмысын жүйелеуге де ықпал ете алады.
Осы мақсатта ата-аналарға мектеп тарапынан нақты педагогикалық қолдау көрсету маңызды. Тәрбие беру үдерісінде ата-аналардың да қоғамдық-саяси сауаттылығы мен белсенділігі жоғары болғаны жөн. Сол үшін мектепте ата-аналар комитеті құрылып, мүшелері сайланып, жоспарлы кездесулер ұйымдастырылып отырады.
Жұмыс формалары
Даралық
- Педагогикалық лекция, консультация
- Жеке әңгіме, тәрбиелік ұсыныс
Топтық
- Ашық есік күні
- Сұрақ-жауап кеші
- Жиналыс-диспут, жиналыс-практикум
Жалпы
- Жалпы ата-аналар жиналысы
- Тоқсандық қорытынды жиналыс
Ата-аналар комитетімен бірлесе атқарылатын жұмыс түрлері
- 1 Алғыс жариялау — ата-ананың немесе жанұяның үлгі боларлық іс-әрекетін қолдау және ынталандыру.
- 2 Топтық әңгіме — жанұялармен саралап жұмыс істеудің тиімді тәсілі; тәрбие істерін жақсарту жолдарын бірлесіп іздестіру.
- 3 Жанұямен жеке жұмыс — баланың даралық ерекшеліктерін нақтылап, жеке даму бағдарламасын құрастыруға негіз болады.
- 4 Оқушының мінездемесі — тұлғаның дамуы мен ерекшеліктерін сипаттайтын, педагог жұмысына бағыт беретін құжат.
- 5 Жеке дара педагогикалық тапсырма беру — ата-ананы мектептің тәрбие жұмыстарына белсенді қатыстыру.
- 6 Жеке әңгімеге қойылатын талаптар — деректерді жинақтау, бақылауды талдау, мәселені көпшілік ортада емес, жеке талқылау.
- 7 Қиын жанұялармен жұмыс — баланың мүддесін қорғауды басты орынға қойып, әдеп нормаларын қатаң сақтай отырып ықпал ету.
- 8 Педагогикалық консультация — ата-аналарға жүйелі кеңес беру және қолдау көрсету.
Қорытынды ой
Қазақстанда білім беруді дамытуға бағытталған мемлекеттік бағдарламалар мен білім туралы заң талаптарын орындау арқылы педагог қауымы оқушыларға сапалы білім мен үлгілі тәрбие беруде күш-жігерін аямауы тиіс. Баланың болашағына алаңдайтын ата-ана, жүйелі жұмыс жүргізетін сынып жетекшісі және қолдау көрсететін қоғамдастық біріккенде ғана тәрбиенің нәтижесі нығая түседі.