Қазақша рефераттар

Жомарт сен туған күн кеші

Мақсаты мен міндеттері

Бұл сабақта оқушылардың туған күн туралы түсінігін кеңейтіп, тақырыпқа қатысты сөздік қорын толықтыру көзделеді.

Білімділік

Жаңа тақырыптың мазмұнын ашу, жаңа сөздер мен тіркестерді меңгерту.

Дамытушылық

Сөздік қорды байытып, білім, білік және дағдыларды дамыту.

Тәрбиелік

Бірін-бірі сыйлауға, құрметтеуге, қадірлеуге және бағалай білуге тәрбиелеу.

Нәтиже

Оқушылар туған күнге шақыру, құттықтау, тілек айту мәдениетін тәжірибе арқылы меңгереді.

I. Ұйымдастыру кезеңі

Мұғалім оқушыларға сабақтың ерекше форматта өтетінін айтып, қонақтарды қарсы алуға шақырады.

Сәлемдесу өлеңі

Үлкенге де сіз,

Кішіге де сіз.

Сәлем бердік сіздерге,

Құрметпенен біз.

II. Үй тапсырмасын тексеру

Өткен тақырып бойынша оқушылардың ойын жүйелеу үшін сұрақ-жауап ұйымдастырылады.

  • 1) Достарың кім?
  • 2) Досың қандай?
  • 3) Дос туралы қандай мақал-мәтел білесіңдер?
  • 4) «Дос» сөзіне сөз тіркесі мен сөйлем құрастыр.

III. Жаңа сабақ

Кіріспе әңгіме

Достарымызбен және отбасымызбен бірге қандай мерекелерді атап өтеміз?

Сыйлық алуды ұнатасыңдар ма?

Сөзжұмбақ арқылы тақырыпты ашу

Тақтада орыс тілінде берілген сөздер ілінеді. Оқушылар аудармасын тауып, сөзжұмбақты бірлесіп шешеді. Әр оқушы өз тапқан сөзін плакатқа маркермен жазып бекітеді.

Т
У
Ғ
А
Н
К
Ү
Н
  1. 1. Дружный
  2. 2. Время
  3. 3. Ученый
  4. 4. Столица
  5. 5. Точка
  6. 6. Просторный
  7. 7. Дом
  8. 8. Хлеб

Жаңа сөздер (сөздік жұмысы)

Мұғалім жаңа сөздерді тақтаға жазады. Оқушылар сөздікті оқып, дәптерге көшіріп жазады.

Туған күн — день рождения

Құттықтаймын — поздравляю

Тілеймін — желаю

Шын жүректен — от всей души

Келешекте — в будущем

Қонақ — гость

Тілек, лебіз — пожелания

Әсемхат — открытка

Табыс — успех

Зор денсаулық — крепкое здоровье

Бақыт — счастье

Ұзақ өмір — долгих лет жизни

Сәттілік — удача

Тақырып: «Туған күнге шақыру»

Әр адам өз туған күнін асыға күтеді. Туған күнді тойламайтын, күтпейтін бала болмайды. Көпшілік туған күнде сыйлық алғанды жақсы көреді.

Ойталқы

Туған күнді міндетті түрде атап өту керек деп ойлайсың ба?

Таңдау

Туған күніңе қандай сыйлық алғың келеді?

Әдеп

Өзің қандай сыйлық сыйлағанды ұнатасың?

Ұжымдық жұмыс: мәтінмен жұмыс

Мәтін: «Туған күн кеші»

Айгүл жазғы демалыста атасы мен әжесінің ауылына барды. Ауылдағы ағасы мен жеңгесі жұмыс бабымен қалаға кетіп қалған еді. Айгүлдің інісі Әлидің ертең туған күні болатын, ал ата-анасы кеш келетін болды.

Таңертең Айгүл інісін туған күнімен құттықтады. Оның көңілсіздеу екенін байқап: «Әли, туған күніңе достарыңды шақыр. Мен сенің құрметіңе жақсы кеш ұйымдастырамын» — деді.

Әли қуанып, әпкесінің бетінен сүйіп алды. Айгүл дүкеннен керекті азық-түлік сатып әкелді: тұшпара, құймақ және торт пісірді. Дастархан да дайын болды.

Кешке жиналған туыстар мен достар жақсы тілектер айтып, ән салып, би билеп, ойын ойнады. Кеш өте көңілді өтті. Атасы мен әжесі Айгүлдің бауырмалдығына сүйсініп, ризашылығын білдірді.

Мәтіннен кейінгі тапсырмалар

  • Мәтін бойынша бірнеше сұрақ дайында.
  • Мәтіннен сын есімдерді теріп жаз.
  • Сын есімдерді салыстырмалы және күшейтпелі шырайға айналдыр.

Сергіту сәті

Ән қосылады. Оқушылар әуен ырғағына сай қимылдап, қысқа би қимылдарын орындайды.

Туған күн және ырымдар

Төмендегі ырымдар мен тыйымдар — халықтық түсінікке негізделген танымдық ақпарат. Оқушылар оларды талқылап, пікір айтады.

  • Туған күнге өткір заттар мен бөлме өсімдігін сыйлауға болмайды. Сондай-ақ бет орамал, айна, тарақ тарту етуге де тыйым салынады.
  • Туған күніңізде бос әмиянды қабылдамаңыз. Ырым бойынша, әмиянға кем дегенде тиын салынуы керек.
  • Дастарханға он үш адам отырмайды. Егер он үшке толып қалса, он төртінші адамды міндетті түрде қосқан дұрыс деп саналады.
  • Туған күндегі жаңбыр немесе қар — жақсылықтың нышаны. Әсіресе таңертең күн ашық болып, кейін жаңбырға ұласса, жақсы белгі деп айтылады.
  • Жылдың қалай өтетіні туған күнді қалай атап өткенеңізге байланысты деген түсінік бар: достарыңыз жанында болып, жақсы тілектер айтылса, келер жыл да қуаныш пен сәттілікке толы болады. Ал адам жалғыз қалып, көңілі түссе, жыл бойы қиындық көп болады деп жорамалдайды.

Кеспе тапсырмалар

1-кеспе: септік жалғауларын қой

Тиісті септік жалғауын қойып, сөйлемдерді көшіріп жазыңдар.

  • Жомарт, сен туған күн кеші… сыйлық алдың ба?
  • Гүлдерді үстел… ортасына қойыңдар.
  • Қонақтар… сусын беріңдер.
  • Сіз қонақ… жиі барасыз ба?

2-кеспе: сөздерді орнына қой және аудар

Көп нүктенің орнына тиісті сөздерді қойып, сөйлемдерді аударыңдар.

Тиісті сөздер

тойлатқанды, толамын, туған күнім, қонаққа, сыйлықтар, дастарқан, лебіздер

  • Бүгін менің …
  • Мен он жасқа …
  • Маған … достарым келеді.
  • Туған күнде әртүрлі … сыйлайды, жылы … айтылады.
  • Қонаққа бай … жайылады.
  • Мен туған күнді … жақсы көремін.

3-кеспе: дұрыс сөйлем құрастыр

  1. Шын жүректен, әсемхатқа, достарым, тілектерін, жазыпты.
  2. Туған күніме, менің, көп, қонақтар, келді.
  3. Сәуленің, туған күнінде, сыйлық, берді, Сергіту, сәті, жылы лебіздер, айтып.

Ескерту: 3-сөйлемдегі сөздерден мағыналық тұрғыдан тұтас, сауатты сөйлем құрастырыңдар.

Ашықхат әзірлеу және құттықтау жазу

Оқушылар тірек сөздерді қолданып ашықхат дайындайды және құттықтау мәтінін жазады. Кейін оны жатқа айтады.

құттықтаймын ашық аспан зор денсаулық табыс сәттілік бақыт жылы лебіз тілеймін туған күн әсемхат

Жағдаяттық тапсырма

Ең жақын досың бүгін сені қонаққа шақырды. Сен оған қымбат сыйлық алып бергің келеді, бірақ ақшаң жоқ. Не істер едің? Бармай қалуға болмайды. Әр оқушы өз әрекетін ауызша түсіндіреді.

Қосымша тапсырма: мәтінді түсініп оқу

Менің досымның аты — Дархан. Ол алтыншы сыныпта оқиды. Бүгін менің досымның туған күні. Ол ақпан айында туған. Мен досыма кішкентай сыйлық дайындадым. Мен досымды туған күнімен құттықтаймын.

«Моншақ тізу» ойыны

Мәтіннен жуан сөздерді бір бағанға, жіңішке сөздерді екінші бағанға бөліп жазыңдар.

Жуан сөздер

  • Дос
  • Туған
  • Сынып
  • Сыйлық
  • Ақпан
  • Оқиды

Жіңішке сөздер

  • Менің
  • Алтыншы
  • Бүгін
  • Күнімен
  • Кішкентай
  • Дайындадым

Ескерту: Кейбір сөздерді жуан/жіңішкеге бөлу мәтін нұсқасына және үндестік заңына қарай нақтылануы мүмкін.

Сөйлесім: диалогты толықтыру

Диалогтағы бос орындарды толтырып, жұппен сөйлесіңдер.

Диалог: «Туған күн»

— Сәлем, …

— Сәлем, …

— Сені … туған күніне шақырды ма?

— Иә, шақырды. Ал сен барасың ба?

— Иә, барамын. Екеуміз бірігіп бір сыйлық алайық.

— Бұл дұрыс шешім. Онда не апарамыз?

— Ол компьютерлік ойындарды жақсы көреді. Жаңасын таңдап алайық.

— Жақсы, ертең дүкенде кездесеміз. Көріскенше!

— Сау бол!

IV. Қорытынды бөлім

Не білемін

Тақырып бойынша бастапқы ойларымды айтамын.

Не білдім

Жаңа сөздерді және құттықтау үлгілерін қолданамын.

Нені білгім келеді

Туған күн мәдениеті туралы қосымша мәлімет жинаймын.

Тест тапсырмалары

  1. 1) Жай шырайы бар мақал-мәтелді тап.

    • A) Көк етікті киемін деп, көне етікке кез болған
    • Ә) Ата — бәйтерек, бала — жапырақ
    • Б) Қой аузынан шөп алмас

  2. 2) Ол туған күнде әнді жақсы айтты ма?

    • A) жақсы оқыды
    • Ә) жақсы тыңдады
    • Б) жақсы айтты

  3. 3) Құттықтау сөздерге қайсысы жатады?

    • A) тілек, хат
    • Ә) зор денсаулық, бақыт, табыс
    • Б) әсемхат, келді

  4. 4) «Кеше атамның туған күні болды» сөйлемінің дұрыс аудармасын тап.

    • A) вчера я был у дедушки
    • Ә) вчера дедушка пришел
    • Б) вчера был день рождения дедушки

  5. 5) «Қымбат сыйлық сыйлады» сөйлемінен сын есімді тауып, шырай түрін анықта.

    • A) салыстырмалы
    • Ә) жай
    • Б) күшейтпелі

Сабақты аяқтау

Туған күн тортсыз өтпейді. Олай болса, мына торт — сендердің құрметтеріңе. Үзілісте асханаға барып шай ішеміз.

V. Үй жұмысы

«Досыңа не сыйлар едің?» тақырыбына шағын әңгіме құрастыр.

VI. Бағалау

Оқушылардың сабаққа қатысуы, тапсырмаларды орындауы, сөйлесімдегі белсенділігі бойынша бағаланады.