Доп шеңберде
Сәбилердің бірінші тобындағы қимылды ойындар
Төмендегі ойындар сәбилерге қимылды үйлестіруге, кедергіден дұрыс өтуге, дәлдікке және топпен әрекеттесуге көмектеседі. Әр ойын тәрбиешінің қысқа, анық нұсқауымен және қауіпсіз бақылауымен жүргізіледі.
«Жалаушаны әкел» (таяқ арқылы аттап өту)
Тәрбиеші 4–6 баладан тұратын топты жинап, жалаушаны көрсетеді және онымен ойнауды ұсынады. Ол кезекпен қай баланың жалаушаға баратынын айтып, әр баланың кедергіден дұрыс аттап өтуін қадағалайды.
- Бала орындыққа дейін барып, жалаушаны алады.
- Сол жолмен кері қайтады, кедергіден қайта аттайды.
- Барлығы оралғаннан кейін тәрбиеші жалаушаларды қарап, маршпен жүріп өтуді ұсынады.
Ескерту: марш ырғағын тәрбиеші қол соғып немесе «бір-екі» деп санап береді. Ойын кейін басқа топпен қайталанады.
«Жел көбік»
Балалар бір-бірінің қолынан ұстап, жақын тұрып кішкентай дөңгелек құрады. Тәрбиешімен бірге төмендегі өлеңді айтады:
Көпіре гөр, көбік-шар,
Көпіре бер, кеңіп шар.
Осы күйі қал тұрып,
Кете көрме жарылып.
Өлең айтылған сайын балалар шеңберді біртіндеп кеңейтеді. Тәрбиеші «Жел көбік жарылды!» дегенде, балалар қолдарын төмен түсіріп, бәрі бірге «Тарс етті!» дейді де тізерлеп отыра қалады.
Одан кейін тәрбиеші «Жаңа көбік үрлейік» деп ұсынады: балалар қайта тұрып, дөңгелек құрады да ойын жаңадан басталады.
«Допты кәрзеңкеге түсір» (дәл көзде)
Балалар шеңбер құрып тұрады. Әр баланың қолында кішкентай доп болады. Шеңбердің ортасына жәшік немесе үлкен кәрзеңке қойылады.
- Тәрбиешінің сигналы бойынша балалар допты кәрзеңкеге (немесе жәшікке) лақтырады.
- Содан соң доптарын алып, өз орындарына барып отырады.
- Егер бала дәл тигізбесе, допты жерден көтеріп, қайта шеңберге тұрады.
Ұсыныс: ойынға бір мезгілде 8–10 бала қатысса, қарқыны жақсы сақталады.
«Доп шеңберде»
Балалар жерге дөңгелене отырады да, допты бір-біріне домалатады. Тәрбиеші допты екі қолмен қалай итеру керегін және қай бағытқа дәл бағыттауды көрсетеді.
8–10 баладан тұратын топта ойын ширақ әрі қызықты өтеді.
Сәбилердің екінші тобындағы қимылды ойындар
Бұл бөлімдегі ойындар балалардың зейінін, жылдам бағдарлануын және түстерді ажыратуын дамытуға бағытталған.
«Өз түсіңді тап»
Балалар 3–4 түрлі түсті жалауша алады: жасыл, көк, сары (қажет болса басқа түс қосылады). 4–6 адамнан бөлменің бұрыштарына топтасып тұрады. Әр бұрыштағы тұғырдың үстіне тәрбиеші сәйкес түсті жалаушаны қояды.
- «Қыдыруға барыңдар» сигналы бойынша балалар топтанып немесе жеке жүріп, алаңды аралайды.
- «Өз түсіңді тап!» деген жаңа сигналда балалар өз түсіне сәйкес бұрышқа жүгіріп барады.
«Қараторғай ұялары»
Алаңға дөңгелек шеңберлер сызылады: олардың саны ойнаушылар санынан біреуге кем болуы керек. Бұл — «ұялар». Барлық балалар — қараторғайлар, олар алаңда еркін жүгіріп, «ұшып» жүреді.
«Үйге қайтыңдар!» сигналы бойынша бәрі ұяларға жүгіріп кіреді. Бір бала ұясыз қалады. Ойын бірнеше рет қайталанады.
Тәрбиеші ойын соңына қарай (балалар әлі жүгіріп жүргенде) тағы бір шеңбер сызып қояды. Қайта жиналғанда, бәріне ұя жетеді — ойын жылы нотамен аяқталады.
«Допты домалат»
Балаларға түрлі түсті доптар немесе шағын шарлар беріледі. Тәрбиеші оларды жақын қашықтықта тұрған жалаушаларға дейін домалатып жеткізуді ұсынады.
- Жақсы орындаған балалар атап өтіледі.
- Тапсырманы дұрыс орындағаны үшін алғыс айтылады және қайта орындауға мүмкіндік беріледі.
- Бірнеше қайталаудан кейін доптарды кәрзеңкеге жинау ұсынылады.
Естияр топтағы қимылды ойындар
Естияр жаста қозғалыс ойындары сюжетке құрылып, ережені сақтауға, қырағылыққа және шапшаңдыққа баулиды.
«Ормандағы аю»
Алаңның бір шеті сызықпен белгіленеді — бұл орманның шеті. Сызықтың ар жағында 2–3 қадам қашықтықта аюдың «жатағы» белгіленеді. Қарсы бетте балалардың «үйі» сызылады. Тәрбиеші балалардың біреуін аю етіп тағайындайды.
Қалғандары — балалар: олар «үйлерінде» отырады. Тәрбиеші «Серуендеп келіңдер» дегенде балалар орман шетіне барып, саңырауқұлақ, жидек тергендей қимыл жасайды және өлең айтады:
Аю жүрген орманнан,
Жидек тердім сол маңнан.
Аю отыр гүрілдеп,
Жарамайды мұның деп.
«Гүрілдеп» деген сөз айтылған сәтте аю орнынан тұрып, балаларды қуады. Балалар үйіне қарай қашады, аю ұстауға тырысады. Ұсталған балалар аюдың жатағына барады.
Ереже: аю 2–3 баланы ұстағаннан кейін, жаңа аю тағайындалады (немесе қайта таңдалады).
Қысқа қорытынды
Қимылды ойындар балалардың қозғалыс мәдениетін қалыптастырып, дәлдік, тәртіп, тыңдау және топпен келісіп әрекет ету дағдыларын дамытады. Ойын барысында тәрбиеші қауіпсіздікке ерекше мән беріп, тапсырмаларды баланың жас ерекшелігіне сай реттеп отырады.