Табиғат - адам бойына адамгершілік абзал қасиеттерді қалыптастыратын ұлағатты ұстаз
Табиғатты қорғау — адамзат алдындағы ортақ жауапкершілік
Қазіргі кезде адамзат алдында тұрған ең күрделі міндеттердің бірі — өзіміз өмір сүріп, күнделікті тіршілік қажетімізге пайдаланып отырған табиғатты қорғау және оның сан алуан байлықтарын барынша ұқыпты пайдалану. Табиғаттағы тіршілік атаулының бір-бірімен тығыз байланысты екені белгілі: бір жерде болған өзгеріс міндетті түрде басқа құбылыстарға әсер етеді.
Бұл байланыстар ұзақ дәуірлер барысында бірте-бірте қалыптасып, ғылыми тұрғыдан табиғи тепе-теңдік деп аталады. Демек, табиғаттағы тіршілік тізбегі мен адамның іс-әрекеті арасында белгілі бір үндестік пен үйлесім сақталуы тиіс. Әйтпесе, адам өз әрекетінің салдарын болжауға келмейтін орасан зиянға ұрынуы мүмкін.
Табиғатпен күресу емес, оның заңдылықтарын түсіну
Табиғат — құбылыстар туралы білімнің негізі, ғылыми танымның нысаны. Табиғатпен егесу, оған зиян келтіру жақсылыққа апармайды. Адамға қалатыны — табиғат заңдылықтарын танып-білу және оның күшін ақылмен пайдалану.
Табиғатқа ұқыпты қарау, жоғары жауапкершілік сезімі және табиғатты қорғауға дұрыс көзқарас әр адамның бала кезден алған тәлім-тәрбиесіне, біліміне, көрген өнегесіне тікелей байланысты.
Экологиялық мәселелердің өзегі — адамның өмір сүру ортасы
Экологиялық мәселелер — ең маңызды өмірлік мәселелердің бірі. Өйткені сөз адамның өмір сүретін ортасы, болашақ ұрпақтың тағдыры туралы болып отыр. Табиғатты қорғау мәселесі бүгін ғана пайда болған жоқ: соңғы жылдары табиғи жайылымдар мен шабындықтардың көлемі азайып, жан-жануарлардың кейбір түрлері құрып бара жатқаны байқалады.
Табиғатты бақылау, зерттеу, қорғау, тексеру және оның сырын ашу — ғылымның да көркі, мәні. Бұл — адам өмірінің де тірегі.
Нақты шаралар: табиғатты қорғаудың тиімді бағыттары
- Өндіріс орындарында тазарту қондырғыларын орнату.
- Зияны аз отын түрлерін пайдалану.
- Қалдықсыз технологияға кезең-кезеңімен көшу.
- Жерді биологиялық әртүрлілікті сақтай отырып тиімді пайдалану.
- Флора мен фаунаның жойылып кетпеуін қадағалау.
- Экологиялық білімді тереңдету және қолжетімді ету.
Түпкі өзгеріс: көзқарас пен мәдениет
Қоршаған ортаның бүтіндігін сақтау үшін адамның менталитетін, моральдық және этикалық дағдыларын жаңғырту қажет. Табиғат пен адам арасындағы қатынасқа жаңа көзқарас қалыптастыру — уақыт талабы.
Әрбір қоғам мүшесі табиғат құбылыстарының заңдылықтарымен таныс болуы тиіс. Экологиялық сауатсыздықты жою — мемлекеттік деңгейде де, қоғамдық деңгейде де маңызды міндетке айналуы керек.
Үздіксіз экологиялық білім — тұрақты шешімнің негізі
Табиғат пен қоршаған ортаны қорғаудың жолдарын түсіндіру, жалпы халықтың экологиялық сауатын арттыру және жастарға үздіксіз білім беру арқылы ғана жүйелі нәтиже болады. Үздіксіз экологиялық білімнің ғылыми негіздері қазақ халқының табиғатпен қарым-қатынасы барысында қалыптасқан тарихи көзқарасы мен салт-дәстүрінен бастау алады.
Осыған байланысты өңірлік экологиялық проблемаларды, әсіресе физика, химия, биология, география сабақтарында, жастардың санасына сіңіре білу маңызды.
«Табиғат — қоршаған орта емес, табиғат — өзіміз»
Табиғат тек сыртқы орта ғана емес: табиғат — біздің өзіміз. Өзіңді өзің алдау, өз болмысың алдында арам болу — даму перспективасын жоғалтумен тең. Адалдық — ғылыми категориядан да бұрын, адам тіршілігінің темірқазығы.
Ғасырлар дәлелдеген бір шындық бар: адалдықтан бастау алмаған әрекет адамзаттың жарқын болашағын айқындауда кешірілмес өкінішке соқтырады.
Күнделікті немқұрайлылық та экожүйені бұзады
Өзіміз күнде көріп жүрген салақтық пен немқұрайлылықтың өзі табиғатты бүлдіреді. Саяхат кезінде немесе демалып отырған жерде қалдыра салатын түрлі қалдықтар су көздерін ластайды. Сөйтіп, табиғатты бүлдіретін де — өзіміз.
Адам табиғатсыз өмір сүре алмайды. Елді мекен маңындағы ағаштардың кесілуі, бұлақ көздері мен өзендердің ластануы, кейбір аңдар мен құстардың жойылуы — мұның бәрі экологиялық мәселенің нақты көрінісі.
Табиғаттың қадірі: алтын ұя, аялы бесік, құтты мекен
Табиғат — бүкіл тіршілік атаулының алтын ұясы, аялы бесігі, құтты қонысы әрі өсіп-өнер мекені. Ол — адамға қажет баға жетпес байлық, ырыс пен мол қазынаның қайнар көзі. Халқымыздың «Табиғат — адамзаттың өмір нәрі, қажетіңнің табылары содан бәрі» деп дәріптеуі де сондықтан.
Табиғат — адам бойына адамгершілік қасиеттерді қалыптастыратын ұлағатты ұстаз; шабыт беріп, көңілге қуат, сезімге сұлулық пен сағыныш ұялатады.
Қорытынды: адам — табиғаттың перзенті әрі қамқоршысы
Табиғат адам өмірінің барлық қажетін толық өтей алуы үшін ол міндетті түрде ластанбай, уланбай сақталуы тиіс. Адам өзінің де, табиғаттың да досы бола алады; ал санасыз іс-әрекет жасаса — жауына айналады.
Адам баласы табиғаттың ең ұлы перзенті болумен бірге, оның ең ұлы қамқоршысы екенін ешқашан естен шығармайық. Табиғатқа мейіріммен, сүйіспеншілікпен, қамқорлықпен қарап, үйлесімділік сақталған кезде ғана табиғат адамзат үшін мәңгі тозбас құтты қоныс бола алады.