Жаңа сабақты түсіндіру. Сабақ түрі
Дүниетану сабағы
Табиғаттағы су айналымы
Су — тіршіліктің негізі. Бұл сабақта оқушылар судың қасиеттерін еске түсіріп, табиғаттағы су айналымын түсінеді және суды қорғаудың маңызын ұғынады.
Негізгі идея
Су табиғатта үздіксіз қозғалыста болады: булану, конденсация, жауын-шашын, ағын су — бәрі бір тұтас айналым.
Тірек ұғымдар
- Судың күйлері: сұйық, қатты, газ
- Судың маңызы және қолданылуы
- Суды қорғау мәдениеті
Нәтиже
Оқушы су айналымының кезеңдерін атай алады, судың қасиеттерін сипаттайды және табиғатты қорғау әрекеттерін ұсынады.
Сабақ мақсаты
- Оқушылардың су, оның адам өміріндегі маңызы мен қасиеттері туралы білімін еске түсіру және табиғаттағы су айналымы туралы түсінік қалыптастыру.
- Пәнге қызығушылықты арттыру, ой-өрісті, есте сақтау қабілетін және шығармашылықты дамыту.
- Қоршаған ортаны, табиғатты және суды қорғауға, аялауға тәрбиелеу.
Өткен сабақты пысықтау: тест
Білімді белсендіру және назарды шоғырландыру
-
1) Темір қай кеннен қорытылады?
- а) полиметалды кенінен
- ә) түсті металдар кенінен
- б) қара металдар кенінен
-
2) Түсті металл қорларына қайсысы жатады?
- а) мыс, қорғасын, алюминий
- ә) қоңыр көмір, тас көмір, антрацит
- б) мұнай, газ
-
3) Қостанай облысында темір кені шоғырлануы (пайызбен):
- А) 85%
- В) 82%
- С) 50%
-
4) Үй тұрмысында қолданылатын алюминийден жасалған бұйымдар:
- А) қасық, шанышқы, ыдыс-аяқ
- В) төсеніштер
- С) есік, терезе
-
5) Жезқазған, Қоңырат — бұлар қандай кен орындары?
- А) мыс кені
- В) полиметалл кені
- С) темір кені
-
6) Қарағанды, Екібастұз — бұл қандай кен орындары?
- А) мұнай
- В) шымтезек
- С) таскөмір
-
7) Ашық әдіспен өндірілетін арзан көмір алынатын орын:
- А) Екібастұз
- В) Қарағанды
- С) Маңғыстау
-
8) Күл қалдырмай түгел жанады:
- А) мұнай
- В) шымтезек
- С) тас көмір
-
9) Тас көмірдің ең сапалы түрі:
- А) қоңыр көмір
- В) тас көмір
- С) антрацит
-
10) Маңғыстау түбегі мен Каспий маңы ойпатының басты байлығы:
- А) көмір
- В) мұнай, газ
- С) кен
Жаңа материалға дайындық
Өлең арқылы ой қозғау
Су жүргізер тіршіліктің тамырын,
Су жоқ болса тіршілік тәмам, бауырым.
Судың біз біле тұра маңызын,
Көп болған соң ұмытамыз қадірін.
Су деген тіршіліктің қаны емес пе?
Су деген табиғаттың жаны емес пе?
Су жоқ жерде өмір жоқ — ол ақиқат,
Күміс су қара жердің сәні емес пе?
Талқылау сұрағы: судың адам өміріндегі маңызы қандай?
Судың күйлерін еске түсіру: жұмбақтар
1) Жылт-жылт етеді, жылғалардан өтеді.
Жауабы: судың сұйық күйі
2) Өзі судан жаралған, бірақ судан қорқады.
Жауабы: мұз (судың қатты күйі)
3) Көзге көрінгенмен, ұстасақ қолға тимейді.
Жауабы: бу (газ күйі)
Қосымша сұрақ: судың қандай қасиеттерін білесіңдер?
Жаңа сабақты түсіндіру
Проблемалық-ізденушілік бөлім
Бейнетаспадан табиғаттағы суға қатысты көріністер көрсетіледі. Оқушылар көргені бойынша судың қажеттілігі, маңыздылығы және пайдасы туралы өз ойларын айтады.
- Су не үшін қажет?
- Су болмаса табиғатта не өзгереді?
- Суды қалай тиімді пайдалануға болады?
Мұғалімнің қорытынды түсіндірмесі
1) Табиғаттағы су айналымы
Су жер бетінен буланып атмосфераға көтеріледі, салқындап бұлтқа айналады, кейін жауын-шашын түрінде қайтадан жерге түседі. Ол өзен-көлдерге жиналып, қайта буланып, айналым жалғасады.
2) Суды пайдалану және қорғау
Су ресурстары шектеулі. Сондықтан суды үнемдеу, ластамау және табиғи су көздерін қорғау — әр адамның жауапкершілігі.
- Кранды босқа ағызбау
- Қоқысты суға тастамау
- Өзен-көл маңын таза ұстау
Сергіту сәті
Оқушылар суға қатысты мақал-мәтелдердің жалғасын табады (ауызша жұмыс).
Жаңа материалдан не түсінгенін байқау
«Сиқырлы таяқша» әдісі
Оқушылар бүгінгі сабақтан не үйренгенін қысқа әрі нақты айтып шығады: су айналымының кезеңдері, судың күйлері және суды қорғау жолдары.
Білдім
Су айналымының негізгі кезеңдерін.
Түсіндім
Судың күйлері табиғатта қалай өзгеретінін.
Қолданамын
Суды үнемдеу әдеттерін күнделікті өмірде.
Үй тапсырмасы
- Мәтінді оқу.
- Мазмұнын айтуға дайындалып келу.
Бағалау
Сабаққа белсене қатысқан оқушылардың жұмысы ауызша жауаптары, тапсырмаларды орындауы және талқылаудағы белсенділігі бойынша бағаланады.