Қазақша рефераттар

Камаринская қай халықтың шығармасы

Неміс композиторы Л. Бетховен шығармаларындағы халық музыкасы

Бұл материал ашық сабақ құрылымына негізделіп, Л. Бетховен шығармашылығындағы халық музыкасының орны мен оның көркемдік түрленуін түсіндіруге бағытталған.

Кіріспе

Бұл сабақты ұсынудағы мақсатым — бүкіл әлемге танылған ұлы неміс композиторы Людвиг ван Бетховеннің қиын тағдырына қарамастан, әлемдік музыканы әртүрлі халықтардың музыкалық фольклорымен байытып, қазыналы мұра қалдырғанын көрсету. Ол музыкада шекара жоқ екенін, өнердің адамзатқа ауа мен су секілді ортақ құндылық екенін өз шығармаларымен дәлелдеді. Осы сабақ арқылы Бетховеннің халық әуендерін өңдеп, жаңа көркем кеңістікке көтерген зор мұрасын танытуды көздеймін.

Сабақтың мақсаты

1) Білімділік

  • Әлем композиторларының шығармаларымен танысу.
  • Орыс би-әні «Камаринская» тақырыбына жаңаша сипат берген Л. Бетховеннің өмірі мен шығармашылығын білу.
  • Жаңа әнді орындауға үйрену.

2) Дамытушылық

  • Музыкалық шығарманы түсініп, талдап тыңдай білу.
  • Әнді дұрыс әрі көркем орындау дағдысын қалыптастыру.
  • Ауызша сөйлеу арқылы ой-өрісті және музыкалық қабілетті дамыту.

3) Тәрбиелік

  • Өзге ұлт шығармаларын әділ бағалауға баулу.
  • Музыка арқылы достық пен мәдени түсіністікті нығайту.
  • Шығарманы түсініп, әсерлі орындауға тәрбиелеу.

Оқыту технологиясы және дереккөздер

Оқыту технологиясы
Сын тұрғысынан ойлау
Қолданылған әдебиеттер
«Музыка» (4-сынып), әдістемелік кітапша, «Музыка әлемінде» журналы

Сабақтың барысы

1) Ұйымдастыру кезеңі

  • Оқушылардың назарын сабаққа аудару.
  • Оқу құралдарын дайындау.

2) Үй тапсырмасын сұрау (интерактивті тақта арқылы)

  1. К. Күмісбековтың шығармаларын ата.
  2. «Келіңдер, ән шырқайық!» — тақырыбы бойынша сұрақтар.
  3. «Камаринская» қай халықтың шығармасы?

3) Жаңа сабақ

Музыка тыңдау

Л. Бетховен — «Камаринская». Орыс халқының би-әні тақырыбына жазылған вариациялар.

Жаңа ән

Л. Бетховен — «Сандуғаш».

Музыкалық сауат

Композитор Л. Бетховен туралы мәлімет.

Ой толғаныс кезеңі

Кітаппен жұмыс

Мәтінді оқыту, негізгі мазмұнын айтқызу, сұрақ-жауап арқылы түсінгенін тексеру.

Кітаптан тыс жұмыс (топтық)

Жаңа тақырып 3 бөлімге бөлініп, 3 топқа таратылады. Әр топтан бір оқушы шығып, мазмұнын баяндайды.

Тақырып бөлімдері

  • Л. Бетховеннің дүниеге келуі.
  • Көңілсіз балалық шақ.
  • Ауыр жастық шақ.

Жаңа мағынаны тану: Бетховеннің өмір жолы

1) Дүниеге келуі

Бонн — шағын неміс қаласы. 1770 жылы осы қалада Людвиг ван Бетховен дүниеге келіп, Боннды бүкіл әлемге танытты. Оның әулеті музыканттардан құралған: әкесі сарай музыканты қызметін атқарған. Отбасындағы тұрмыс ауыр болғанымен, әкесі қатал мінез танытып, кейде өктемдікке де барған. Людвиг тұйық өскенімен, музыканы жан-тәнімен сүйді; әкесінен жасырын скрипкада ойнауды үйренді.

2) Көңілсіз балалық шақ

Бір күні әкесі оның жасырын жаттығып жүргенін байқап, қатты ұрысқанымен, кейін ұлын музыкант ретінде тәрбиелеп, оның өнері арқылы пайда көруді де ойлады. Ол Бетховенге клавесин мен скрипкада ойнауды үйретті, оқытуда қатаң талап қойды. Соған қарамастан, Людвиг музыкадан суымады.

Сегіз жасында ол алғаш концерт берді. Осыдан кейін әкесі әртүрлі ұстаздарды шақыра бастайды. Еңбегінің нәтижесінде Бетховен скрипкада, клавесинде, органда шебер ойнайтын деңгейге жетті. Алайда отбасының қаржысы жетпегендіктен, жалпы білім беретін мектепте тұрақты оқу мүмкіндігі болмады.

3) Ауыр жастық шақ

Көңілсіз балалық шақтан кейін Бетховенді қиын да ауыр жастық кезең күтіп тұрды: анасының қайтыс болуы, әкесінің ауруға шалдығуы, шешек ауруынан бет әлпетінің өзгеруі. Ең ауыр соққы — есту қабілетінің нашарлап, кейін мүлде естімей қалуы еді. Дегенмен ол таңдаған жолынан таймады: күйзеліс пен қиналыс кезінде де музыкадан күш-қуат алды.

Музыка тыңдау: «Камаринская» және вариация

Тыңдалатын шығармалар

  1. Орыс халқының би-әні «Камаринская».
  2. Л. Бетховеннің «Камаринская» тақырыбына жазған вариациясы.

Тапсырма

  • Екі нұсқаны салыстырып, әуендегі өзгерістерді ажырату.
  • Орыс әуенінің неміс музыкасына тән сипат алуын анықтау.

Күтілетін жауап

  • Вариацияда мажор мен минордың алма-кезек келуі байқалады.
  • Орыс әуені неміс музыкасына тән өң алады: әуен түрленеді, біркелкі ырғақ айқындалады, екінші фраза қысқарып орындалуы мүмкін.

Анаграммалық ойын

Жаңа әуеннің тақырыбын анаграмма арқылы табайық:

У А Ш Ғ А С Д Н
5 2 8 6 7 1 4 3

Жаңа ән: «Сандуғаш» (Л. Бетховен)

Орындау реті

  1. Дауыс жаттығуы.
  2. Әнді мұғалім орындауында тыңдау.
  3. Ән мәтінімен жұмыс.
  4. Әнді орындату.

Мазмұн өзегі

Әннің идеясы — сағыныш пен жоғалтудың мұңын жеткізу, ананың жүрек сыры арқылы сезімді нәзік суреттеу.

Ән мәтіні: «Сандуғаш»

1. Іздейсің нені, сандуғаш?
Қонбайсың жерге де.
Көзіңнен неге тамды жас?
Қамықтың сен неге?

Білсең ғой менің зарымды,
Ананың арманын.
Жоғалттым балапанымды,
Сол үшін зарладым.