Пластикалық деформация қандай деформация
Қарағанды қаласы, №68 ЖББ ОМ
Физика пәні мұғалімі: Біләл Дина Төлеуханқызы
7-сынып • Физика
Тақырып: Денелердің жүзу шарттары
Сабақтың типі
Жаңа сабақты игеру
Сабақтың түрі
Топтық, саяхат-сабақ
Негізгі идея
Жүзу, бату және қалқып шығу — тығыздық пен Архимед күшіне байланысты.
Сабақтың мақсаты
Білімділік
Денелердің жүзу шарттарының дененің және сұйықтың тығыздығына тәуелді екенін түсіндіру.
Дамытушылық
Тәжірибе барысында топтық жұмыс дағдыларын дамыту, логикалық ойлау қабілетін арттыру.
Тәрбиелілік
Өзара бағалауға, бір-біріне көмектесуге және жауапкершілікке тәрбиелеу.
Көрнекіліктер мен құрал-жабдықтар
- Теңіз жолы картасы
- Архимед портреті
- Суы бар ыдыс
- Динамометрлер
- Денелер жиынтығы
- Мұз, тығын, металл кесегі
- Карточкалар
- Топ атауы жазылған плакат
- Бағалау парағы
- Интерактивті тақта
Сабақ кезеңдері
- 1 Ұйымдастыру кезеңі
- 2 Үй тапсырмасын тексеру
- 3 Жаңа сабақты меңгеру
- 4 Жаңа сабақты бекіту
- 5 Қорытындылау және бағалау
- 6 Үй тапсырмасы
I. Ұйымдастыру кезеңі: «Архимед патшалығына саяхат»
Мұғалім: «Сәлеметсіңдер ме, балалар! Бүгінгі сабағымыз ерекше. Бізді Архимед Герон патшалығына қонаққа шақырып отыр. Ол үшін кемемен теңізге шығып, жүзіп баруымыз керек. Мен сендерге үш кеме дайындадым».
1-топ: «Жүзу»
Теңізге, суға түскен соң,
Адам деген жүзген дұрыс.
Жүзіп-жүзіп аралап,
Сұйық ішін кезген дұрыс.
2-топ: «Бату»
Теңізге, суға түскен соң,
Адам деген батқан дұрыс.
Гауһар тасты аралап,
Рахаттанып жатқан дұрыс.
3-топ: «Қалқып шығу»
Көкті де, суды да көру үшін
Су бетінде қалқыған дұрыс.
Сұйық бетінде көңілденіп,
Шаттанып ән салған дұрыс.
Мұғалім: «Кемені басқару үшін бізге кім керек? Кеме капитандарын сайлайық».
«Теңізшілерді кемеге қабылдау үшін бағалау парағына менің сұрағыма жауап беру арқылы тіркелеміз. Назарларың менде болсын — кеттік!»
II. Үй тапсырмасын тексеру
1-тапсырма: Ауызша сұрақ-жауап
Оқушылар «орнында отыру матрицасы» арқылы, БЖС (биоақпарат және синергетика) технологиясы негізінде сұрақтарға жауап береді.
Мұғалім: «Жақсы! Барлығымыз да кемеге отыруға жолдама алдық. Енді бағалау парағын кеме капитандарына тапсырамын — мен бір мезетте үш кемені бірдей бақылай алмаймын. Іске сәт, жолға шығайық!»
Тәжірибе: Архимед күшін анықтау
2-тапсырма: Эксперимент (іскерлік ойын)
Әр кемеде теңізшілер рөлдерге бөлінеді: эксперимент жасаушы, жазушы, бақылаушы, баяндаушы.
Орындау қадамдары
- 1.Берілген дененің ауадағы салмағын табу: P1
- 2.Осы дененің судағы салмағын табу: P2
- 3.Ығыстырушы күштің шамасын есептеу
- 4.Нәтижелерді салыстырып, қорытынды жасау
Негізгі тұжырым
Дененің судағы салмағы ауадағы салмағынан кіші, өйткені сұйық ішінде денеге жоғары бағытталған Архимед күші әсер етеді.
Формула:
FA = P1 − P2
(Архимед күші ауадағы салмақ пен судағы салмақтың айырмасына тең.)
Мұғалім: «Архимед күшін кім тұжырымдайды?»
Оқушы: «Сұйыққа батырылған денеге оның сұйыққа батқан бөлігі көлеміндегі сұйықтың салмағына тең ығыстырушы күш әрекет етеді».
Мұғалім: «Дұрыс. Бұл күш алғаш рет ежелгі грек ғалымы Архимедтің құрметіне Архимед күші деп аталады».
III. Жаңа сабақты меңгеру: Денелер неге жүзеді, батады немесе қалқып шығады?
Проблемалық сұрақ
Кейбір денелер су бетінде қалқып жүреді, кейбірі батып кетеді, ал енді бірі сұйық ішінде жүзіп жүре алады. Неліктен? Неге шеге суға батады, ал үлкен кеме жүзіп жүреді?
Мұғалім: «Айналамызда қызық құбылыстар көп. Ендеше кемеміз теңіз ортасында “батып кетпес” үшін мына сұрақтарға жауап іздейік: бір дене неліктен суға батады, екіншісі неге су бетінде қалқып жүреді, ал үшіншісі неге сұйық ішінде тепе-тең қалыпта жүзе алады?»