Қазақша рефераттар

Шәкәрімнің өмір жолы

Сабақтың мазмұны

Бұл сабақ Шәкәрім Құдайбердіұлының өмірі мен шығармашылығын жүйелі танытуға бағытталады. Оқушылардың дүниетанымын кеңейтіп, ұлттық рухқа, ізгілікке және ізденімпаздыққа баулуға мән беріледі.

Білімділік

Шәкәрім шығармашылығының табиғатын ашу, тұлғасын толыққанды қарастыру.

Тәрбиелік

Ұлтжандылық рухқа, адамгершілікке, ізгілік пен табанды ізденіске үндеу.

Дамытушылық

Дүниетанымды кеңейту, ой ұшқырлығын, талдау мен тұжырым жасау дағдыларын дамыту.

Сабақ форматы

Түрі: жаңа тақырыпты меңгерту. Типі: аралас сипатта.

Әдістер мен құралдар

  • Әңгіме-сұхбат, түсіндірмелік әдіс
  • Өзіндік жұмыс, деңгейлік тапсырмалар
  • Компьютер, интерактивті тақта, слайдтар

Пайдаланылатын әдебиеттер

  1. «Шәкәрімтану мәселелері», 2 том. Алматы, 2007.

  2. Ш. Құдайбердиев (әдістемелік нұсқау). Алматы, 1989.

  3. Ж. Ахметова. «Шәкәрім және фольклор». Қазақ тілі мен әдебиеті журналы, №5–6, 1998, 87–93-беттер.

Сабақтың барысы

1) Ұйымдастыру кезеңі

Оқушылармен сәлемдесу, танысу. Шәкәрім қажының өмірі бойынша бұрын өткен материалды пысықтау.

Сұрақ (ой қозғау):

Қазақ халқының рухани, мәдени және әдеби өмірінде өзіндік із қалдырған әмбебап талант иесі Шәкәрім Құдайбердіұлының өмірі мен шығармашылығы туралы қандай мәлімет білесіңдер?

2) Жаңа тақырыпты түсіндіру

  • Компьютер арқылы Шәкәрім қажының өміріне қатысты гипермәтінді тыңдау.
  • Өмір жолына байланысты суреттерді слайдтардан қарастыру.
  • «Сіз білесіз бе?» айдары арқылы ақпараттық деректермен танысу.

«Сіз білесіз бе?» деректері

1-слайд

Шәкәрім Меккеге барып, қажы атанған.

2-слайд

Мекке сапары діни сапармен шектелмей, ілім іздеудің жолына айналды: Стамбул кітапханасына барып, Александрия кітапханасына қызмет еткен ғалымдармен байланысып, қажетті кітаптарды жаздырып алған.

3-слайд

Тарих саласына да ден қойып, Мекке мен Мединенің тарихын зерттеген. Бұл бағыттағы басты еңбегі — «Шежіре».

4-слайд

Түйеқарын өсімдігін қайнатып, қоюлатып, оған ашудас қосу арқылы қолдан сия жасап, сол сиямен жазған.

5-слайд

Төрт тілге жетік болған: орыс, араб, түрік, парсы.

6-слайд

Өз дәуірінде құсбегі, мерген, аңшы ретінде де танылған.

7-слайд

Геометрия заңдарын үйреніп, тік үшбұрышқа қатысты есептерді білген.

8-слайд

Л. Толстойды ұстаз тұтып, онымен хат алысып тұрған.

3) Ой сергіту: Шәкәрім жұмбақтары

Жұмбақ 1

Тамам сөзді сөйлейді, сөйле десе, Етінен ет кесемін сөйлемесе. Айт десем, айтпайтын жауабы жоқ, Сүйгенімді сөйлеттім әлденеше.

Жұмбақ 2

Бір нәрсе жұртқа мәлім, көзден ғайып, Ұстауға еш болмайды, қолдан тайып. Не сынап, не түстеуге ұқсамайды, Кейде көп, кейде кетер тіпті азайып.

4) Деңгейлік тапсырмалар

Тапсырмалар 1–4 деңгей бойынша беріледі: 1-деңгей — міндетті (мемлекеттік стандарт), 2–3 деңгей — біртіндеп күрделенеді, 4-деңгей — шығармашылық жұмысқа бейім оқушыларға арналған. Барлық оқушының 4-деңгейді толық орындауы міндетті емес; көбіне 1–2 деңгейді толық меңгеріп, үздіктер жоғары деңгейге өтеді.

I деңгей

Білімнің минималдық шегі

Тақырып: Шәкәрімнің өмір жолы.

II деңгей

Алгоритмдік саты

Өлеңді талдау: ұйқас, тармақ, бунақ, буын және троп түрлерін анықтау.

III деңгей

Эвристикалық саты

Өлеңдерін жатқа айту және сол ұйқас үлгісіне салып, шағын өлең құрастыру.

IV деңгей

Шығармашылық саты

«Мен таныған Шәкәрім» тақырыбында шағын ой толғау жазу. Мұнда сөздік қор, ой ұшқырлығы, тұжырым нақтылығы бағаланады.

5) Сабақты бекіту

Абайдың «Ескендір» поэмасы «Осы жұрт Ескендірді біле ме екен?» деген жолмен басталатыны белгілі. Бүгінгі қорытындыда осы ойды «Біз осы Шәкәрімді білеміз бе?» деп өзгерте отырып, талқылауға шығарамыз: егер білсек, Шәкәрімді кім деп танимыз?

Жұмыс түрі: топтастыру стратегиясы (оқушы ойларын жинақтау, ұғымдарды жүйелеу).

Қорытынды

Шәкәрім — ең алдымен, ақын. Ол XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басындағы қазақ әдебиеті тарихында Абайдан кейінгі ірі тұлғалы ақындардың бірі ретінде танылады. Өз халқының болашағына алаңдап, тығырықтан шығар жол іздеді; кейінгі жастарға үмітпен қарап, сенім артты.

Шәкәрім сөзімен түйіндеу

Адам үшін — еңбегім, Өмірден барлық тергенім. Қалағаныңды қалап ал, Мұрам сол, жастар, бергенім!

Үй тапсырмасы және бағалау

Үйге тапсырма

  • Шәкәрімнің өмірі мен шығармашылығы туралы оқу.
  • «Еңлік — Кебек» поэмасының мазмұнын меңгеру.

Бағалау

Оқушылардың жауаптары, тапсырмаларды орындау сапасы, талдау тереңдігі және шығармашылық жұмысы негізінде бағаланады.