ХХІ ғасыр - білім мен ғылымның ғасыры
ХХІ ғасырдағы білім беру: сапа, жаңару және мұғалімнің рөлі
Қазақстан Республикасы әлемдегі бәсекеге қабілетті 50 елдің қатарына ену жолында. ХХІ ғасыр — білім мен ғылымның ғасыры. Осы кезеңде оқушылардың білім сапасын көтеру — ең өзекті міндеттердің бірі. Сондықтан білім беру саласында батыл қадамдар жасалып, жүйелі өзгерістер енгізілуде.
Сол игі бастамалардың бірі — Қазақстан Республикасы педагог қызметкерлерінің біліктілігін арттыру курстарының үшінші (негізгі) деңгей бағдарламасын (бұдан әрі — Бағдарлама) меңгеру.
Бағдарлама оқушылардың пәнге қызығушылығын арттыруға, оқу дағдыларын жақсартуға және білімді саналы меңгеруге ықпал етеді. Білім берудің негізін терең түсіну, ойлауға жүйелі түрде үйрету, шығармашылық жұмысты үздіксіз жетілдіру, кеңістіктік ойлауды дамыту, сондай-ақ ақпараттық-коммуникациялық технологияларды дұрыс меңгеру — қазіргі мұғалім үшін маңызды талаптар.
Сындарлы оқыту және заманауи тәжірибе
Орта білім беру жүйесінде әлемдік деңгейде нәтижелілігін дәлелдеген оқыту әдістемелерінің арасында сындарлы (конструктивті) оқыту теориясына негізделген тәсіл айрықша орын алады. Сондықтан оқыту мен оқудың қазіргі заманғы әдістері мұғалімнің күнделікті тәжірибесімен және кәсіби мәнмәтінмен өзара байланыста қарастырылады.
Негізгі ұстаным
Оқушы білімді дайын күйінде алмайды — тәжірибе, ойлану және әрекет арқылы құрастырады.
Мұғалімнің бағыты
Мұғалім оқу үдерісін ұйымдастырып, сұрақ қою, талқылау және рефлексия арқылы ойлауды жетелейді.
Мектеп, болашақ және ұстаз жауапкершілігі
Егемен, тәуелсіз еліміздің болашағы — жастардың қолында. Ал сол жас ұрпаққа дұрыс бағыт-бағдар беретін тұлғалардың бірі — ата-ана болса, екіншісі — мұғалім. Өркениетке бастар жолдың бастауы — мектеп десек, мектептің басты тұлғасы, жүрегі — ұстаз.
Мектеп жұмысының нәтижелі болуы мен оқушы жетістігінің өсуі көбіне ұстазға байланысты. Сондықтан мұғалімнен заман талабына сай болу үшін үздіксіз іздену, білімін жетілдіру және жан-жақты кәсіби құзыреттілік талап етіледі.
Бағдарламаның жетекші мақсаты
Бағдарламаның жетекші мақсаты екі бағытты қамтиды: біріншіден, рухани, мәдени және адамгершілік құндылықтар негізінде жастарды өз елінің мәдениетін құрметтеуге тәрбиелеу; екіншіден, жылдам өзгеріп жатқан әлемде өзіне сенімді әрі табысты болуға мүмкіндік беретін дағдылар мен түсініктерді дамыту, өмірлік жағдаяттарда білімді қолдануға ықпал ететін сыни тұрғыдан ойлауға үйрету.
Жеті модуль және жаңа әдіс-тәсілдер
Бағдарлама идеялары сабақтарда қарастырылатын жеті модуль арқылы жүйеленеді. Соның ішінде 1-модуль — оқыту мен оқудағы жаңа әдіс-тәсілдер оқу бағдарламасының негізгі өзегінің бірі ретінде қарастырылады.
- Сыныпты топқа бөліп оқыту, уақыт пен ережені сақтай отырып жұмыс жүргізу.
- Постер дайындау және оны қорғау арқылы ойын дәлелді жеткізуге үйрету.
- Әлеуметтік-сындарлылық ұстанымымен үйлесетін тәсілдерге басымдық беру.
Жаңа әдістердің ішінде біз диалог арқылы оқыту және «қалай оқу керектігін үйрену» тәсілдерін ерекше қарастырамыз, өйткені олар әлеуметтік-сындарлылық көзқараспен тығыз байланысты.
Диалогтің мәні
Диалог негізіндегі оқыту мен оқу — оқушылардың өзара сұхбаттасуы және мұғалім мен оқушы арасындағы әңгіме арқылы шәкірттің өзіндік ой-пікірін жүйелеуге, дәлелдеуге және дамытуға көмектесетін тиімді амал.