Гүл күтуші
«Гүлстан» телебағдарламасынан: «Гүл — ғажайып дүние»
Тербелген дала гүлдері өздері туралы тақпақтарын айтып, студияда көктемнің лебін сездірді. Жүргізушінің жыры гүлдің нәзіктігін, алуан түсін және табиғатқа берер көркін айшықтай түсті.
Жүргізуші:
Гүлдер, гүлдер, көп гүлдер —
Қызыл гүлдер, көк гүлдер.
Таңмен бірге оянып,
Күн нұрына боянып,
Көрік бердің далаға.
Табиғат пен адам: бір-бірінен ажырамас байланыс
Табиғат — бүкіл тіршілік атаулының құтты қонысы, алтын ұя бесігі. Ал адам үшін ол — ең қасиетті әрі қастерлі ұғым. Қазақ халқының ғұмыры табиғатпен етене байланыста өтіп келеді. Сұлу табиғатты көзбен көріп қана қоймай, жанмен сезініп, сол қалпында сүйе білу — үлкен ләззат.
Неге гүл маңызды?
Гүлдер кеңістікті көріктендіріп қана қоймай, көңіл күйге әсер етеді: жанды сергітеді, үйге жылылық береді.
Өсімдіктердің пайдасы
Көп өсімдік өскен жерде тыныс алу жеңілдейді: олар оттегін бөліп, айналадағы ортаны белгілі бір деңгейде тазартады.
Гүл өсіру тарихы және гүлдің қолданылуы
Динара Мұқанова: Адамдар бөлме өсімдіктерінің мәңгі жасыл жапырақтары бөлмеге қысы-жазы бірдей көрік беретінін ерте заманнан-ақ байқаған. Гүл өсіру біздің дәуірімізге дейін шамамен 3000 жыл бұрын белгілі болған. Археологтардың зерттеуінше, адамдар гүлді алғаш рет қола дәуірінде қолданған. Ежелден танымал гүлдерге лотос, раушангүл, қызғалдақ, фикус, сирень, жауқазын жатады.
Гүлдің қолданылу аясы
- Сәндік мақсат
- Тозаңдану үдерісі
- Дәрі-дәрмек
- Парфюмерия
- Кондитер өнеркәсібі
- Бояу өндірісі
Тікелей эфир: көрермен сұрақтары
Бағдарлама пікір алмасуға құрылғандықтан, көрермендер телефон арқылы да, студиядан да сұрақтарын қойды. Негізгі тақырыптар — бөлме гүлдерінің күтімі, ғылыми атаулары, қолайлы орын таңдауы және көбейту тәсілдері.
Сұрақ 1
Гүл күтімі туралы айтып берсеңіз: суғару, жылу, жарық және ылғалдылық қандай болуы керек?
Жауап
Гүл күтуші жалпы күтім қағидаларын түсіндіріп, әр өсімдікке суару жиілігі мен жарық мөлшерін түріне қарай бейімдеу керегін атап өтті.
Сұрақ 2
Үйде «доллар гүлі» өсіремін. Оның ғылыми атауы қандай?
Жауап
«Жас натуралистер» тобы бұл өсімдік туралы мәлімет беріп, ғылыми атауын түсіндірді.
Сұрақ 3
Бөлме жағдайында ілініп өсетін, дәлізге сән беретін қандай өсімдіктерді өсіруге болады?
Жауап
Хлорофитум сияқты ілмелі өсімдіктер дәлізге жақсы үйлеседі.
Сұрақ 4
«Женское счастье» деп атайтын гүл туралы білгім келеді.
Жауап
«Жас натуралистер» бұл гүлдің ерекшеліктері мен күтімі жайлы түсіндірді.
Сұрақ 5
Сыныпта гүл өсіреміз. Отырғызу тәртібі, топырақ және ыдыс таңдауы туралы айтып берсеңіз.
Жауап
Гүл күтуші топырақтың құрамы, дренаж, құмыра көлемі және қайта отырғызу мерзімі өсімдік түріне қарай таңдалатынын атап өтті.
Сұрақ 6
Үйде антуриум өсіремін. Жапырақтары ұсақталып, жақсы өсе алмай тұр. Себебі неде?
Жауап
Себептері күтім режиміне байланысты болуы мүмкін: жарық жетіспеуі, қоректік заттың аздығы, ауа ылғалдылығының төмендігі немесе дұрыс суарылмау.
Сұрақ 7
Сыныбымыз көлеңкелеу әрі салқын. Ондай жерде қандай гүлдерді өсіруге болады?
Жауап
Юкка, цикас, фикус сияқты өсімдіктер аталды (нақты жағдайға қарай таңдау қажет).
Сұрақ 8
Гусмания гүлінің күтімі туралы білгім келеді.
Жауап
Гүл күтуші гусманияның күтім ерекшеліктерін түсіндірді.
Сұрақ 9
Көктем — гүлдердің қарқынды өсіп, көбейетін шағы. Бөлме гүлдерін көбейту жолдары қандай?
Жауап
«Жас натуралистер» көбейтудің негізгі тәсілдері туралы айтып, тәжірибелік кеңестер ұсынды.
Гүл арқылы ауа райын болжауға бола ма?
Динара Мұқанова: Кейбір өсімдіктер жауын алдында мінезін өзгертеді. Мысалы, дала шырмауығы жауын болар алдында жабылып қалады, ал сары акацияның шірнесі жауын жауар алдында көбейе түседі. Ауа райын осылай болжайтын гүлдерді кейде «барометр гүлдер» деп те атайды.
Гүл сыйлаудың әдебі: түс мәні мен таңдаудың талғамы
Бағдарлама соңына қарай гүл сыйлаудың да өзіндік ережелері бар екені айтылды: гүлді адамға бірдей сыйлай салмай, жасын, жынысын, мінез-құлқын және жағдайдың мәнін ескерген жөн.
Түстердің ишарасы
- Ақ — көңіл күйді көтереді.
- Сары — жылу мен жарықтың белгісі.
- Күлгін — кеңдік пен сенім.
- Қызыл — мерекелік көңіл күй.
Таңдау кезінде ескеріңіз
- Гүлдің түсі
- Сабағының ұзындығы
- Гүлінің пішіні
- Алушының талғамы мен жағдайдың мәні
Гүл күтуші студияға құр келмей, өзімен ала келген гүлдерін сыйға тартты. Бұл — адамның табиғатқа, гүлге деген мейірімінің бір көрінісі.
Қорытынды: гүл — қуаныш пен бейбіт өмірдің белгісі
Ғажайып гүлдер туралы бір ғана бағдарламада айтып жеткізу мүмкін емес. Гүл — қуаныштың, адалдықтың, бейбіт өмірдің, шаттықтың белгісі. Көрермендерге гүлдей құлпырып, шат көңіл мен қуаныш тіленді.
Жүргізуші:
Гүлдер, гүлдер, шоқ гүлдер —
Қызыл гүлдер, көк гүлдер.
Тұра берші, ырғалып,
Тұра берші, нұрланып.
Келесі бағдарламада жолыққанша, сау-саламат болыңыздар.
Оқушыларға алғыс: «Табиғаттың өзі — суретші» көрмесі
Бұған дейін жарияланған «Табиғаттың өзі — суретші» атты гүл суреттері көрмесіне қатысқан оқушыларға алғыс айтылды. Ең таңдаулы сурет иелеріне сыйлық дайын екені хабарланып, сыйлықты келіп алу мүмкіндігі көрсетілді. Өнерлеріңіз шыңдала берсін!