Балалар үйінен бала алайық дегеніме
Балалы үй – базар
Кез келген отбасының қызығы мен шыжығы — бала. Бала — өмірдің жалғасы, өзіңнің арнаң. Оның әр қылығы шаршағаныңды басып, көңіліңе жылылық ұялатады. Алайда мұндай қуаныш әр отбасына бірдей бұйыра бермейтіні өкінішті.
Әйел болып жаралған жан үшін баласыз ғұмыр кешу ең үлкен бақытсыздықтай көрінеді. Сол себепті кейбірі тағдырға мойымай, соңғы үмітін арқалап, ең мықты дәрігерге де, естіген емшіге де барып емделіп жатады. Бірақ бәрінің жолы бола бермейді. Мұндайда кейбір жан басқа біреудің тастап кеткен баласын бауырына басып, бақытын тауып жатады.
Жалғыздықтың жан жарасы
Осы тақырып бірде мен отырған жастар ортасында қызу талқыланған еді. Сонда жанымызға жаңадан қосылған бейтаныс қыз өз әңгімесін бастады.
«Мен көпбалалы отбасынан шыққанмын. Әке-шешем өте балажан. Сондықтан біздің үйде өзге балалар да еркін жүре береді. Бірақ әкемнің әпкесі кейде анама келіп алып: “Бала туа бересің. Ертең оның бәрін қалай асырайсыңдар? Жан-жақтан бауырымды жеп қоятын болдыңдар”, — деп ұрыс шығарып кетеді.
Таңғалатыным — анам оған осы күнге дейін шыдап жүр. “Неге айтып тастамайсың?” десем, анам: “Е, қызым, ол да қайбір жетісіп жүр дейсің? Жалғыз тұрады, жетектеген баласы да жоқ. Менің базарым — балаларым. Оны көргенде іші қайнамайды дейсің бе? Болмашы нәрсеге кінә артып ұрысатыны — жанындағы жарасын білдіргісі келмегені”, — деп жауап береді».
Шынында да ойланып қарасам, ол — бақытсыз жан. Жолдасымен баяғыда ажырасып кеткен. Қызметі де бар, үлкен үйі де бар, қысқасы, жағдайы жеткілікті — бірақ баласы жоқ.
«Кенже сіңлім дүниеге келерде “маған бер” деп сұрапты. Бірақ анам әбден көңілі қалған адамға баласын қалай берсін? Кішкентай кезімде мені де жанынан қалдырмайтын. Әсіресе туған ауылына баламен барғанды ұнататын. Жолда келе жатып: “Біреу мені сенің мамаң ба деп сұраса, ‘иә’ деп айта салшы”, — дейтін.
Алдымыздан шыққандар міндетті түрде солай сұрайтын. Өйткені мен оған қатты ұқсайтынмын. Мүмкін, сондықтан болар, мені ерекше еркелетіп, қалағанымды алып беретін. Бірақ менің өз анам бар ғой. Жазғы демалыс бітерде ата-анамды, бауырларымды сағынып, үйге асығатынмын. Ал ол бір күнге болса да кідіртуге тырысатын.
Бұрын ашулансам да, қазір жаным ашиды. Не дегенмен, әдемі зәулім үйінде жан баласы жоқ, жалғыз өзі ғана. Иә, дүние бақыт болмайды. Әйел бақыты — ана болу, сүйіктісінің жары болу. Өкінішке қарай, ол бұл қағиданы кеш түсінген сияқты».
Ой түйін: Кейбір адам жан жарасын жасыру үшін айналасындағыларға шүйлігіп, ашуын сыртқа шығарады. Бірақ бұл тәсіл жалғыздықты жеңілдетпейді; керісінше, адамды одан әрі оқшаулап жіберуі мүмкін.
Екі оттың ортасында қалған әке
Осы тұста Жандос та сөзге араласып, өз әңгімесін айтты:
«Ағамның үйленгеніне он бес жыл болды. Орталарында бала жоқ. Бірінші әйелінен бір ұлы бар, бірақ анасы көрсетпейді».
«Бірде ағам екеуміз қалада кездесіп қалдық. Әдетте ол маған сырын ашпайтын. Сол күні іші-бауырына сыймай, барын жайып салды: “Ұлымды көргім келеді. Бірінші әйелім көрсетпеймін дейді, екіншісі барма дейді. Екі оттың ортасында не істерімді білмеймін.
Естуімше, балам қатты ауырып қалыпты. Емдеуге қыруар ақша керек екен. Екінші әйелімнің туыстары мықты дәрігерлер. Егер олар қолға алса, бір үміт бар. Бірақ осыны айтсам, саусағының ұшын да қимылдатқысы келмейді.
Өзі де бала көтере алмай жылап жүр. Балалар үйінен бала алайық десем: ‘Мен біреудің баласын жақсы көре алмаймын. Қаны қандай екенін құдай білсін. Ертең басымызға бала емес, бәле болады’, — дейді. Сөйтіп, менің балама да жаны ашымады.
Мүмкін, мейірімі түсіп көмектессе, бір баланы бауырына басса, Алла тағала бізге де оң көзімен қарар ма еді? Қолымнан келер қайран жоқ, жанымды қоярға жер таппай жүрмін…»
Ол айтып отырып, көз жасын жасыра алмады. Соңғы кезде ішімдікке салынып кеткені де осы ішкі күйіктен шығар деп ойладым.
Асырап алу туралы: қорқыныш пен үміт
Әрине, «қан тартады» деген үрейдің де жаны бар: тектің, мінездің әсері болмай қалмайды. Бірақ тәрбиенің орны одан да биік. Балаға шын пейілмен «асыранды» деп емес, «өз балам» деп қараған ата-анаға бала да бауыр басады.
Мұндай мысалдарды талай көріп те, естіп те жүрміз. Сондықтан бала асырап алудан қорқудың қажеті жоқ деп ойлаймын. Ең бастысы — жауапкершілікті сезініп, тәуекелге бара білу.
Негізгі ой: Бақыт — үйдің кеңдігімен немесе дүниемен өлшенбейді.
Негізгі тірек: Отбасының жылуын ұстап тұратын — мейірім, өзара түсінік және бала күлкісі.
Өйткені екі жан бір-бірін қанша сүйсе де, араларына ұйытқы болатын бала керек. Онсыз отбасының бақыты баянды деп айту қиын.
Дереккөз: «Айнұрдың күнделігі»