Қазақша рефераттар

Иді терінің шел жағынан бетіне әлденеше рет жағып илеу

Сабақ туралы қысқаша мәлімет

Қызылорда облысы, Қазалы ауданы, Қазалы ауылы №100 орта мектебінің бейнелеу өнері және сызу пәні мұғалімі — Есіркеев Қайрат Еленбайұлы.

Сабақ тақырыбы
Тері өңдеу технологиясы
Сабақ түрі
Аралас
Сабақ мақсаты
Тері өңдеу технологиясы туралы түсінік беру, үйрету және практикалық жұмыс орындату.
Сабақ әдістері
Түсіндіру, сұрақ-жауап, сарамандық жұмыс
Көрнекіліктер
Тері түрлері, плакаттар

Сабақ барысы

  1. 1 Ұйымдастыру кезеңі.
  2. 2 Оқушыларды түгелдеу.
  3. 3 Тақта, көрнекілік және жұмыс орнын дайындау.
  4. 4 Үй тапсырмасымен жұмыс.
  5. 5 Жаңа сабақ.
  6. 6 Үйге тапсырма.

Жаңа сабақ: тері өңдеу өнері

Тері туралы

Халық тұрмысында мал терілерін қарапайым тәсілдермен ұқсату — ертеден келе жатқан дәстүрлі өнердің бірі. Ірі қара малының иленбеген терісі шылғи тері деп аталады, ал иленіп, ұқсатылғаннан кейінгісі қайыс деп аталады.

Шылғи теріні ұқсатудың негізгі екі түрі:

  • Жүнін сылып тастап пайдалану.
  • Жүнін сылмай-ақ пайдалану.

Жаңа сойылған мал терісін тұз сеппей орап, жылы жерге қойса, ол өздігінен 2–3 күн ішінде жидіп, жүні түсіп қалады. Терінің ең сапалы бөлігі — малдың жоны мен сауырында, сондай-ақ қабырғалық деп аталатын қос қапталында болады. Мойын терісі әдетте жұқалау келеді.

Қалыңдығына қарай

  • Ең қалыңы: сиыр терісі
  • Келесі: түйе терісі
  • Ең жұқасы: жылқы терісі

Тері атаулары (мал түріне қарай)

  • Ірі қара: сиыр, өгіз, тайынша, бұзау
  • Жылқы: бие, жабағы, құлын
  • Түйе: атан, бота
  • Қой: жабағы, қырықпа, күздік, соғым, тықыр
  • Аң терісі: түлкі, қарсақ, қоян

Терінің негізгі қабаттары:

Эпидермис, тері негізі, шел қабаты.

Материалдар мен құралдар, негізгі бағыттар

Оқу бөлімдері

  • Тері бояу
  • Тері илеу
  • Тері түрлері
  • Тері өңдеу технологиясы
  • Теріден жасалатын бұйымдар

Ескерту

Практикалық кезеңде қауіпсіздік ережелері, жұмыс орнының тазалығы және құралдарды дұрыс қолдану міндетті түрде сақталады.

Тері илеу

Малма — іркіттен ашыған айраннан немесе құрттың сарысуынан жасалатын, кейде оған кебек не ұн қосып ашытылатын сұйық қоспа.

  • Негізгі тәсілдер

    • Теріні толықтай малмаға батырып салу.
    • Иді терінің шел жағынан бетіне бірнеше рет жағып, илеу.

Илеу технологиясы (мал түріне қарай)

Түйе терісі

15–17 күн
  1. 1 Сойылған теріні жылы жерде 1 тәулік ұстаймыз.
  2. 2 Келесі күні жүнін жұлып, малмаға саламыз.
  3. 3 Малмада 15–17 күн ұстаймыз.
  4. 4 Алып тазартып, 1 күн кептіреміз.
  5. 5 Ылғалдау күйінде талқыға салып, жұмсартамыз.

Жылқы терісі

14–15 күн
  1. 1 Сойылып алынған теріні жылы жерде шамамен 2 күн ұстаймыз.
  2. 2 Жүнінен тазартып, малмаға саламыз.
  3. 3 Малмада 14–15 күн ұстаймыз.
  4. 4 Малмадан алып тазартып, 1 күн кептіреміз.
  5. 5 Талқыға салып, жұмсартамыз.

Илеу процесінде теріні уақытында тазалау, дұрыс кептіру және талқылау — материалдың беріктігі мен жұмсақтығына тікелей әсер етеді.