Қазақша рефераттар

Қарт жігітке

Тәрбие сағаты

«Шын дос — асыл қазына»

Достық туралы түсінікті тереңдетуге, өзара сыйластық пен жауапкершілікті нығайтуға арналған сабақ жоспары.

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

Амандасу, түгендеу. Әнұран орындау.

«Жүректен жүрекке»

Оқушылар шеңбер бойымен бір-біріне кезекпен достық тілектерін білдіреді:

  • Досыңа адал бол!
  • Татулық тілеймін!
  • Досыңа кек сақтама!
  • Кешірімді бол!
  • Достық тілеймін!

II. Тақырыпты ашу сұрақтары

Тақырыпты жағдаят арқылы ашу (слайд). Талқылауға арналған сұрақтар:

  1. 1.«Дос», «достық» дегенді қалай түсінеміз?
  2. 2.Досың бар ма? Ол кім?
  3. 3.Достық — шынайы сезім бе, әлде жай ұғым ба?
  4. 4.Достық жасқа байланысты ма?
  5. 5.Қыз бала мен ер баланың арасында достық бола ма?
  6. 6.Жақсы дос пен жаман дос қандай болады?
  7. 7.Досыңның басына қиындық түссе, не істейсің?
  8. 8.Дос қандай болу керек?

III. «Нағыз дос» алма ағашы

Оқушылар «алма ағашына» досқа тән қасиеттерді жапырақ түрінде іліп шығады. Тапсырма барысында жағымды қасиеттерді күшейтіп, жағымсыз әдеттерді ажырату ұсынылады.

Досқа тән қасиеттер

адал жомарт адамгершілігі мол қарапайым мейірімді кешірімді төзімді ақылды сабырлы салмақты кек сақтамайтын ашық бүкпесіз

Достыққа көлеңке түсіретін әдеттер

өтірік айту тәртіпсіздік мақтаншақтық жалқаулық

Ескерту: кейбір қасиеттер (мысалы, «тұйықтық», «қаталдық») әр жағдайға байланысты әрқалай көрінуі мүмкін. Мұнда олар қарым-қатынасқа әсер ету қырынан талқыланады.

IV. Тақырыппен жұмыс: өнеге әңгіме

Ертеде бір ақылды қария болыпты. Бір күні қарияға бір жігіт келіп: «Ақсақал, мен қандай жігітпін? Сынаңызшы», — депті. Қарт: «Жолдасыңды көрсет, сонан соң айтамын», — дейді. Жігіт жолдасын қартқа жіберіпті. Қарт жолдасымен ұзақ сөйлесіп, ақырында жігіттің өзін шақырыпты. Жігіт келген соң, қарт: «Шырағым, жаман жігіт емессің», — депті. Жігіт таңырқап: «Мені бұрын көрген жоқсыз ғой. Қалайша?», — дейді. Қарт күліп: «Жігітті жолдасына қарап бағала», — депті.

Талқылау сұрағы

«Жігітті жолдасына қарап бағала» дегенді қалай түсінесіңдер?

Адам көбіне мінезі мен құндылықтары ұқсас адамдармен дос болады. Шынайы достар бір-бірінің жақсы қасиеттерін үлгі тұтып, бойына сіңіреді. Мұндай жақындықтың ең бағалы тірегі — адалдық.

Бір-біріне қалтқысыз сеніп, ортақ көзқараста болғанда ғана достық берік болады. Достық — өзара жауапкершілік пен қамқорлықтың, рухани жақындықтың белгісі.

V. «Сөйлемді аяқта» тренингі

А)

Әрбір адамға дос керек. Өйткені...

Ә)

Сыйластық бар жерде...

Б)

Менің сыныптастарыма немесе досыма тілегім...

VI. Жағдаяттан шығу (слайд арқылы)

Жағдаят 1

Аңсар мен Мирас 5-сыныпта оқиды. Екеуі бала кезден дос. Бір күні олар футбол ойнап, үйге кеш қайтады. Мирас: «Мен ертең сабаққа бармаймын, үй тапсырмасын орындамадым. Ағайға “ауырып қалды” деп айта салшы», — дейді.

Сұрақ:

Аңсар адал дос болса, қандай жауап берер еді?

Жағдаят 2

Қаңтардың қара суығында Айбек өзеннен су әкеліп, қорадағы қойларды суармақ болады. Қораға кіре берісте аяғы тайып құлап, суы төгіледі. Кейін тобығы шығып кетіп, ауруханада ұзақ жатады.

Сұрақ:

Сендер Айбектің досы болсаңдар, не істер едіңдер?

Жағдаят 3

Құрбылары Жанарға балмұздақ берген-ді.
Жанар кетті алға тез,
Артына да қарамай.
«Рахмет» — деп жалғыз сөз
Айтуға да жарамай!

Сұрақ:

Осыдан кейін балалар Жанармен дос бола ма? Неліктен?

Кейде асығыстықтан бір-бірімізді түсінбей қалып, жылы сөз айтуға үлгермей жатамыз. Уақыт өте түсініп, өкініп қалатын кездер де болады. Нағыз достар бір-бірінің көңіліне қарап, ренжітпеуге тырысады, кешірімшіл болады. Достар қиын сәттерде көмектесіп, татулықты қадір тұтады.

VII. Ойын: «Ренжістік — татуластық»

Ойынның мақсаты — сезімді тану, түсіну және татулықтың құндылығын сезіну.

«РЕНЖІСТІК»

Бір-бірлеріңе қарама-қарсы бұрылып, саусақтарыңды безейсіңдер.

«ТОҚТА»

Бір-бірлеріңе арқаларыңмен бұрыласыңдар.

«ДОСТАСТЫҚ»

Қол алысып, күлімдеп, ізгі сөздер айтасыңдар.

Пікір алмасу

  • Ойын ұнады ма?
  • Татуласқанда қандай көңіл күйде болдыңдар (қуанышты, бақытты, көңілді)?
  • Ренжігенде қандай сезім болды (уайым, қайғы, көңілсіздік)?

Өмірімізде қуанышты сәт көп болсын десек, бір-бірімізбен достықта, татулықта жүргенге не жетсін.

VIII. «Хат қоржын»: хатқа жауап

Хат

«Мен досыммен балыққа кетіп барамын. Ата-анамды күтіп едім, келмеді. Рұқсатсыз кете беруге тура келеді. Бармауға да болады, бірақ досымның көңілін қимадым... Маған қандай ақыл айтасыздар?»

Талқылау бағыты: қауіпсіздік, ата-ананың рұқсаты, адалдық, дос көңілі ұғымдарының арақатынасы.

IX. «Мінездеме беру» тренингі (5 саусақ)

Әр оқушыға «5 саусақты» қағаз қолғап беріледі. Әр саусақтағы есімге сәйкес, бір-біріне көрсетпей, қысқа мінездеме жазылады.

Тірек сөздер (жағымды)

адал жомарт адамгершілігі мол қарапайым мейірімді кешірімді төзімді ақылды сабырлы салмақты ашық бүкпесіз

Тірек сөздер (сақтық қажет)

арам өз қамын ойлайтын кекшіл сөзге түсінбейтін жалқау тәкаппар қатал мейірімсіз сараң қызғаншақ тұйық

«Бес саусақ бірікпей, ине қолға ілікпейді» дегендей, бәріміз жұмылып бір мақсатқа қызмет ете білейік. Достар арасындағы ең тамаша қасиеттердің бірі — татулық. Тату балалар бір-бірін ренжітпейді, бірге ойнап, ойыншықтарымен және тәттілерімен бөліседі. Сондықтан да достық татулықтан басталады.

X. «Сиқырлы орындық» жаттығуы

Ортаға бір орындық қойылады. Бір оқушы отырады, қалғандары сол оқушының жақсы қасиеттерін айтып шығады. Мақсат — бір-бірін бағалауға, қолдауға үйрену.

XI. Үй тапсырмасы

«Досым, саған арнаймын» тақырыбында ақындардың өлеңдерінен көркемсөз оқу.

XII. Қорытынды

  • Қиын кезде бір-біріңе көмек көрсетіңдер.
  • Досыңды алдамай, оған адал бол.
  • Досыңды қорлама.
  • Қызықты сәттерді досыңмен бөлісе біл.
  • Досыңды барда да сына, жоқта да сына.
  • Досыңның кемшілігін кешіре біл.

Қосымша: мақал-мәтелді жалғастыр

Тапсырма

  1. Кемшіліксіз ... іздеген адам ... қалады.
  2. Дұшпан ... айтады, дос ... айтады.
  3. Жаңылмайтын ... жоқ, сүрінбейтін тұяқ ... .
  4. ... жаңасы жақсы, ... көнесі жақсы.
  5. ... теңгең болғанша, жүз ... болсын.
  6. Досы көппен ..., Досы жоқпен ... .
  7. Досы ... , өзі де жақсы.
  8. ... басқа қарайды, ... аяққа қарайды.
  9. Ақылсыз ... , ақылды дұшпан ... .
  10. Досың мың болса да — ... , ... біреу болса да — көп.

Жауаптары

  1. Кемшіліксіз дос іздеген адам доссыз қалады.
  2. Дұшпан күлдіріп айтады, дос жылатып айтады.
  3. Жаңылмайтын жақ жоқ, сүрінбейтін тұяқ жоқ.
  4. Киімнің жаңасы жақсы, достың көнесі жақсы.
  5. Жүз теңгең болғанша, жүз досың болсын.
  6. Досы көппен сыйлас, Досы жоқпен сырлас.
  7. Досы жақсының — өзі де жақсы.
  8. Дос басқа қарайды, дұшпан аяққа қарайды.
  9. Ақылсыз достан, ақылды дұшпан артық.
  10. Досың мың болса да — аз, дұшпаның біреу болса да — көп.

Қорытынды ой

Бұл тәрбие сағатында біз «Достық аялдамасына» тоқтап, достықтың татулықтан басталатынын талқыладық. Бір-бірімізді түсінуге, сыйлауға, қиын сәтте қолдауға және адал дос болуға ұмтылу — әрқайсымыздың ортақ міндетіміз.