Мәтіндік файлға мәліметтер жазу
Файлдардың түрлері
Осыған дейін біз мәліметтерді пернетақтадан енгізіп, оларды экранға шығардық. Программа жұмыс істеп тұрған кезде бұл мәліметтер компьютердің оперативті жадында сақталады да, есептеулер аяқталған соң жоғалып кетеді.
Жұмыс нәтижесін келешекте пайдалану үшін (мысалы, оны қайта есептеулерге қолдану немесе жаңа мәліметтер алу үшін) нәтижені міндетті түрде сақтап қалу керек. Ең қарапайым тәсіл — нәтиже экранға шыққаннан кейін қағазға көшіріп жазу. Дербес компьютерлер дәуірінің басында мұны әзіл-шыны аралас “үй тапсырмасы” деп атаған, әрі ол шын мәнінде солай болатын.
Қазіргі дербес компьютерлердің барлығы ақпаратты сақтауға арналған арнайы құрылғылармен жабдықталған. Қызметіне қарай оларды магниттік ақпарат тасымалдаушылар немесе жазылатын CD-дискілер деп атайды. Ақпаратты сақтау осы тасымалдаушыларда ұйымдастырылады, яғни алған нәтижелеріміз солардың жадында сақталады.
Файл ұғымы
Барлық мәліметтер тасымалдаушыларда файл түрінде сақталады. Файл — сыртқы тасымалдаушыдағы жадтың ат қойылған аймағы (бөлігі), яғни мәліметтер сақталатын атауы бар бөлік.
File (ағылшын тілінен) “бума”, “іс қағаздар жинағы” дегенді білдіреді және ақпаратты сақтаумен байланысты ұғым ретінде қолданылады.
Borland Pascal ортасында файлдарды топтастыру
1) Файл типі (логикалық құрылымы) бойынша
- Мәтіндік файл
- Типтік файл
- Типтік емес файл
Көбінесе мәтіндік және типтік файлдармен жұмыс істейміз.
2) Файл элементтеріне қатынау тәсілі бойынша
- Тікелей қатынау файлдары
- Кезекпен қатынау файлдары
Тікелей және кезекпен қатынаудың айырмашылығы
Тікелей қатынау
Арнайы процедуралар мен функцияларды пайдаланып, файлдағы орнына тәуелсіз түрде мәліметті оқу немесе жазу мүмкін.
Кезекпен қатынау
Файлдың ортасында немесе соңында тұрған мәліметті оқу үшін, оған дейінгі барлық мәліметті ретімен оқып шығу қажет.
Осыған байланысты мәтіндік файлдар әдетте кезекпен қатынау файлдарына, ал типтік файлдар көбіне тікелей қатынау файлдарына жатады.
Мәтіндік файлға мәліметтер жазу (бір өлшемді массив)
Ең қарапайым файл түрі — мәтіндік файл. Мұнда мәліметтер типтік және типтік емес файлдардағыдай машиналық кодта емес, сан, әріп және басқа да пернетақта символдары түрінде (ASCII кодында) сақталады.
Сондықтан мұндай файлдардың мазмұнын оңай қарауға, оңай өзгертуге болады және оларды кез келген мәтіндік редактордың көмегімен, соның ішінде Borland Pascal ортасында да өңдеуге мүмкіндік бар.
Қызметтік кодтар: жол соңы және файл соңы
Мәтінді теру кезінде жаңа жолға өту үшін Enter пернесі басылады. Осы сәтте арнайы қызметтік белгі (жол соңы коды) қалыптасады.
Ал файлды сыртқы сақтау құрылғысына жазу барысында тағы бір арнайы қызметтік белгі — файл соңы коды қалыптастырылады. Мәтіндік файлды оқығанда бұл кодтар әдетте көзге көрінбейді.