Күнге тура қарай алмайтын құс
Сайысқа кіріспе
Ежелден қазақ халқы білім мен ғылымды жоғары бағалап, ұрпағын «Қына тасқа, ақыл жастан шығады» деп ақылдылыққа, білімділікке баулыған. «Жас күнің — білім іздеу» деп, ізденіс пен ой ұшқырлығын дәріптеген. Осы құндылықтарды арқау ете отырып, ақыл мен білімді, тапқырлық пен ойлылықты талап ететін «Білгір биологтар» атты сайысымызға қош келдіңіздер!
Сайыс басталмас бұрын әділқазы алқасын сайлап алайық. Қатысушы топтарды алға шақырамыз: 8-сынып оқушылары және 7-сынып оқушылары.
Сайыс кезеңдері
I кезең — Таныстыру
«Тапқырлар» тобы
Заманға сай болу — мақсатымыз.
Біліммен шықсын жақсы атымыз.
«Ойшылдар» тобы
Жеңілсек — жасымаймыз, жеңсек — тасымаймыз.
Бәйгеге түсіп жарыспай, жүйріктің бағы жанар ма?
Білім мен өнер жарысып, тәрбие, тәлім табар мән.
Бұл бәйге — ойдың бәйгесі: кім жүйрік ойға, сол алда.
Білім мен ісі сәйкес болса, бірінші келіп топ жарар.
II кезең — «Ойлы болсаң, озып көр»
Әр топ бір бөлімді таңдайды. Таңдалған бөлім бойынша сұрақтарға 1 минут ішінде жауап береді.
Зоология бөлімі
-
1) Зоология ғылымының балықтарды зерттейтін саласыЖауабы: ихтиология.
-
2) Балықтың тыныс алу мүшесіЖауабы: желбезек.
-
3) Денесінің түсін тез өзгерте алатын қабыршақтылар отрядының өкіліЖауабы: хамелеон.
-
4) Африка түйеқұсының саусағыЖауабы: 2.
-
5) Құстарды зерттейтін ғылымЖауабы: орнитология.
-
6) Сүтқоректілерде кеуде мен құрсақ қуыстарын бөліп тұратын мүшеЖауабы: көкет (диафрагма).
-
7) Жұмыртқа салатын сүтқоректілерЖауабы: монотремалар (үйректұмсық, ехидна).
-
8) Жылқының пірі кім?Жауабы: Қамбар ата.
-
9) Күнге тура қарай алмайтын құсЖауабы: бүркіт.
-
10) Биология ғылымы нені зерттейді?Жауабы: тірі ағзаларды.
Анатомия бөлімі
-
1) Адам денесіндегі буындар саныЖауабы: нақты саны дереккөзге қарай әртүрлі беріледі.
-
2) Адам денесі қанша сүйектен тұрады?Жауабы: 200-ден астам (ересек адамда шамамен 206).
-
3) Инсулин жетіспегенде болатын ауруЖауабы: қант диабеті.
-
4) Ересек адамның омыртқа жотасы неше жерден иіледі?Жауабы: 4.
-
5) Қанның құрамындағы жасушаларЖауабы: эритроцит, лейкоцит, тромбоцит.
-
6) Түсті ажырата алмайтын ауруЖауабы: дальтонизм (адам — дальтоник).
-
7) Оқу кезінде кітап көзден қанша қашықтықта болуы керек?Жауабы: 25–30 см.
-
8) Қан айналымының бір айналымы қанша уақыт алады?Жауабы: 26 секунд.
-
9) Адам ағзасындағы ең күшті бұлшық етЖауабы: мәтінде берілген нұсқа — ауыз (жақ аймағы).
-
10) Арқа омыртқаларының саныЖауабы: 12.
Қорытынды
«Білгір биологтар» сайысы — білімді бекітіп, ойды шыңдайтын, ізденіске жетелейтін пайдалы алаң. Келесі кезеңдерде логикалық тапсырмалар, ғалымдарды тану және есептерді шешу арқылы командалардың зеректігі мен жүйріктігі сараланады.