Ойлы болсаң озып көр
Білім сайысы (8–11 сыныптар)
«Білімдіден шыққан сөз, талаптыға болсын кез»
Бұл материал 8–11 сынып оқушыларына арналған білім сайысын ұйымдастыруға көмектеседі. Мәтін редакцияланып, құрылымы жүйеленді: мақсаттары, көрнекілігі, жүргізуші сөзі және сайыс айналымдары бірізді берілді.
Мақсаты
-
1. Тапқырлық пен шешендікке баулу, ізденімпаздыққа жетелеу; ой-өрісті кеңейту; тіл мәдениетіне деген қызығушылық пен сүйіспеншілікті арттыру.
-
2. Жастарды елін, жерін және дәстүрін құрметтеуге тәрбиелеу; халқымыздың болашағын көркейтетін тәрбиелі, білімді ұрпақ қалыптастыруға ықпал ету.
Көрнекілігі
Барысы
Жүргізуші сөзі
Білгенге білім — байлық, бағасы артық,
Салмағы сан жетпейтін қорғасындай.
Үйренсең өнер-білім — өшпес мұра,
Таусылмас тау кенінің қордасындай.
Білім — өшпес, жүрекке жанған шырақ,
Ол — көк сауыт, құрыштай қару-жарақ.
Асыл сол — ақыл, білім бойда барлық,
Кезі келді міне ойланарлық.
Оқысаң, ғылым қоры білімді асар,
Көңілдің кіршік басқан көзін ашар.
Бар ізгілік тек біліммен алынар,
Білім ал — ол өмірдің жолын ашар.
Білім — адам баласына ортақ қазына. Ендеше, ойыншыларымызды ортаға шақырайық.
Әділқазылар алқасын таныстыру
Көзге түсер жүйріктер бағасымен,
Суда ағар таулардың саласымен.
Қара қылды қақ жарар алдарыңда,
Таныстырайық әділқазы алқасымен.
(Осы тұста әділқазылар алқасы таныстырылады.)
Сайысты бастау
Тек сәттілік — қатысыңдар сайысқа,
Мықты болсаң, қабырғаңмен қайыс па.
Оқу керек, білім керек қашанда,
Ол болмаса, сайыс деген сайыс па?
Ендеше, сайысымызды бастаймыз.
Сайыстың шарттары
-
1) Кім тапқыр?
Географиялық сұрақтар.
-
2) Ойлан тап!
Қалалар, саяхатшылар, қорықтар.
-
3) Сөз тапқанға
Әріптер арқылы жауапты табу.
-
4) Ойлы болсаң озып көр
Географиялық жұмбақтар, мақал-мәтелдер.
1-айналым: жылдам сұрақтар
| № | Сұрақ | Жауап |
|---|---|---|
| 1 | Қазақстан Республикасының шекарасының ұзындығы | 15 млн. км |
| 2 | Тоқыма, былғары, аяқ киім, тігін — қай өнеркәсіп салалары? | Жеңіл өнеркәсіп |
| 3 | Дүние жүзіндегі ең үлкен арал | Гренландия |
| 4 | Ең кіші материк | Австралия |
| 5 | Тропиктен экваторға қарай соғатын тұрақты желдер | Пассат |
| 6 | Қазақстан Республикасы неше облыстан тұрады? | 14 |
| 7 | Фонтан түрінде оқтын-оқтын атқылап тұратын ыстық бұлақтар | Гейзерлер |
| 8 | Дүние жүзіндегі ең терең көл | Байкал |
| 9 | Жердің тас қабаты (жер қыртысы) қалай аталады? | Литосфера |
| 10 | Мұхит суының тұздылығы немен өлшенеді? | Промиль |
| 11 | Жердің су қабығы | Гидросфера |
| 12 | Жанартаудың атқылауынан бөлінетін қоймалжың масса | Лава |
| 13 | Жердің кішірейтілген бейнесі | Глобус |
| 14 | Ең кіші мұхит | Солтүстік Мұзды мұхит |
| 15 | Екі дүние бөлігінен тұратын материк | Еуразия |
| 16 | Күн жүйесіне неше ғаламшар кіреді? | 9 |
| 17 | Отын-энергетика салаларын ата | Мұнай, газ, көмір |
| 18 | Қазақстан Республикасы неше экономикалық ауданнан тұрады? | 5 |
| 19 | Ең саны көп халық | Қытай |
| 20 | Жағалауын төрт мұхит суы шайып жатқан материк | Еуразия |
Ескерту: Кейбір деректер (мысалы, «Күн жүйесіне 9 ғаламшар кіреді») қазіргі ғылыми жіктеулермен салыстырғанда өзгеруі мүмкін. Мектеп бағдарламасы талаптарына сәйкес нақтылап қолданған дұрыс.
2-айналым: сипаттамадан қаланы тап
Сұрақ 1
Облыс орталығы Талас өзені мен темір жол қиылысқан тұстағы жөңеске, Талас–Асы ірі алқабының орталығына орналасқан. Қазақстанда бұл қала VI ғасырдан бері көне шаһар ретінде белгілі, Ұлы Жібек жолындағы ірі сауда орталығы болған.
Жауабы: Жамбыл
Сұрақ 2
Оңтүстік Қазақстан облысының орталығы, республиканың ең көне қалаларының бірі. Өгем жотасының етегіндегі жазықта, Сайрам және Бадам өзендерінің аралығында орналасқан. Арыс арқылы Жамбыл мен Алматыға қарай темір жол өтетін тұста салынған. Бұл қай қала?
Жауабы: Шымкент